پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

تاثیر قیمت دلار برای اقتصاد ایران

نیوزبانک-وضعیت نابسامان بازار ارز در حال حاضر به گونه ایست که با رخ دادن یک شوک کوچک همه چیز به هم می ریزد و قیمت ها صعودی به سمت بالا حرکت می کنند. حال چه باید کرد؟ آیا این وضعیت ادامه دار است؟ آینده ی دلار در ایران به چه سمتی حرکت می کند؟

وضعیت نابسامان بازار ارز در حال حاضر به گونه ایست که با رخ دادن یک شوک کوچک همه چیز به هم می ریزد و قیمت ها صعودی به سمت بالا حرکت می کنند. حال چه باید کرد؟ آیا این وضعیت ادامه دار است؟ آینده ی دلار در ایران به چه سمتی حرکت می کند؟

به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک،آینده ی بازار ارز چه خواهد شد؟ آیا قیمت ها باز هم روند صعودی خواهند داشت؟ چقدر از این نابسامانی ها تقصیر فشارهای خارجی است و چه میزان سهم سوء مدیریت دولت است. پاسخ این سؤالات را در این گفت و گو بخوانید.

وضعیت نابسامان بازار ارز در حال حاضر به گونه ایست که با رخ دادن یک شوک کوچک همه چیز به هم می ریزد و قیمت ها صعودی به سمت بالا حرکت می کنند. حال چه باید کرد؟ آیا این وضعیت ادامه دار است؟ آینده ی دلار در ایران به چه سمتی حرکت می کند؟

دکتر «حمید زمان زاده» دارای دکتری از دانشگاه تهران و پژوهشگر پژوهشکده ی پولی-بانکی بانک مرکزی در گفت وگویی اختصاصی با «برهان» می گوید: تحریم ها نقش گسترده ای در التهابات ارز دارند. نویسنده ی کتاب «اقتصاد ایران در تنگنای توسعه» در ادامه ی گفت و گو توصیه های هم برای برون رفت از وضع موجود به دولت می کند.

آقای زمان زاده، همان طور که می دانید نرخ ارز در سال های ۸۱ و ۸۲ توسط دولت یکسان سازی شد، اما از آن موقع به بعد تا یکی دو سال پیش دلار تقریباً حول و حوش ۹۰۰ تا هزار تومان ثابت ماند؛ به گونه ای که حتی سال ۹۰ هیچ نوسانی در قیمت ارز اتفاق نیفتاد، اما حدود یک سال و نیم پیش قیمت دلار یک دفعه با التهابی چشمگیر مواجه شده و خسارت های گسترده ای را به اقتصاد ایران تحمیل کرد. اگر امکان دارد مقداری درباره ی فضای کنونی سخن بگویید و بفرمایید ماجرا از چه قرار است؟

اتفاقی که در سال های اخیر افتاد این بود که دولتمردان ما در این دوره با تزریق بیش از حد منابع ارزی باعث شدند تا تعادل اقتصاد در قیمت های نسبی مختل گردد. در سال های گذشته (تا سال ۱۳۹۰) نرخ واقعی ارز در اقتصاد ایران در نتیجه ی این سیاست ها، به طور مداوم کاهش یافته است. این مسئله موجب شد تا بسیاری از بخش های تولیدی، که در رقابت با رقبای خارجی و کالاهای وارداتی قرار دارند، دیگر سودده نباشند و سرمایه به سمتی غیر از تولید سوق پیدا کند. وقتی تولید دیگر آن سودآوری گذشته را نداشته باشد، نمی توان از آن انتظار داشت که سرمایه ها را مانند قبل جذب کند. سرمایه هم به هر سمتی که سودآوری و جذابیت بیشتری داشته باشد می رود. نمی توانیم به فعالان اقتصادی بگوییم وارد بازار ارز، طلا و سکه یا مسکن نشوید. سرمایه به دنبال سود بیشتر است. اگر این سود قابل پیگیری و کسب از طریق منطقی، قانونی و رسمی نباشد، وارد بخش دیگری می شود.

