پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

ورود شورای عالی امنیت در شرایط بحرانی؛

چراغ قرمز کم آبی روشن شد

خبرهای بانکی- تیر ماه سال گذشته حسن روحانی رئیس دولت تدبیر و امید در مراسم گرامیداشت هفته محیط زیست بر ضرورت همکاری دولت و ملّت جهت حفظ محیط زیست تأکید کرد .

به گزارش خبرهای بانکی، وی گفت که تحریم‌های ظالمانه باید از بین برود تا سرمایه بیاید و مشکل محیط زیست، اشتغال، صنعت و آب خوردن مردم حل شود، منابع آبی زیاد شده و بانک‌ها احیا شوند. مسأله محیط زیست و آب آشامیدنی، مردم را به مذاکرات هسته‌ای ایران با اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد پیوند داد.در واقع دولت تدبیر و امید اولین دولتی است که برای شورای عالی آب اهمّیت  قائل شده و جلسات آن را به طور منظم برگزار کرد امّا همچنان به جایگاه مورد نظر در این عرصه نرسیده‌ایم و بحرانی که بیش از 15 سال ما را با خود درگیر کرده همچنان ادامه دارد.

این مشکل به حدی جدی است که تمام مقامات کشوری و همچنین برخی مقامات بین المللی در رابطه با آن سخن گفته و ابراز نگرانی کرده‌اند.

در این راستا، مسعود پزشکیان نایب رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه مقصر بحران آب تاکنون هم دولت و هم مجلس بوده و به این بحران دامن زده‌اند، گفت: هربار گفته‌اند به وضعیت چاه‌های غیرقانونی رسیدگی می‌کنند اما باز هم جلوی آن گرفته نمی‌شود و منبع سفره‌های زیرزمینی تمام می‌شود.

مسعود پزشکیان ضمن ابراز تأسف از عدم مطالعه دقیق بر وضعیت آب کشور و نحوه مصرف آن، تصریح کرد: اگر بدون آگاهی از منابع آبی استفاده کرده، چاه بزنیم، کاشت و برداشت کنیم در آینده وضعیت بدتری خواهیم داشت.

نماینده مردم تبریز، اسکو و آذرشهر در مجلس شورای اسلامی معتقد است که وقتی آب منابع را خالی می‌کنیم و از آسمان نیز کمتر می‌بارد باید انتظار بحرانی را داشته باشیم که امنیتی هم بشود لذا باید آگاهانه با آن برخورد کنیم و نقشه راه داشته باشیم که متأسفانه تا کنون نداشته‌ایم.

داستان کم آبی بارها و بارها اعلام شده و برنامه‌ها برای جلوگیری از این بحران بیشتر بر روی مصرف شهری متمرکز شده در حالی که بارها اعلام کرده‌اند که بیشتر استفاده آب کشور مربوط به بخش کشاورزی است. این معضل به حدی رسیده که حتی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این باره راه‌کارهایی را ارائه کرده است.

سید حسین نقوی حسینی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه چیت چیان وزیر نیرو و معاونان او به همراه معاونین وزارت جهاد کشاورزی در این کمیسیون حضور یافتند، اظهار کرد: بحث اصلی کمیسیون یعنی امنیت آب با حضور مسئولان بررسی شد و بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی با اشاره به شرایط آب و فرصت ها و تهدیدهای موجود گفت که ما در حوزه آب نیازمند یک نگاه ملی به موضوع و برنامه ریزی دقیق برای آینده داریم.

نماینده مردم ورامین در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: چیت‌چیان تأکید کرد که موضوع آب از مسائل حساس و اساسی است و مهاجرت و حرکت‌های جمعیتی نیز به بحران آب افزوده و اکنون خشک شدن تالاب‌ها هم مزید برعلت شده است.

او گفت: وزیر نیرو فروچاله‌ها و نشست‌های دشت‌ها را نیز از مشکلات بحران آب عنوان کرد و تأکید شد که بحران آب وجهه مختلف دارد که موارد فوق برخی از آن وجهه‌ها است و بهتر است بگوییم که شرایط جدیدی به لحاظ آب و هوا ایجاد شده که باید با مدیریت صحیح خود را با این شرایط تطبیق دهیم.

نقوی حسینی به نقل از چیت‌چیان ادامه داد: علل وقوع شرایط جدید عبارتند از قرار گرفتن در شرایط آب و هوایی، کاهش بارندگی و نزولات آسمانی، تغییر اقلیم و افزایش درجه حرارت و درجه تبخیر بیشتر، تغییر الگوی بارش و نزولات آسمانی از جمله کاهش بارش برف و نوع بارش باران، افزایش جمعیت و در نتیجه افزایش مصرف آب.

