پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

اصلاح ساختارنظام مالی کشور ، نیاز امروز

محمد ابراهیم مقدم

به گزارش خبرهای بانکی به نقل از ایبِنا، محمد ابراهیم مقدم مدیر عامل بانک تجارت - نظام بانکی ایران امروزه با چالش جدیدی مواجه شده و آن مدیریت دارایی ها و بدهی ها با توجه به رویدادهایی که در وضعیت منابع و مصارف بانک های بزرگ دولتی ، خصوصی شده و برخی ازبانک های خصوصی بزرگ افتاده است البته مدیریت دارایی وبدهی ها یا بهتربگویم مدیریت نقدینگی، یک بخش کامل ازمدیریت بانک‌ها بوده و درنتیجه نیاز به برخورداری از یک فرایند ساختار یافته و سیستماتیک برای مدیریت ترازنامه بانک اساسی و ضروری است.

درسه سال گذشته با تغییرات شکل گرفته در بسته های سیاستی و نظارتی بانک مرکزی که به تصویب شورای پول و اعتبار رسیده است و با خود کاهش نرخ سود تسهیلات اعطایی را به همراه داشته و متعاقب آن ظاهرا کاهش نرخ سود علی الحساب پرداختی به سپرده گذاران و به علت رقابت ناسالم برخی از بانک‌ها و موسسات پولی و اعتباری، بانک‌های پایبند به بسته‌های سیاستی ونظارتی با نقل وانتقال سپرده‌های خود به بانک‌ها و موسسات پولی و اعتباری متخلف ازنرخ های اعلامی مواجه شدند، به طوری که حساب اکثر این بانک‌ها نزد بانک مرکزی بدهکار شد و مشکلات مالی فراوانی برای آنها بوجود آورد.

البته بانک مرکزی بعدازمدت ها بخشی از این بدهی‌ها را به عنوان خط اعتباری برای آنها لحاظ کرد و قرارشد آنرا به طور قسطی بازپرداخت نمایند و این اقدام برای این بانک‌ها یک مسکّن محسوب می شود و مشکل امروز را به فردا منتقل کرده و لذا آنان همچنان با مشکل نقدینگی مواجه خواهند بود. این موضوع سبب شده است به منظور حفظ سپرده‌گذاران، متعاقبا مجددا بانک‌ها به برخی از سپرده‌گذاران خود سود علی الحساب بیشتری را پرداخت کنند.

بخش بزرگی از سپرده‌های بانک‌ها درحال حاضر کوتاه مدت است، اما انتظارات سیاست‌گذاران کلان کشورسبب شده ، این سپرده‌ها بعد ازکسر سپرده قانونی و نگهداری درصد کمی (حدود2تا3 درصد) به عنوان نقدینگی به منظور پاسخگویی برای بازپرداخت سپرده‌ها، درصدکمتری صرف پرداخت تسهیلات سرمایه درگردش و بخش مهمی صرف پرداخت سرمایه‌گذاری ثابت بنگاه های اقتصادی به خصوص دربخش تولید شود که دارای دوره بازپرداخت بلندمدت است و این مسئله سبب شده است که منابع بانک‌ها از گردش روانی برخوردار نباشد و هماهنگی لازم بین سررسید سپرده‌ها و بازپرداخت تسهیلات وجود نداشته باشد و این موضوع با توجه به سیاست‌های پولی و بانکی ابلاغی فشار ناخواسته‌ای را به نظام بانکی و یا مالی وارد کرده است.

بدهی دولت به نظام بانکی نیز یکی دیگر از چالش‌های نظام مالی است و این موضوع باعث شده است که بخش مهمی ازمنابع بانک‌ها بدون گردش بماند و امکان استفاده مجدد از آن فراهم نشود. عمده این منابع نیز از محل سپرده‌های قدیمی بانک‌ها که با نرخ سود علی الحساب بالاتری تجهیز شده است، می باشد.

در سال‌های گذشته، کشور با تورم، رکود تورمی و سپس رکود مواجه شد و این شرایط سبب شد تا بخش قابل توجهی از تسهیلات اعطایی بانک‌ها معوق شوند و عملا ازچرخه فعالیت خارج شوند. البته قوانین وضع شده برای حمایت از اینگونه صنایع ، دیگران را نیز به استفاده ازمساعدت های پیش بینی شده در قوانین ترغیب کرد و عملا حتی برخی ازمشتریان خوش حساب تبدیل به مشتریان بد حساب شدند. مجددا بخش مهم دیگری ازمنابع بانک‌ها یا بلوکه و یا آنکه از کوتاه مدت به بلند مدت تبدیل شد و درنتیجه سبب کند شدن چرخه حرکت منابع بانکی شدو یا آنکه بخش مهمی ازمطالبات بانک‌ها بعد از اقدامات قانونی منجر به تملیک اموال غیر منقولی گردید که بانک‌ها برای فروش آن با شرایط تملیکی، مشتری ندارند و درنتیجه این اموال نیز بخش مهم دیگری ازمنابع بانک‌ها راکد کرده است.تغییرات نرخ ارز و زیانی که از این بابت به بانک‌ها منتقل شد و حجم زیادی مطالبات معوقی را که ایجاد کرد، ازدیگر مشکلات نظام مالی است.

ضعف قوانین در حمایت از بانک‌ها، نیز از فاکتورهای دیگری است که سبب شده برخی از مشتریان از این ضعف قوانین استفاده و از ایفای تعهدات خود به بانک‌ها خودداری کنند. که از جمله می توان به درخواست ورشکستگی‌های نادرست و تایید برخی از محاکم، علی رغم مستندات بانک‌ها در این خصوص مبنی برغیر واقعی بودن آن اشاره کرد.

