پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

آموزه های بحران آفرینی بانک بارکلیز

احسان باقری

این نشانی پست الکترونیک دربرابر spambot ها و هرزنامه ها محافظت می شود. برای مشاهده آن شما نیازمند فعال بودن جاواسکریپت هستید

بانک بارکلیز ( (Barclays به دستکاری و دروغ گویی درباره هزینه دریافت وام و نرخ بهره استقراض متقابل بین بانکی (Libor )محکوم شد. این رویداد مهمترین خبر در چند روز اخیر در حوزه بانکداری بین الملل بود که ابعاد بسیار گسترده ای در نظام پولی به خود گرفت . این تاثیر گذاری چنان فرا رفت که پای سیاستمداران و مراجع نظارتی و قضایی متعددی را به میان کشید . از سوی دیگر ابعاد این پدیده بر مشتریان را می توان در سطح جهانی ارزیابی کرد چرا که نرخ لایبور در بسیاری از قراردادها ارزی اثرگذار است .

واقعیت فساد بار دیگر در حجمی وسیع چهره نمود و سازمانها و نهادهای داخلی و بین المللی را به چالش کشید . همانگونه که اشاره شد این تخلف ابعاد گوناگونی دارد که کارشناسان حوزه های مختلف باید در مورد آن اظهار نظر کنند . اما نکته هایی هم در این برخورد با این تخلفات هست که می تواند با رفتار ما در فساد بانکی اخیر مقایسه شود . در ابتدا لازم است در خصوص بانک بارکلیز و تخلف انجام شده به اختصار مروری داشته باشیم.

بانک بارکلیز یکی از بزرگترین و قدیمی ترین بانکهای دنیا است . قدمت این بانک به قرن 17 میلادی بر می گردد . این بانک رتبه 115 در میان 500 شرکت برتر FORTUNE ، بانک برتر (رتبه 60 ) در میان 500 برند برتر مالی و رتبه 12 در میان 500 برند برتر بانکداری را دارا است . این بانک در بیش از 50 کشور دنیا فعال بوده و 140 هزار نفر در استخدام خود دارد . اولین دستگاه ATM و نوآوری پرداخت موبایل متعلق به این بانک است .

اما موضوع این جریمه به تخلف برخی از کارکنان بانک بارکلیز در زمینه اعلام نرخ بهره مورد استفاده در وام گیری بانک ها تجاری از یکدیگر در شبکه بانکی لندن موسوم به نرخ بهره پیشنهادی بین بانکی لایبور Libor و در شبکه بانکی حوزه یورو موسوم به نرخ بهره پییشنهادی حوزه یورو یوریبور Euribor ارتباط دارد. (لایبور بعنوان مرجع مهمی برای میلیون ها قرارداد در سراسر جهان به شمار می رود.)

در نظام وام دهی متقابل بانک ها به یکدیگر، بانکی که با کمبود موقت نقدینگی مواجه شده است برای تامین نیاز خود، از بانکی که دارای مازاد نقدینگی است وام کوتاه مدت دریافت می کند و به این ترتیب، لزومی ندارد تا مبالغ زیادی پول نقد را بدون استفاده نگهداری کند.نرخی که بانک وام دهنده از بانک وام گیرنده مطالبه می کند، منعکس کننده ارزیابی وام دهنده از اعتبار و توانایی مالی وام گیرنده است.

برای محاسبه لایبور، از هر یک از بانک های فعال در لندن خواسته می شود تا هر روز، نرخی را که بانک های دیگر برای وام دهی به آن مطالبه می کنند و نرخی که همین بانک برای وام دهی به بانک های دیگر در نظر می گیرد در اختیار یک مرکز مشخص قرار دهد.متوسط این نرخ ها، نرخ لایبور را تشکیل می دهد در حالیکه از نرخ مشابه در مبادلات بین بانک های فعال در معاملات حوزه یورو، برای تعیین نرخ یوریبور استفاده می شود.

