پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

بانک مرکزی، شاپرک را تشریح کرد

نیوزبانک- راه اندازی شاپرک در چهاردهم مرداد سال 1391 نقطه عطفی در سیر تکاملی نظام پرداخت کشور به حساب می آید.

راه اندازی شاپرک در چهاردهم مرداد سال 1391 نقطه عطفی در سیر تکاملی نظام پرداخت کشور به حساب می آید.

به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک ، در روز 14 مردادماه سال جاری، پس از ماه ها بررسی های کارشناسی، جلسات هم اندیشی و تعامل بخشهای مختلف نظام بانکی کشور و پس از تکمیل مراحل طراحی و پیاده سازی زیر ساخت های فناورانه " شاپرک" نه تنها به عنوان بستری برای تجمیع و هدایت تراکنشها بلکه به عنوان بازوی کنترلی بانک مرکزی ، حامی صنعت پرداخت الکترونیک و نقطه اطمینان استفادهکنندگان از خدمات پرداخت در سطح جامعه شامل صاحبان مشاغل و دارندگان کارتهای بانکی به صورت رسمی فعالیت خود را شروع کرد.

سه خصلت ویژه شاپرک

1-کارشناسان یک سیستم را به یک موجود زنده تشبیه می کنند. سیستم مشابه یک موجود متولد می شود، رشد می کند، یاد می گیرد و می میرد اما یک شبکه پرداخت چیزی فراتر از این مفهوم است. شبکه پرداخت یک اکوسیستم است که داخل آن اجزای متعددی مستقل از هم ولی در ارتباط مستقیم با یکدیگر در تعامل هستند. وجود این اکوسیستم به وجود تک تک این اجزا بستگی دارد همه اجزا در نوعی تعادل با یکدیگر قرار گرفته اند و به حیات خود ادامه می دهند.

ایجاد شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) با مدل کسب و کار و شکل حقوقی حاضر راه حلی است که از بین راه حل های بررسی شده مناسب تر تشخیص داده شد و توجه به راه حل های موفق مشابه در سایر نقاط دنیا، اطمینان به موفقیت این راه حل را برای صاحب نظران بیشتر کرده است.

2- شاپرک از نظر حقوقی جزیی از نظام بانکی کشور به حساب می آید و سهامداران این شرکت،بانک های کشور و بانک مرکزی هستند. این تعلق به نظام بانکی یکی از نقاط قوت این مدل بوده و موجب حصول نتیجه بهتر خواهد شد.

این شرکت اعضایی دارد که پس از گذراندن مراحلی و کسب حداقل های تعیین شده به عضویت شاپرک در می آیند و می توانند داخل این شبکه فعالیت کرده و نسبت به ارایه خدمات پرداخت اقدام کنند. بر اساس طراحی صورت گرفته در شاپرک ، این شرکت ها در عین داشتن استقلال در فعالیت های خود، می توانند در تکامل شبکه نیز نقش موثری ایفا کنند. این مدل همکاری می تواند به بازی برد- برد برای همه بازیگران منتهی شود.

3 - سومین نقش یا هویتی که شاپرک از آن برخوردار است، نقش نظارت و ارزیابی در شبکه پرداخت کشور بوده و در حقیقت چشم بانک مرکزی برای پایش دایمی و دقیق بر روی این شبکه و عملکرد آن است. اطلاعات صحیح و دقیق می تواند در تصمیم گیری های به موقع بسیار موثر واقع شود. همچنین با تحلیل کارشناسی مناسب در شاپرک ، بانک مرکزی می تواند نسبت به پی ریزی ضوابط مناسب و متناسب با شرایط مورد نیاز جامعه در نظام پرداخت کشور اقدام کند.

همان طور که در شکل شماره 1 نیز مشاهده می شود، شاپرک به خوبی توانسته است خلاء موجود بین این اجزا را پر کند.

به عبارت دیگر، مشتریان و استفاده کنندگان نهایی از خدمات پرداخت که درحقیقت آحاد افراد جامعه را تشکیل می دهند معمولا با یک واسطه یعنی بانک یا شرکت ارایه دهنده خدمات پرداخت با شاپرک در ارتباط هستند با این وجود برای آن که رضایت افراد در جامعه به حداکثر میزان خود برسد، کانال های ارتباطی نیز برای این بخش ها در نظر گرفته شده و پذیرندگان و دارندگان نیز می توانند از طریق شاپرک به خواسته های خود برسند.