او افزود: در دولت ۱۸ جلسه شورای آب برگزار شده و شوراهای هماهنگی آب در حوزه های مختلف آبریز کشور تشکیل و جلسات آن با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف برگزار شده است. همچنین شورای هماهنگی حفظ دشت‌ها تشکیل شده است.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی گفت: موضوع آب شیرین‌کن‌ها، موضوع انتقال آب از خلیج فارس به استان‌های مرکزی، آب‌های ژرف زمین، بارورسازی ابرها از جمله موضوعات دیگری است که وزارت نیرو به طور جهادی در حال انجام و عملیات‌سازی است تا بتوانیم شرایط جدیدی را فراهم نماییم.

نقوی حسینی اظهار کرد: یکی از اقدامات مهم وزارت نیرو که مشترکاً با وزارت جهاد کشاورزی در حال اجرا و انجام است اصلاح روش‌های آبیاری و به کارگیری روش های نوین آبیاری است تا با کمترین مصرف آب بیشترین تولید و بهره‌وری را داشته باشیم.

او با بیان اینکه سردار عبداللهی فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء در نشست کمیسیون امنیت ملی حضور داشت، ادامه داد: سردار عبداللهی گزارشی از اقدامات و عملیات اجرایی حوزه آب از جمله سدها و خطوط انتقال آب ارائه کرد. وی در این گزارش عنوان کرد بیش از ۴۶ درصد مخازن آب توسط قرارگاه احداث شده و سطح وسیعی از مسیرهای مهار و انتقال آب نیز از سوی این قرارگاه ساخته شده است.

نقوی حسینی ادامه داد: احداث ۱۷ سد، احداث ۱۴۷ کیلومتر تونل و اجرای طرح انتقال آب از خلیج فارس به ایران مرکزی از جمله مهمترین طرح های در دست اقدام قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء است.

او گفت: در ادامه جلسه معاون وزیر جهاد کشاورزی بیان کرد که برخلاف ادعاها در کشور ما کمتر از ۷۰ درصد آب در بخش کشاورزی مصرف می‌شود در حالی که میانگین مصرف آب در بخش کشاورزی در دنیا حدود ۷۰ درصد است. بر اساس گزارش ارائه شده ۴ میلیون هکتار زمین‌های کشاورزی در حال حاضر می‌تواند تحت اصلاح روش‌های آبیاری قرار گیرند و آبیاری تحت فشار در آنها اجرا شود، با اجرای سالانه حداکثر ۲۵۰ هزار هکتار نمی توان به اهداف رسید بنابراین باید اعتبارات بیشتری تخصیص یابد.

نقوی حسینی توضیح داد: پس از قرائت گزارش از طرف وزیر و معاونان وزیر، اردشیر نوریان نماینده مردم شهرکرد توضیح داد که شهرکرد قربانی آب است و باید حقابه منصفانه تقسیم شود. این نماینده سوال کرد چرا باید آب چهارمحال بختیاری به استان‌های دیگر واریز شود و به روستاهای همین روستا با تانکر آبرسانی شود.

سخنگوی کمیسیون امنیت گفت: چیت‌چیان توضیح داد که وزارت نیرو برای کلیه وجوه شرایط جدید آب برنامه ریزی کرده و اگر اعتبارات لازم برای اجرای برنامه‌ها به وزارت تخصیص داده شود مشکلات حل خواهد شد.

به گفته وزیر در انتقال آبرسانی، آب شرب در اولویت وزارتخانه قرار دارد و در حال حاضر آب فقط برای مصرف شرب منتقل می‌شود نه مصارف دیگر  تا سال آینده با مساعدت مجلس دو هزار روستا آبرسانی خواهد شد و تا دو سال آینده با تخصیص اعتبارات مشکل آب شرب کل روستاهای کشور برطرف می‌شود.

نقوی حسینی با بیان اینکه کمیسیون پیشنهادهای خود را جمع‌بندی و ارائه کرد، گفت: سرمایه‌گذاری لازم برای استحصال آب شیرین از دریا و افزایش سهم ایران از آب دریا ، تغییر الگوهای آبیاری در کلیه سطوح کشاورزی در تمام مناطق کشور، مدیریت توزیع آب با توجه به مسائل و حساسیت‌های اجتماعی و فرهنگی، عدم صدور مجوز احداث کارخانجات و صنایعی که به آب نیاز دارند در مناطق کم آب، تخصیص اعتبارات لازم جهت استحصال آب از فاضلاب، تغییر کلیه الگوهای مصرف آب در بخش‌های شرب، صنعتی و کشاورزی و تشکیل کمیته ویژه آب متشکل از وزارتخانه‌های نیرو، کشاورزی، نفت و کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با توجه به ابعاد امنیتی موضوع از جمله پیشنهادهای کمیسیون بود.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با بیان اینکه برومندی نماینده مردم مرودشت مسئول پیگیری تشکیل کمیته شد، اظهار کرد: پس از اتمام بحث امنیت آب، مهابادی مدیرعامل شرکت هواپیمایی و ساخت فرودگاه‌های کشوری توضیح کاملی پیرامون عملکرد شرکت و نقش این شرکت در مدیریت آسمان ایران و پروازهای گذری ارائه کرد.

