پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

راهکار برون رفت از بحران ارزی

زهرا کریمی

در چنین بازار آشفته ای، دولت نیز احتمالا تصمیم گرفته که از آب گل آلود ماهی بگیرد و بخشی از مشکل کسر بودجه ی عظیم خود را با فروش ارز با قیمت های بالا حل کند. به نظر می رسد که در برخی مواقع، مانند چند روز گذشته، برای مدتی از تزریق ارز به بازار جلوگیری می کند و ...

 ارزش ارز همانند دیگر کالاهای مورد مبادله تحت تاثیر نوسانات عرضه و تقاضا قرار دارد. به همین جهت برای ریشه یابی علل تغییرات نرخ ارز باید به عرضه و تقاضای آن توجه کرد.

طرف عرضه:

 

عرضه ی ارز در ایران عمدتا از سوی بانک مرکزی صورت می پذیرد چون درآمدهای حاصل از صادرات نفت مهم ترین منبع تامین درآمدهای ارزی کشور است.

 

علاوه بر بانک مرکزی صادر کنندگان کالاهای غیر نفتی نیز درآمدهای ارزی دارند که بخشی از آن به بازار ارز وارد می شود ولی سهم کوچکی در کل عرضه ی ارز در ایران دارد. در کنار این دو عامل اصلی، ایرانیان مقیم خارج نیز ارز به داخل کشور وارد می کنند که البته در مقابل دو منبع دیگر سهم ناچیزی دارد.

 

در ماه های اخیر تحریم های بین المللی جریان ورود ارز به ایران را به شدت محدود کرده است. از یک سو صادرات نفت کاهش یافته و از سوی دیگر ورود ارز حاصل از همین مقدار فروش نفت نیز به کشور بسیار دشوار گردیده است. بنابراین بانک مرکزی توان تامین ارز مورد تقاضای بازار را ندارد و اگر بخواهد همانند سال گذشته مداوما ارز به بازار تزریق کند، طی چند ماه کشور کل ذخایر ارزی خود را از دست خواهد داد.

 

تحریم های بین المللی بر صادرات غیر نفتی هم اثر منفی داشته است و بسیاری از صادر کنندگان سنتی (مانند صادر کنندگان زعفران ، پسته، فرش و...)، به دلیل تحریم سیستم بانکی، قادر به صدور کالای خود نیستند و انبارها مملو از این کالاها شده است.

 

طرف تقاضا:

 

با شتاب گرفتن روند افزایش قیمت ها، پس از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها، مردم به وضوح احساس می کنند که پس اندازهای ریالی آن ها به سرعت بی ارزش می شود. بنابراین تلاش می کنند که پس انداز خود را به صورت ریال نگاه ندارند.

 

حتی افزایش نرخ سود بانکی به 20 درصد، زمانی که نرخ تورم رسما بیش از 25 درصد است، جاذبه ی چندانی برای حفظ پس اندازهای ریالی ندارد. پس مردم می خواهند پول خود را به کالاهایی تبدیل کنند که در دوره ی تورمی ارزشش افزایش می یابد . با توجه به رکود طولانی در بازار مسکن، بهترین جایگزین ریال طلا و ارز است. بنابراین طبیعی است که با بالا رفتن نرخ تورم، تقاضا برای ارز هم افزایش یابد. اگر مردم انتظار داشته باشند که قیمت ارز و طلا ، درست برعکس ریال ، درآینده به نحو چشمگیری بالا خواهد رفت، انتظاری که با واقعیت های کنونی کاملا منطبق و منطقی است، شتاب رشد تقاضا برای ارز و طلا در طول زمان بیشتر و بیشتر خواهد شد.

 

قیمت تعادلی ارز:

 

نتیجه ی طبیعی کاهش عرضه و افزایش تقاضا، بالا رفتن قیمت ارز است. عاملی که به این افزایش دامن می زند، تصمیمات دولت است که انتظارات مردم برای بالا رفتن قیمت ارز را بیش از پیش تائید و تشدید می کند.

 

با تعیین نرخ ارز 1226 تومانی، بسیاری از گروه های متقاضی ارز، مانند مسافران و وارد کنندگان کالاهای لوکس از دریافت ارز دولتی محروم شدند و بازار موازی ارز اهمیت بیشتری پیدا کرد.

 

در چنین بازار آشفته ای، دولت نیز احتمالا تصمیم گرفته که از آب گل آلود ماهی بگیرد و بخشی از مشکل کسر بودجه ی عظیم خود را با فروش ارز با قیمت های بالا حل کند. به نظر می رسد که در برخی مواقع، مانند چند روز گذشته، برای مدتی از تزریق ارز به بازار جلوگیری می کند و وقتی قیمت اوج گرفت، ارز را به قیمت بازار می فروشد و به حساب خودش از دو سو منتفع می شود: هم کسر بودجه را کاهش می دهد و هم به مردمی که در بازار ارز فعال هستند نشان می دهد که خرید و فروش در این بازار پر ریسک است و بهتر است از بازار ارز خارج شوند.

