پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

معماری بانک ها و کارکرد شعب در عصر فناوری

محمدابراهیم مقدم، محمد مراد بیات

بی تردید در معماری کنونی بانک ها، تعداد شعب و کارکرد آنها، عوامل و متغیرهای گوناگونی دخیل بوده است. این عوامل هرگاه از جامعیت برخوردار و بر مبنای ارزش های اصیل فرهنگی سیراب گشته، آثاری فاخر و ماندگار آفریده و آنگاه که از نگرشی عمیق محروم شده و یا احیاناً بر منافع شخصی و زودگذر تکیه کرده، ارزش افزوده قابل اعتنایی از خود به یادگار نگذاشته است.

بی تردید در معماری کنونی بانک ها، تعداد شعب و کارکرد آنها، عوامل و متغیرهای گوناگونی دخیل بوده است. این عوامل هرگاه از جامعیت برخوردار و بر مبنای ارزش های اصیل فرهنگی سیراب گشته، آثاری فاخر و ماندگار آفریده و آنگاه که از نگرشی عمیق محروم شده و یا احیاناً بر منافع شخصی و زودگذر تکیه کرده، ارزش افزوده قابل اعتنایی از خود به یادگار نگذاشته است.

با این همه و فارغ از هر تحسین و تقبیحی نسبت به رفتار پیشینیان، اکنون به دلیل ورود متغیری جدید و تأثیرگذار به نام «فناوری اطلاعات و ارتباطات» جا دارد تا یک بار دیگر معماری بانک ها و کارکرد شعب را در عصر حاضر ارزیابی کنیم. در این ارزیابی، توجه به معیارهای زیر ضروری می نماید:

1- ورود و نفوذ متغیر ICT در کنار مجموعه متغیرهای موجود (اعم از فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی) علاوه براینکه بر تعدد متغیرها می افزاید، روابط متغیرهای موجود را نیز دچار دگرگونی می کند و تحلیل و بررسی پدیده ها را با نگاه و نگرش قبلی غیرممکن می سازد. به بیان دیگر، متغیر جدید صرفاً در امتداد سایر متغیرها جای نمی گیرد، بلکه نقش و جایگاه آنها را نیز دچار انقلاب درونی می کند.

2- تبیین معماری بانک ها از زوایای مختلفی قابل بحث است و در این راه می بایست از علوم مختلف اجتماعی، فرهنگی، هنری، فنی و مهندسی، مدیریت شهری و ... در کنار علوم اقتصادی، بانکی و فناوری سود جست. فراموش نکنیم عصر حاضر از نگرش های تک بعدی فاصله گرفته و همه جانبه نگری و نگرش ارگانیکی، جایگزین نگاه های مکانیکی و بسیط شده است، هیچ پدیده ای را نمی شود و نمی توان تنها از یک دریچه نگریست و حکم قطعی داد. البته این بدان معنا نیست که از تخصص گرایی در هر رشته بی نیاز باشیم. به بیان دیگر پدیده ها را باید در یک تخصص گرایی علمی و همگرایی سیستمی به تماشا نشست.

3- ارزیابی مجدد معماری بانک ها و طراحی شعب، مجدداً مباحث چالش برانگیز سنت و مدرنیسم را پیش روی ما می گشاید. لابد می دانیم از حدود یکصد سال پیش و با ورود مدرنیته در جامعه ایران، سه جریان تقابل گرا، تسلیم گرا و تعامل گرا شکل گرفت و در این میدان نقش آفرینی کرده است. تقابل گرایان تمام قد در مقابل دستاوردهای نوین جامعه بشری ایستاده اند و صرفاً بر گذشته و داشته های خود تکیه می کنند. تسلیم گرایان هویت و آموزه های اصیل را به کناری گذاشته اند و خود را در بست اسیر نگاه های مدرن ساخته اند. اما تعامل گرایان ضمن توجه به آموزه ها و اصالت های فرهنگی خویش، تلاش می کنند از تجربه ها و دستاوردهای نوین بشری سود جویند و با بومی سازی آنها، هویتی پویا از خود بسازند. تردیدی نیست که معماری، مظهری از فرهنگ است و فرهنگ با آنکه از هویتی مستحکم برخوردار است، اما منجمد و متصلب نیست، بلکه به تدریج از اندیشه ها، نگرش ها و پارادایم های جدید تأثیر می پذیرد. اگر فرهنگی در دام انجماد تاریخی بیفتد «پویایی» خود را از دست داده و «میرایی» را به جان خریده است. همان گونه که اگر پیشینه و هویت خود را فراموش کند، نقطه پایانی بر «پایایی» خود نهاده است. معماری نیز به عنوان مظهر و نمادی از فرهنگ، می بایستی خود را در دل یک فرهنگ و تمدن «پویا و پایا» تعریف کند.