بررسی آمارها در حوزه آب از فاجعه ای بزرگ در ایران خبر می‌دهد که باعث شده تا دستگاه‌ها و بخش های مختلف کشور به یک همبستگی و توافق برای حل بحران دست پیدا کنند تا ایران را از خشکسالی در آینده نجات دهند.

اما این موضوع به همینجا ختم نمی‌شود و نه تنها مسئولین داخلی بلکه برخی از سیاستمداران کشورهای دیگر و همچنین سازمان ملل را نیز نگران اوضاع کرده است.

در این راستا، گری لوئیس نماینده سازمان ملل و هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد، بحران آب در ایران را جدی دانست و از رسانه‌ها خواست، با اطلاع‌رسانی‌های خود مردم را از اوضاع آٰگاه کنند. او خواستار همتی ملی و تغییر الگوی مصرف برای رفع این بحران شد.

لوئیس که در دفتر سازمان ملل متحد در تهران مسئولیت هماهنگی‌های لازم برای اجرای منشور سازمان ملل متحد را بر عهده دارد با اشاره به تغییرات اقلیمی در ایران هشدار داد که ایران در آینده گرم‌تر و خشک‌تر می‌شود. او تصمیم‌هایی که در ۳۰ تا ۴۰ سال گذشته توسط دولت‌های مختلف گرفته شد را عامل چالش‌های زیست‌محیطی امروز ایران نامید.

باور لوئيس این است که مشکل محیط زیست ایران بسیار جدی است و تا دو ـ سه دهه آینده گریبان بسیاری از مردم این کشور را خواهد گرفت. به نظر لوئیس، بسیاری از این مشکلات مانند خشکی دریاچه ارومیه متوجه تصمیم‌هایی در سطح ملی است.

اما در مورد برخی مشکلات نیز تقصیر بر گردن تصمیم‌های دو طرف مرزهاست. گری لوئيس تشریح کرد: بیشتر آب آشامیدنی مشهد از سد دوستی تامین می‌شود که فکر می‌کنم آبی که از این سد وارد ایران می شود حدود ۱۵ درصد است. همانگونه که اشاره کردید الان افغان‌ها سد سلما را در این کشور ساخته‌اند که باعث می‌شود آب کمتری وارد سد دوستی شده و آب سد پایین آمده و مردم به آب کمتری دسترسی دارند.

در مورد رودخانه هیرمند هم افغانستان دوباره آنجا سد زده که با آن کشاورزی می‌کند و مجددا آب کمتری وارد ایران می‌شود. لوئيس در این باره گفت: به خاطر همین الان آب خیلی کمتری در این منطقه وجود دارد تا وارد هامون شود. خیلی وقت‌‌ها آبی هم که وارد ایران می‌شود، مستقیم وارد هامون نشده و به چاه نیمه واقع در منطقه تغییر مسیر می‌دهد.

کاهش‌ آب ورودی به ایران و ورود این آب به چاه نیمه باعث شده که مردم چاه نیمه وضعیت اسف‌باری داشته باشند و نتوانند ماهیگیری یا کشاورزی کنند.

سازمان ملل متحد می‌تواند در برخی موارد مانند هامون که ذخیره‌گاه زیستی ‌کره شناخته ‌شده وارد عمل شود. در مورد رودخانه هامون و هری‌رود این سازمان با ر‌وسای جمهور ایران و افغانستان گفت‌وگو و تلاش کرده مردم منطقه را با راه‌های تطبیق با شرایط کمبود آب یا بی‌آبی آشنا سازد.

با این حال به گفته هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل، برای اجرایی کردن طرح‌های زیست‌محیطی سازمان ملل ایران و کشورهای همسایه باید با یکدیگر توافق و در زمینه اجرای طرح‌ها همکاری کنند.

در مورد عراق هم رودهای دجله و فرات در حال خشک شدن‌اند و خشکی این نواحی ذرات شن و ماسه را وارد ایران می‌کند. اما گری لوئيس مشکل بزرگ در عراق را این واقعیت می‌داند که ۸۰ درصد از کانون‌های شن و ماسه در این کشور تحت کنترل گروه «دولت اسلامی» (داعش) قرار دارد.

او می‌گوید، سه چهارم ریزگردها از عراق وارد ایران می‌شود و منشاء یک‌چهارم آن، خود ایران است و حتی بعضی از ریزگردها از کویت، عربستان و اردن می‌آیند. او ایران را مسئول ۱۰درصد ریزگردهایی می‌داند که در این کشور وجود دارد.