البته من نمی گویم تمام مشکلات تولید مربوط به ارز است، اما مطمئنم این مسئله یکی از چالش های دهه ی اخیر اقتصاد ایران بوده است. البته ما در کنار این چالش ها مشکلات ساختاری، سیاست خارجی و عدم اطمینان مردم به بازارهای دیگر را هم داریم.

به هر حال ما جزء کشورهایی هستیم که به لحاظ امنیت اقتصادی سرمایه گذاری در سطوح بسیار پایینی قرار داریم. با این شرایط چه انتظاری از فضای اقتصادی داریم؟ واقعاً این یک سؤال است که چرا من تولیدکننده باید سرمایه ام را در تولید و فعالیت رسمی اقتصاد به کار بیندازم؟ بدون شک سرمایه گذاران در فعالیتی که بازدهی و میزان سودآوری آن مطلوب نیست و دارای ریسک بالایی هم هست، سرمایه گذاری نمی کنند.

برخی می گویند یکی از دلایل نابسامانی های اخیر اقتصادی، به خصوص التهابات ارزی، فشارهای خارجی بوده است. آیا این مسئله را قبول دارید؟

بله، طبیعی است. فشارهای خارجی و گسترده ی غرب باعث کمبود منابع ارزی و منابع درآمدی شده است. این امر به طور طبیعی به افزایش نرخ ارز خواهد انجامید. به علاوه مشکل مهم تر تحریم بانکی و مالی است که اثرات تحریم نفتی را بسیار تشدید کرده است.

به اعتقاد اغلب کارشناسان، وضعیت اقتصادی کشور در حال حاضر متعادل نیست. تحلیل شما از وضعیت نابسامان اخیر چیست؟ آیا دولت می تواند وضعیت را متعادل کند؟ سهم دولت را در روزهای اخیر به چه میزان ارزیابی می کنید؟

نمی توان به وضوح گفت سهم هر کس در نابسامانی های اخیر چقدر است، ولی به لحاظ کمّی می توان ادعا کرد نقش سیاست های اقتصادی دولت در این میان چندان بالا نیست و سهم قابل توجهی از تبعات اقتصادی اخیر ناشی از تحولات روابط خارجی و تحریم های اقتصادی است. البته باید به این نکته توجه کنیم که در یک دهه ی اخیر، که اقتصاد ایران دارای درآمد بالای نفتی بوده، سیاست مناسبی را برای خرج کردن درآمدهای مذکور نداشته است. ما طی سال های اخیر پول های نفتی زیادی داشته ایم، اما آن ها را به درستی هزینه نکرده ایم. اگر به درستی درآمدهای نفتی را هزینه و مقداری را پس انداز می کردیم، امروز وضعیت خیلی بهتری داشتیم.

تحریم ها و فشارهای جدید غربی ها علیه جمهوری اسلامی باعث شده است تا درآمدهای نفتی ما کاهش یابد و در نقل و انتقال پول نیز انسداد ایجاد شود. شرایط به گونه ای است که دولت دیگر نمی تواند مثل گذشته مانور بدهد.

بنابراین شما می گویید یکی از دلایل اساسی نابسامانی های اخیر گسترده شدن دامنه ی تحریم های غربی هاست؟

قطعاً همین طور است. وقتی تحریم های نفتی مانع فروش نفت و سبب محدود شدن ورود ارز به داخل اقتصاد می شود و وقتی فشارهای خارجی یکی پس از دیگری جلوی نقل و انتقال ارز را می گیرد، طبیعی است که اقتصاد از تعادل خارج شود. این عوامل شوک های ارزی را ناخواسته به اقتصاد تحمیل می کند و تبعاتی را به همراه دارد که قسمتی از آن ها را در ماه های اخیر مشاهده کرده ایم و قسمتی را نیز در ماه های آتی مشاهده خواهیم کرد. لذا بخش اعظمی از اتفاقاتی که اخیراً در اقتصاد ایران رخ داد گریزناپذیر بود.

اما دولت می توانست آن را مدیریت کند، این طور نیست؟

اطلاعات من به عنوان یک کارشناس اقتصادی محدود است و نمی توانم به تنهایی درباره ی این مسئله ی بسیار مهم اظهار نظر کنم، اما بالاخره چشم انداز اقتصادی نشان می دهد که ذخایر ارزی ما محدود شده است. اگر دولت بر اساس پیش بینی و اطلاعات خود، فکر می کند تحریم های خارجی ادامه خواهد داشت، راهی به جز این نداشته است که بازار ارز را تا حدودی رها کند و اجازه دهد تا نرخ ارز افزایش یابد تا در نرخ های بالاتری بتواند بازار را کنترل کند.

