پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

چرا پایین نگه‌داشتن نرخ ارز خلاف منافع ملی است؟

مرتضی ایمانی راد- کارشناس اقتصادی

به گزارش خبرهای بانکی، منافع ملی متأسفانه در کشور به درآمدهای نفتی گره‌خورده است. وقتی هست، چه خوب و چه بد باید بپذیریمش! وقتی قیمت نفت در بازارهای جهانی بالا می‌رود زندگی شیرین می‌شود و حکومت‌ها مقتدرتر می‌شوند و می‌توانند با راحتی بیشتری در امور اقتصادی دخالت کنند. و هنگامی‌که قیمت نفت در بازارهای جهانی پایین می‌آید زندگی سخت می‌شود و دولت‌ها هم به فکر بازار آزاد می‌افتند و یک‌باره معتقد می‌شوند که بخش خصوصی موتور توسعه اقتصادی کشور است. این نوسانات نه‌تنها کلیت اقتصاد ایران، بلکه سایر متغیرها را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. ازجمله این متغیرها نرخ ارز است که به‌شدت تحت تأثیر نوسانات قیمت نفت در بازار جهانی است. نکته قابل‌تأمل این است که در نرخ بازار (مدیریت‌شده یا نشده) ارز در ایران سهم نفت حضوری قابل‌توجه دارد. ارزش‌افزوده اکتشاف و استخراج به‌طور طبیعی باید در نرخ ارز متبلور شود ولی ارزش خود نفت نباید وارد محاسبات ارز در یک کشور شود، چون ارتباطی به توان تولید و قدرت رقابتی آن کشور ندارد. ولی وقتی یک کالایی که رویش کار مفید انجام‌نشده دریکی از مهم‌ترین متغیرهای اقتصادی (یعنی نرخ ارز) اثر تعیین‌کننده‌ای دارد، اثرگذاری این متغیر بر سایر متغیرها موجب می‌شود که سایر متغیرها را هم مثل خودش غیرواقعی کند. مثل وقتی نرخ ارز غیرواقعی باشد، حجم واردات و سطح قیمت‌ها، تخصیص منابع تولید و سایر متغیرها غیرواقعی شوند، کل اقتصاد غیرواقعی می‌شود. مهم‌تر از همه اینکه سیاستمداران و سیاست‌گذاران هم می‌توانند فرمان این "غیرواقعی بودن " را در دست بگیرند و میزان غیرواقعی بودن نرخ ارز را بر اساس منافع خودتنظیم کنند. متأسفانه چون در عالم متعارف سیاست منفعت اساس کوتاه‌مدت است، این فرمان به سمت منافع کوتاه‌مدت سیاست می‌چرخد. تقریباً می‌توانم بگویم که در همه دولت‌ها منفعت کوتاه‌مدت سیاستمداران قیمت پایین نرخ ارز است. به همین خاطر است که برای بسیاری از سیاستمداران نرخ ارز پایین نه‌تنها مطلوب و هدف سیاست‌گذاری بلکه یک ارزش تلقی می‌شود. در این صورت همه متغیرهای اقتصادی شناوری خود را با نظام جهانی از دست می‌دهند و مردم بازنده این بازی خواهند شد. نه‌تنها مردمی که دارند زندگی می‌کنند، بلکه مردمی که بعدها وارد زندگی اقتصادی می‌شوند بیشتر ضرر می‌کنند. این میزان ضرر هم به‌اندازه تفاوت بین قیمت ارز با نفت و قیمت ارز با حذف نفت (کشف و استخراج‌نشده) قابل‌محاسبه است. تفاوت این دو به‌نوعی بیانگر ضعف سیاستمداران در اداره کشور است، که به‌نوعی از درآمدهای نفتی و قیمت پایین ارز به‌عنوان ابزاری برای ناکارآمدی خود استفاده می‌کنند.

حالا که عقلانیت به ارزش تبدیل‌شده است، عقلانیت اقتصادی حکم می‌کند که نرخ ارز را آن‌گونه که منافع ملی را در کوتاه‌مدت و بلندمدت (نسل‌های آینده) تأمین کند، تعیین کنیم. چنین نرخی بسیار بیشتر از نرخی است که الآن در بازار است. اگر در اعمال این سیاست تأخیر داشته باشیم، بدون تردید آیندگان شاهد حاکمیت نیروهای واقعی اقتصاد بر تعیین نرخ ارز خواهند بود.

نویسنده: مرتضی ایمانی راد- کارشناس اقتصادی
تاریخ خبر: ۱٣۹۵/٠۲/۲٦

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!