به عقیده گری لوئیس ۵۴ ساله و اهل باربادوس، شهروندان ایرانی دو برابر میزان لازم از آب استفاده می‌کنند و تغییر الگوی مصرف موضوعی جدی است که هر ایرانی باید آن را به گوش جان بسپرد.

همچنین کلاوس تاپفر وزیر سابق آلمان نیز معتقد است که تبعات و ابعاد امنیتی تغییرات آب و هوایی و محیط زیست در حال گسترش است و با زندگی ۹ میلیارد انسان در سراسر جهان سر و کار دارد.

او می‌گوید: وضعیت محیط زیست ایران نیاز شدید و مبرمی به فعالیت ها و اقدامات سیاسی دارد.

به اعتقاد او دولت کنونی ایران خیلی خواستار تغییر ساختارها است و بی تردید محیط زیست در دستور کار رئیس جمهور روحانی قرار دارد و از اولویت های برنامه های وی است. این به نفع مردم است چراکه بدون محیط زیست پایدار نمی توان جامعه ای پایدار و اقتصادی توسعه یافته داشت.

تاپفر مشکل دوم ایران را در زمینه آب جدی دانست و گفت: مصرف زیاد آب در کشور شما یکی از تهدیدات امنیتی است. بخشی از این مربوط به مسئله تغییرات جهانی آب و هوا است اما بخشی هم مشکلات و چالش هایی است که در داخل کشور ایجاد شده اند.

او ادامه داد: بیش از ۹۰ درصد آب در این کشور صرف تولید محصولات کشاورزی می شود در صورتیکه میانگین جهانی ۷۰ تا ۷۵ درصد است. علت آن این است که شما در زمینه حفظ منابع آب و صرفه جویی در مصرف آن سرمایه گذاری نکرده اید. این مسئله ناشی از کمبود آب نیست ناشی از چگونگی مصرف آب و مدیریت مصرف آب و رفتار مردم با آب است.

وزیر سابق آلمان با بیان اینکه شما نیاز به تغییرات جدی در این زمینه دارید هر چند برای کشوری که تولید کننده عمده نفت است تغییرات سخت است، افزود: شما باید درباره اینکه چگونه انرژی تولید کنید و جایگزین های آن توجه کافی را داشته باشید. شما باید بدانید کدام راه بهترین، باصرفه ترین و پاک ترین راه است. شما باید درباره تولید انرژی خورشیدی و انرژی بادی توجه داشته باشید.

او تصریح کرد: باید به بهره وری انرژی اهمیت بیشتری داده شود و آلمان تجربیات زیادی در این‌باره دارد که می تواند با ایران همکاری داشته باشد و در این کشور سرمایه گذاری کند. شما برای مصرف آب برنامه ندارید و از تکنولوژی های قدیمی استفاده می کنید. همچنین باید درباره مصرف آب فرهنگ سازی کنید. آب در تمامی ادیان از جمله اسلام جایگاه خاصی دارد نباید آن را تباه کرد و برای این کار نیاز به سرمایه گذاری و تکنولوژی جدید است.

آمارها حاکی از آن است که با کاهش ۳۲ درصدی حجم روان‌آب‌های کشور در مقایسه با میانگین بلندمدت مواجه هستیم که حجم روان‌آب‌های کشور در سال آبی گذشته ۳۷ میلیارد و ۴۹۳ میلیون مترمکعب و در میانگین بلندمدت، ۸۰ میلیارد و ۵۹۵ میلیون مترمکعب ثبت شده است همچنین آمارها حاکی از وضعیت نامناسب منابع آب‌های زیرزمینی دارد.

اینکه ایران رتبه 50 را از میان 180 کشور دنیا از لحاظ برخورداری از منابع ابی دارد اما سرانه مصرف این منابع ایران را در رتبه 112 قرار داده است، نشان از شرایط نامناسب ایران در این زمینه دارد که باید به آن بیشتر توجه کرد و همین موضوع باعث شده تا شورای عالی امنیت نیز به مساله بحران آب بپردازد و با حضور دستگاه های مرتبط این مهم مورد بررسی مداوم قرار گیرد به طوری که رفع مشکلات موجود در ۴ محور آب شرب شهرهای پرجمعیت، آب شرب تهران، آب‌های مرزی و آب‌های زیرزمینی در دستور کار شورا امنیت ملی قرار گرفته است.

توجه دولت یازدهم به بحران آب و صدر نشینی این کالا در برنامه ششم توسعه می‌تواند عاملی بر رفع و عدم توسعه این بحران بزرگ باشد البته باید این موضوع را نیز درنظر گرفت که حل مشکل ۱۵ ساله آبی در ایران نیازمند تدابیر گسترده‌ای است.

منبع: نسیم اقتصاد
تاریخ خبر: ۱٣۹۵/٠٧/۲٤

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!