نیازها و انتظارات جامعه در حوزه و شبکه پرداخت

جامعه نیازمند آسایش است، شاید این مهم ترین دلیلی باشد که گرایش اقشار مختلف جامعه به سمت ابزارهای نوین پرداخت در چند سال اخیر را توجیه کند. افزایش سرعت مبادلات، عدم نیاز به مراجعه حضوری به شعب بانک، حذر از خطرات حمل پول نقد، بی نیازی به تهیه پول خرد مورد نیاز، امکان مدیریت ساده تر نقدینگی، دریافت سود بابت موجودی پولی که نزد بانک نگهداری می شود. همگی مردم را تشویق به تهیه کارتهای بانکی مختلف و استفاده از آن ها کرد.

در پی استقبال جامعه از این ابزارهای نوین، بانک ها نیز به اهمیت وجوه و گزدش مالی ناشی از آن که از این طریق به واسطه عدم استفاده از پول نقد توسط مردم می توانستند جذب نمایند پی بردند و تلاش در افزایش فعالیت در این حوزه کردند.

ایجاد فرصت های شغلی جدید، کاهش هزینه های ناشی از کم شدن مراجعات حضوری به شعب بانک ها،کاهش هزینه های استفاده از اسکناس مانند چاپ، نگهداری، حمل و نقل و امحاء آن، همه و همه دلایل و نیازهایی هستند که موجب رشد سریع و در برخی موارد شتابزده این حوزه در گذشته شد. عطش برای رفع این نیازها به قدری زیاد بود که در مواردی منجر به تخصیص نابهینه منابع شد.

داشتن برنامه مدون و جامع برای نظام پرداخت کشور، توزیع مناسب امکانات و خدمات پرداخت در سطح کشور، سهولت کنترل و نظارت بر شبکه و موارد مشابه به عنوان نیازهای جدید مطرح شد. در نتیجه این ایده شکل گرفت که به جای پرداختن به نیازهای روزمره به بررسی نیازهای آتی جامعه از نظام پرداخت توجه و پرداخته شود و استراتژی مناسب برای آن استخراج و پیاده سازی شود.

خصوصیات یک نظام کارآمد پرداخت

همان طور که اشاره شد شاید امکان ارایه راه حل های موقت و کوتاه مدت برای اصلاح مسیر حرکت صنعت پرداخت کشور وجود داشت، اما این راهکارها در بلند مدت نمی توانست همه نیازهای جامعه را پاسخگو باشد. بنابراین باید پاسخ این سوال داده شود که یک نظام کارآمد پرداخت باید چه خصوصیاتی داشته باشد و به چه نیازهایی پاسخ دهد.

اولین و مهم ترین خصوصیت این نظام وجود سازوکاری است که بتواند به طور دایمی در آن بهبود ایجاد کند. این بهبود باید همه جانبه بوده و در راستای اهداف کلیه ذینفعان باشد. از این رو باید متولی برای اینکار در نظر گرفته شود و امکان گرفتن بازخور از بازار پرداخت و تمامی ذی نفعان برای وی فراهم شود، همچنین ابزارهایی برای هدایت صنعت پرداخت و اصلاح انحراف در روش ها و برنامه ها در اختیار داشته باشد.

خصوصیت بعدی توجه کافی به ذی نفعان است و اصلی ترین گروهی که باید به آن ها توجه کرد مصرفکنندگان نهایی یا فروشندگان و خریداران است.افزایش رضایت مصرف کننده و توجه به آن تضمینکننده پایداری و توسعه یک نظام مناسب است. به همین دلیل داشتن ابزارهای نظر سنجی و تحقیق و توسعه خدمات متنوع و جدید همواره مد نظر قرار گرفته است.

استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیک همانقدر که تسهیل کننده است می تواند خطراتی نیز به همراه داشته باشد. در نظام پرداخت به مدیریت ریسک و امنیت توجه ویژه ای شده است و اینکار از طریقکنترل و نظارت متمرکز در شبکه پرداخت کشور قابل انجام می باشد. در کنار همه تمهیدات باید از طریق فرهنگ سازی ، سطح امنیت افراد و استفاده کنندگان را بالا برد. قاعدتا این کار نباید منجر به سلب اطمینان افراد از نظام پرداخت شود. تنها در شرایطی که اطمینان کامل از شبکه وجود داشته باشد از آن استفاده مناسب خواهد شد. با روش ها مختلف در سطح جامعه دائما این احساس اطمینان تقویت شده و در سطح مناسبی تثبیت می شود.

بر این اساس، افزایش ضریب امنیت پرداخت ها نبایستی منجر به پیچیدگی فرایند ها شود، ساده سازی و سهولت استفاده از خدمات پرداخت برای اقشار مختلف جامعه یکی از خصوصیاتی است که باید به آن توجه شود. به این منظوراستاندارد سازی خدمات قابل عرضه از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

این مجموعه همچنین باید بتواند از منابع موجود استفاده بهینه کند و هدایت به سمت استفاده مناسب از این منابع در اولویت است. در عین حال ساز و کار یکسانی برای فعالیت شرکت ها ایجاد می شود، به عبارتی قواعد بازی به شکلی تنظیم می شود که شرکت های ارایه دهنده خدمات بتوانند با یکدیگر برای افزایش کیفیت خدمات و ساختن بسته های متنوع خدمات رقابت کنند و منابع و تجهیزات خود را در جایی استقراردهند که بیشترین منفعت را به کل جامعه برساند.