4- علاوه بر نگاه های کلان و راهبردی فوق که نیاز به تفصیل بیشتری دارد، قطعاً نقش، جایگاه و کارکرد شعب نیز یکی از عوامل تأثیرگذار در معماری آنها خواهد بود. تا دیروز تصور ما از شعبه، محلی امن برای نگهداری اموال و دارایی های منقول و محلی برای دریافت و پرداخت های خرد بود و از شعبه به عنوان یک Delivery Channel  یا کانال تحویل خدمت یاد می کردیم. از این رو، هرچه تعداد شعب بیشتر و پراکندگی آن چشمگیرتر، اعتبار بانک و زمنیه جذب مشتری و نفوذ در بازار خدمات مالی بیشتر جلوه می کرد. اما با توسعه بانکداری الکترونیک، کارویژه های شعبه متحول شده و بسیاری از خدمات رایج ، بر بستر کانال های مجازی قرار گرفته، سرویس محوری جایگزین شعبه محوری شده، محدودیت زمان و مکان در دسترسی به خدمات بانکی مرتفع گردیده و کیفیت، سرعت، دقت و ایمنی خدمات الکترونیک جایگزین شعبه، کارکنان چابک و روابط انسانی شده است.

بی تردید این موضوع گرچه نقش و جایگاه و کارکرد شعب را دگرگون ساخته، اما ضرورت حضور شعب را در سپهر اقتصادی و سیمای شهری لزوماً از بین نبرده ولی عمیقاً بر تعداد، چیدمان داخلی، تعداد و ترکیب نیروی انسانی، مبلمان، سایز ساختمان، محل قرارگیری در سیمای شهری و ... تأثیر گذاشته و خواهد گذاشت. علی رغم اینکه منطق بانکداری الکترونیک اقتضاء می کند کلیه خدمات دریافت و پرداخت بر محور آی.تی و بدون نیاز به حضور فیزیکی و شعبه انجام پذیرد، اما پررنگ شدن کار ویژه هایی همانند بازاریابی، مذاکره، مشاوره های اقتصادی و یا احراز اولیه هویت مشتریان

و ... همچنان ضرورت دایر بودن شعب و لزوم روابط انسانی چهره به چهره را طلب می کند و صد البته شعبه با این گونه کارکردها، تعداد، ساختار و معماری نوینی را فریاد می زند.

از سوی دیگر به یمن فناوری های نوین، بسیاری از مکان ها، ابزار و تجهیزات صامت و ساکت دیروز، به پدیده ای که قدرت برقراری ارتباطات سمعی و بصری یافته اند، تبدیل شده است. بی شک شعبه ها نیز می توانند از این پس به مثابه یک رسانه عمل کنند و با بهره گیری از آی.تی درخواست ها و نیازهای مشتریان را آنلاین پاسخ دهند، به توضیح و تشریح خدمات بانک به صورت دیجیتال بپردازند، به توسعه ارتباطات انسانی بین بانک و مشتری از طریق ابزار و امکانات جدید بیندیشند و در یک کلام زبان گویا و رسای بانک شوند. قطعاً چنین کارکردی، نیازمند معماری ویژه ای است.

همکاران بانکی حتماً تغییرات محسوس و مداوم معماری بانک ها را در دنیای امروز دیده یا شنیده اند و حتماً بر ضرورت تغییرات با حفظ هویت های فرهنگی اذعان دارند، ما نیز هم راستا با شما، سی وششمین شماره نشریه را به این موضوع اختصاص داده ایم و براین باوریم که آنچه را گردآوردیم نیاز به بسط و پرورش بیشتری دارد.

تاریخ خبر: ۱٣۹۱/٠۹/۲٧

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!