 

ولی این سیاست دولت شمشیر دولبه ای است که زخمی کاری به پیکر ضعیف اقتصاد ایران وارد می کند. حجم نقدینگی در دست مردم، به خصوص گروه های بسیار ثروتمند، به حدی بالا است که دولت در شرایط موجود به هیچ عنوان قادر به تامین تقاضا برای ارز نیست.

 

سیاست های موقتی دولت برای این گروه ثروتمند وقدرتمند به خوبی شناخته شده است. مردم معمولی نیز تا کنون به درستی دریافته اند که نوسانات بازار ارز کوتاه مدت و روند صعودی قیمت ارز در میان مدت و بلند مدت ، تا آینده ی قابل پیش بینی، قطعی است.

 

به همین جهت وقتی دولت در بازار ارز تزریق می کند، برای مدتی قیمت کمی کاهش می یابد ولی دیگر به سطح قبلی باز نمی گردد. مثلا دیگر کسی باور نمی کند که دلار به زیر 2000 تومان باز گردد.

 

پیآمدهای افزایش قیمت دلار:

 

اگر روند افزایش قیمت دلار شتاب بگیرد، به تدریج گرایش به انجام معاملات به صورت دلاری بیشتر خواهد شد. این مسئله بازهم عطش خرید دلار را بیشتر خواهد کرد. با کاهش سریع ارزش ریال، آهنگ افزایش سطح عمومی قیمت ها نیز شتاب خواهد گرفت. وضعیت فقرا، تحت فشار وضعیت تورمی ، بیش از پیش فلاکت آمیز خواهد شد و متوسط الحال ها نیز زیر فشار خرد کننده ی تورم کمر خم خواهند کرد. در مقابل گروهی کوچک به سرعت بر ثروت های نجومی خود خواهند افزود.

هزینه ی مواد اولیه ی وارداتی برای تولید کنندگانی که در شرایط کنونی نیز زیر ظرفیت تولید می کنند، به شدت بالا خواهد رفت و قطعا تاثیر منفی بر میزان کل تولید کشور برجای خواهد گذاشت.

با توجه به فضای پر ریسک کسب و کار در کشور، کاهش ارزش ریال و گران شدن کالاهای وارداتی به تقویت گرایش به سرمایه گذاری های مولد در ایران منجر نخواهد شد. افزایش تحریم های بین المللی از یک سو و بی ثباتی در قوانین و مقررات از سوی دیگر سرمایه گذاری در فعالیت های مولد و بلند مدت را بسیار پر مخاطره کرده است. بنابراین گرایش به خرید ارز و طلا، عملا پس انداز و اندوخته های نقدی مردم را به سوی خود خواهد کشید و این حجم عظیم منابع مالی متاسفانه از چرخه ی سرمایه گذاری تولیدی خارج شده و ضربه ی دیگری است به پیکره ی نحیف و رو به زوال فعالیت های تولیدی.

 

راه برون رفت از بحران ارزی:

 

حل مشکل ارزی خارج از توان بازار ارز است. دستگاه دیپلماسی کشور می تواند با مدیریت صحیح روابط بین المللی، مشکل تحریم ها را حل کند. از میان رفتن تحریم های بین المللی جریان ورود ارز به کشور را به وضعیت قبل باز خواهد گرداند و انتظارات مردم در مورد افزایش شدید قیمت ارز را تغییر خواهد داد.

 

همان گونه که اشاره شد، علاوه بر مسئله ی تحریم های بین المللی، سیاست های نامناسب دولت در مداخله ی سود جویانه در بازار ارز، به بحران ارزی دامن زده است. بی انضباطی مالی دولت به کسر بودجه ی هنگفت و فزاینده ای منجر شده که تورم شتابان در کشور حاصل آن است.

 

تورم شتابان مردم را به خرید طلا و ارز تشویق کرده است. اگر تحریم های بین المللی نیز برداشته شود، تا زمانی که انضباط مالی وجود نداشته باشد، افزایش قیمت ارز ناگزیر خواهد بود. بنابراین انضباط مالی برای جلوگیری از تشدید بحران ارزی ضروری است.

 

پرهیز از تصمیم گیری های لحظه ای و هیجانی، احیای سازمان برنامه و بودجه، تقویت سازوکارهای نظارتی و بازگشت به اقتصاد برنامه ریزی شده گام هایی مهم در جهت از میان بردن تنش در فضای اقتصادی کشور و ایجاد آرامش در بازار ارز است.

منبع: منبع: شفاف
تاریخ خبر: ۱٣۹۱/٠٧/٠۲

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!