یعنی شما قیمت های فعلی ارز را منطقی می دانید؟

اگر از من بپرسید، می گویم بله، قیمت های موجود منطقی هستند. قیمت ۳ هزار تومان برای دلار خوب است. شاید اگر دولت پیش از این ها در بازار دخالت می کرد، می توانست به صورت مقطعی قیمت دلار را حتی به زیر ۲ هزار تومان هم برساند، اما واقعیت این است که اگر ارز در شرایط کنونی چند ماه با قیمت زیر ۲ هزار تومان عرضه شود، پس از تخلیه ی ذخایر ارزی، اقتصاد ایران ممکن است دچار بحران بزرگ تری شود. بنده سیاست کنونی بانک مرکزی را در خصوص اینکه اجازه داده است نرخ ارز افزایش پیدا کند، گریزناپذیری می دانم. بنابراین نمی شود به سیاست مذکور دولت چندان خُرده گرفت. البته در بحث چندنرخی کردن ارز، بنده معتقدم دولت می توانست بهتر از این عمل کند.

برخی وضعیت کنونی کشور را حاصل اجرای قانون هدفمندی یارانه ها می دانند. به نظر شما، آیا این مسئله هم در وضعیت موجود مؤثر بوده است؟

من با این نظر مخالفم. اجرای قانون هدفمندی تأثیر چندانی بر نوسانات و التهابات ارزی نداشته و ندارد، اگرچه بی تأثیر هم نبوده است. ایراد مهمی که بنده به سیاست هدفمندی می گیرم این است که رقم یارانه ی نقدی، یک مقدار نسبت به درآمدهای حاصل از افزایش قیمت بنزین، برق و... خوش بینانه بود. همین ارقام باعث شد تا ما شاهد کسری درآمد در طرح هدفمندی باشیم؛ یعنی درآمدهای حاصل از طرح هدفمندی کمتر از مخارج حاصل از آن شد و پیامدهای این کسری در اقتصاد کشور بروز و ظهور پیدا خواهد کرد.

سیاست های پولی را چگونه ارزیابی می کنید؟ برخی می گویند سیاست های نامناسب دولت بحران ارزی را تشدید کرده است.

من رشد نقدینگی را طی سال های اخیر، برای اقتصاد ایران مناسب می دانم. بر خلاف خیلی از دوستانی که نقدینگی را عامل التهابات ارزی می دانند، بنده مخالف این نظر هستم. اگر آمارها را نگاه کنید، ما از سال ۸۸ چندان سیاست پولی انبساطی، با توجه به شرایط اقتصادی ایران، نداشته ایم. سیاست پولی ما کاملاً محافظه کارانه بود. این را آمار می گوید. بنابراین این سیاست پولی، که به نقدینگی ۲۰ تا ۲۵ درصدی منتج شد، فکر می کنم در شرایط اقتصادی ایران، سیاست مناسبی بود.

به گزارش فارس،نرخ رشد نقدینگی در سه چهار سال اخیر، در محدوده ی ۲۰ تا ۲۵ درصد، در نوسان بوده است که این موضوع با شرایط اقتصادی ایران، با توجه به سابقه ی تاریخی ما، تطابق دارد. لذا سیاست پولی بانک مرکزی را کاملاً منطقی می دانم. جالب اینکه اگر آمارها را نگاه کنید، متوجه می شوید که رشد پایه ی پولی ما در سال های ۸۹ و ۹۰ به زیر ۱۵ درصد هم رسیده است. در هر حال، به جرئت می گویم اگر تحریم های خارجی با این شدت رخ نمی داد، مطمئناً بحران ارزی هم اتفاق نمی افتاد، نه نرخ تورم این سیر صعودی را طی می کرد و نه التهابات ارزی به این شدت اقتصاد ایران را با التهاب و نابسامانی مواجه می کرد.

تاریخ خبر: ۱٣۹۱/۱٠/۲۵

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!