مجموعه عوامل فوق ریسک نقدینگی بانک‌ها را به شدت بالا برده است و درنتیجه بانک‌ها نیاز به یک مدیریت قوی دارایی‌ها و بدهی ها یا همان نقدینگی را دارند که دراین وضعیت بتوانند بانک خود را ضمن سرپا نگهداشتن به حرکت وادارند.

دراین خصوص به موارد ذیل باید توجه شود:

    وضعیت سپرده های سرمایه‌گذاری مدت دار بانک‌ها  ازنظر مبالغ ، سررسید و نرخ های سود علی الحساب تعهدی آنها

    هزینه یا قیمت تمام شده منابع بانک‌ها درقالب منابع مالکیتی و منابع وکالتی(سپرده های سرمایه‌گذاری مدت دار).

    واقعیات مطالبات معوق بانک‌ها و نقشی که درکاهش سود آوری بانک‌ها به همراه دارند.

    نرخ کارمزد خدمات بانکی که اغلب کمتر از قیمت تمام شده آنها می باشد.

    بدهی های دولت به نظام بانکی وتسریع برای انتشار اوراق مشارکت و یا اوراق بدهی برای ایفای تعهدات به نظام بانکی و پیمانکاران طرف قرارداد گذشته دولت.

    با توجه به رفع تحریم‌های بین‌المللی، توجه به افزایش سرمایه بانک‌ها برای تطبیق آن ها با شرایط بین‌المللی برای ارتقای جایگاه بین المللی .

    کشورنیاز به یک بازارمالی یا سرمایه دارای عمق می باشد که بنگاه های اقتصادی از جمله بانک‌ها نیز درزمان های نیازبه نقدینگی بتوانند نیازهای کوتاه مدت خود را از این بازار تامین نمایند ازجمله فروش دارایی‌های نقدشونده خود از قبیل اوراق مشارکت ، سهام و یا اوراق بدهی .

    بانک مرکزی با توجه به شرایط بانک‌های بزرگ وبدهی دولت و حتی خود بانک مرکزی بابت تفاوت های نرخ ارز، تا سقف این بدهی ها که قبلا از منابع بانک‌ها کسر شده است ، خط اعتباری بانرخ های سود کم لحاظ نماید.

    به منظور کنترل ریسک نیاز به یک نظام جامع مالی درکشورمی باشد که مشتریان بانک‌ها درحد ظرفیت و فعالیت خود بتوانند ازمنابع نسبتا ارزان قیمت بانک‌ها استفاده نمایند و بانک‌ها ملزم به رعایت اصولی دراین زمینه باشند.

    درکشورشکل گیری یک نظام رتبه بندی برای بانک‌ها و سایر بنگاه های اقتصادی لازم و ضروری است که با توجه به شرایط نظام بانکداری بدون ربا که تفاوت های زیادی با نظام بانکی بین المللی دارد، اعتبارسنجی لازم را انجام دهد و شرکت ها را در گروه های تعریف شده بین المللی تعریف کنند. بدیهی است یکی ازفاکتورهای تعیین نرخ سود تسهیلات اعطایی باید همین درجه رتبه بندی مشتریان و سپس سایر موارد از جمله مدت ومثلا وثایق قابل اخذ باشد.

    همانند گذشته برای اعطای تسهیلات با توجه به شرایط گفته شده محدوده‌ای برای نرخ سودتعیین شود مثلا بین 18 تا 24 درصد و درمورد سپرده ها نیز بانک‌ها مجاز باشند تا میزان نرخ حق الوکاله خود، سود علی الحساب بیشتری به سپرده گذاران  خود بپردازند.

    نظارت بانک مرکزی درمورد همه موسسات پولی و بانکی نهادینه شود و با شدت بیشتری صورت پذیرد و قبلا مجازات‌های تعریف شده و طبقه بندی شده ای در این خصوص تهیه وتدوین و به تصویب برسد و درصورت عدم رعایت آن ،تخلف توسط یک کمیته خاص مورد بررسی واقع و مجازات ها به مورد اجراء گذاشته شود و انجام این اقدام از عهده یک فرد خارج باشد که به اعتبار بانک ها خدشه ای وارد نگردد.ازجمله تعطیلی و ورشکستگی بانک‌ها و موسسات پولی واعتباری.

    ابزارهای جدید اسلامی تعریف و اجرایی شوند تا این امکان برای بانک‌ها فراهم شود که بتوانند برای تامین دارایی نقدشونده خود از این ابزارها استفاده کنند.

    ثبات سیاست ها و رویه های پولی و بانکی بسیارحائز اهمیت است.این موضوع دربخش ارزی بسیارپررنگتر است.

    بانک مرکزی این اجازه را همانند بانک های بین المللی به بانک‌ها بدهد که بتوانند خود مستقیما ارزهای مازاد مشتریان بازار را درداخل مانند صرافی ها حتی با نرخی کمتری خریداری و سپس به فروش برسانند.

انجام توصیه های فوق می‌تواند درشکل گیری اقتصاد مقاومتی از ابعاد نظام مالی بسیار راه گشا باشد و درآینده ای نه چندان دور سبب تک نرخی شدن ارز، کاهش نرخ سود علی الحساب سپرده‌ها، کاهش نرخ سود تسهیلات اعطایی، گردش روان منابع بانک‌ها و ایجاد جایگاه و اعتبارمجدد درسطح بانکداری بین المللی شود که خود مطمئنا سبب ایجاد بازار برای محصولات، ایجاد سرمایه‌گذاری های جدید با سرعت بیشتر، شکل‌گیری اشتغال و افزایش نرخ آن را به همراه خواهد داشت.

تاریخ خبر: ۱٣۹۵/٠۵/۲٠

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!