پاسخ به نیازها در هر مرحله

شکل شماره 2 ارتباط ذی نفعان داخل شبکه را نشان می دهد.

شاپرک وظیفه کارآمد نگه داشتن این شبکه را به عهده دارد، از طرفی باید ارتباط موثری با اعضای اصلی این شبکه یعنی بانک ها و شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت بر قرار نماید و از طرف دیگر منافع و رضایت مشتریان نهایی یعنی دارندگان و پذیرندگان کارت را مد نظر قراردهد.

در نخستین گام ایجاد زیر ساخت فنی، تعامل با بانک ها و ایجاد تشکلی بین اعضا برای شروع در نظر گرفته شد. این مرحله را می توان مرحله آماده سازی نامید. در این مرحله اعضا توانستند تا حد زیادی ضرورت ایجاد این تشکل و اعمال تغییرات را درک کرده و حداقل های مورد نیاز را به دست آورند و وارد دشوار ترین مرحله کار یعنی عبور از مدل قبلی به مدل جدید شوند. در این مرحله حداکثر تلاش شده تا استفاده کنندگان نهایی کمترین تغییرات را احساس کرده و مانند گذشته از ابزارها استفاده کنند.

در قدم بعدی پس از آن که سطح خدمات در سطح قابل قبولی حالت متعادل به دست آورد، برنامه ریزی برای رسیدن به سطح مورد نیاز از نظر امنیت است. در این مرحله سازوکارهای نظارتی استقرار یافته و هم زمان به کمک اعضا برنامه ریزی برای آینده نظام پرداخت صورت می گیرد.

ایجاد خدمات جدید و افزایش کیفیت خدمات قابل ارایه در شبکه در مرحله بعدی مورد توجه قرار می گیرد در این مرحله بیشتر توجه به بازار، نیازهای مشتریان و تحقیق درمورد راه حل های متداول و توسعه مناسب ترین راهکارها در این حوزه است. در همین مرحله اولین نتایج این تغییرات به ثمر خواهد رسید و با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده و به کمک ابزارهای نوین داده کاوی و تحلیل اطلاعات، امکان ارائه خدمات جدید به ویژه برای کشف تقلب ها، شناسایی مصادیق پولشویی و شناسایی نیازهای آتی در بازار پرداخت به وجود می آید.

ارتباط شاپرک با سامانه های ملی تسویه

همان طور که در بخش قبلی نیز اشاره شد، برای انجام تراکنش ها به صورت بر خط به کمک سوییچ شاپرک زیر ساخت شبکه فراهم شده است و داخل شبکه ای امن این تراکنش ها از پایانه فروش و سوئیچ شرکت ارایهدهنده خدمات پرداخت به سوییچ شاپرک و از آن جا از طریق سامانه های ملی پرداخت به سمت سوییچ بانک صادر کننده روانه می گردد. تا این مرحله تراکنش برخط انجام شده که نتیجه آن کسر مبلغ تراکنش از حسابدارنده کارت یا درج در صورتحساب دارنده کارت اعتباری است. در مرحله بعدی که نقش سامانههای ملی تسویه پر رنگ می شود، مبالغ به صورت یک جا و در فواصل زمانی که طبق قرارداد شرکت ارایه دهنده خدمات پرداخت با پذیرنده مشخص شده است، محاسبه و به حساب پذیرنده واریز می شود. نتیجه این عملیات ممکن است به بدهکار یا بستانکار شدن بانک ها نسبت به یکدیگر خواهد شد (بانکهای صادرکننده و بانکهایی که حساب پذیرندگان در آن ها تعریف شدهاند) در گام بعدی تسویه بین بانکی طبق روالهای تعیین شده برای اینکار انجام می گیرد.

سامانه هایی هم چون پایا، پاشا و ساتنا مهمترین قسمت هایی هستند که وظیفه انجام این کار را برعهده دارند. در کنار این سامانه ها، سامانههایی نیز برای حصول اطمینان از انجام صحیح عملیات در نظر گرفته شده که سامانه رفع مغایرت از آن جمله است.

تمامی مجموعههایی که به آن ها اشاره شده، بر اساس استانداردهای مشخص حوزه پرداخت تعریف شده اند و این امکان را به وجود آورده اند که در آینده شبکه الکترونیکی پرداخت کارت امکان اتصال به سایر شبکههای محلی و یا بین المللی را نیز داشته باشد.

تاریخ خبر: ۱٣۹۱/٠٨/٠۱

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!