شماری از کارکنان بانک بارکلیز متهم هستند که در اوج بحران بانکی بین سال های ٢٠٠٧ و ٢٠٠٩ که موقعیت اعتباری بسیاری از بانک ها در معرض تردید قرار داشت، ارقامی را برای محاسبه لایبور ارائه کردند که در مورد وام گیری بانک کمتر و در مورد وام دهی بانک در مواردی بیشتر از نرخ واقعی بود.هدف از اعلام ارقام غیرواقعی، تلاش برای بهتر نشان دادن اعتبار بارکلیز در مقایسه با رقبای بانک بود.اعلام ارقام غیر واقعی در نهایت به انحراف نرخ لایبور از میزان واقعی آن منجر می شد و از آنجا که بانک ها از این نرخ به عنوان مبنایی برای تعیین نرخ بهره انواع وام، از جمله وام مسکن، استفاده می کنند، این انحراف در بخش های مختلف نظام بانکی انعکاس می یافت.بارکلیز ظاهرا همین روش را در مورد عملیات بانکی در حوزه یورو به کار می برد.

نکته های قابل تامل در این بحران عبارتند است :

1- رفتارهای غیر حرفه ای :

آقای دایموند مدیر عامل بانک ( مدیر برتر بریتانیا در سال 2011 ) ، پس از 16 سال هدایت بارکلیز که این بانک را به رتبه های برتر جهانی رساند از سمت خود کناره گرفت . او دلیل استعفا خود را دفاع از حیثیت بانک برشمرد و خاطر نشان کرد که تمامی اقدامات من در دوران هدایت بارکلیز کمک به حفظ منافع آن بوده است. این اقدام آقای دایموند را می توان اولین مرحله برای شکل گیری رویکردی تازه مبتنی بر مسئولیت پذیری بانکداران دانست . اما در ایران و در پی فساد اخیر بانکداران ما گریختند ، برکنار شدند و از هم بدتر بدون در نظر گرفتن مصالح بانک به مصاحبه های جنجالی و مخرب دست زدند و تنها به مصالح شخصی خود نظر کردند . این بدان معنی است که مدیران بانکهای ما برای مدیریت بحران آموزش ندیده اند و خود به بحران دامن می زنند .

2- پاسخ گویی به مشتریان و جامعه :

اطلاعیه بانک انگلستان به عنوان بانک مرکزی این کشور این جمله است ، مردم در این خطا آسیب دیده اند و ما باید آن را تصحیح کنیم . پاسخگویی به مردم یکی دیگر از درسهایی است که می توان از مدیریت بحران آموخت . درفساد اخیر بانکی ما کمتر واکنشی مردم و حقوق ضایع شده آنها مد نظر قرار داد . تنها انگشت اتهام به سوی افراد دراز شد و کمتر کسی مردم و حقوق ضایع شده آنها را به حساب آورد . نکته قابل توجه دیگر واکنش بانکهای درگیر در این تخلف بود که تنها به این مورد اشاره کردند که بانک به فعالیت خود ادامه می دهد و عذرخواهی از مردم و مشتریان در کار نبود . حتی اعتماد آسیب دیده مشتریان و جامعه آسیب شناسی نشد و در حد اظهار نظرهای غیر کارشناسی باقی ماند .

3- جریمه :

در خبرها جریمه در نظر گرفته شده برای بارکلیز 290 میلیون پوند اعلام شد . این جریمه را باید در کنار افت قیمت سهام این بانک قرار داد . یعنی جریمه بازار رقابتی و جریمه نهادهای نظارتی . این در حالی است که در بحران اخیر بانکی ما جریمه افراد مطرح است و از جریمه سازمان خبری نیست . چه اینکه مشخص نشد چگونه قرار است تا هزینه های وارد آمده به سهامداران و مشتریان جبران شود . چنین است که سازمانهای ما در بازار و نهادهای نظارتی جریمه نمی شوند و اینگونه است که تسلسل ادامه می یابد .

فساد در تمامی در هر عصر و تمدنی وجود داشته است . امروز با جهانی شدن و به تبع آن اقتصاد هم جهانی است و هر فسادی در این حوزه می تواند بسیاری از مردم جهان را متاثر سازد چه اینکه تخلف بانک بارکلیز حتی بر مشتریان ارزی ایرانی نیز اثر گذاشته است . اما در مقابله با فساد باید عوامل موثر و ریشه ای آن را شناخت و در راهکارهای جلوگیری از آن را شناسایی و اجرا نمود اما همزمان باید با تدبیر بحرانهایی که به همراه دارد را مدیریت کرد . شاید راههای مدیریت بحرانها نیاز بانکداران ایرانی باشد که هر روز اعتماد به آنها در معرض خطر است .

تاریخ خبر: ۱٣۹۱/٠٤/۱۹

اخبار مرتبط