پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

کنکاشی در مزایا و معایب سپرده بانکی

نیوزبانک-بانک مرکزی با انتشار ترازنامه بانکها و موسسات اعتباری در دو ماهه ابتدایی سال جاری اعلام کرد سپرده های جذب شده از بخش های غیر دولتی ۷۷۰ هزار میلیاردتومان بوده که نسبت به اردیبهشت ماه سال پیش ۲۴ درصد رشد داشته است و از ۶۲۰ هزار میلیارد تومان به این رقم رسیده است و این در حالی است که سپرده های بانکی از اردیبهشت سال ۹۲ تا اردیبهشت سال جاری حدود ۶۵ درصد افزایش داشته و از ۴۴۰ هزار میلیارد تومان به ۷۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

بانک مرکزی با انتشار ترازنامه بانکها و موسسات اعتباری در دو ماهه ابتدایی سال جاری اعلام کرد سپرده های جذب شده از بخش های غیر دولتی ۷۷۰ هزار میلیاردتومان بوده که نسبت به اردیبهشت ماه سال پیش ۲۴ درصد رشد داشته است و از ۶۲۰ هزار میلیارد تومان به این رقم رسیده است و این در حالی است که سپرده های بانکی از اردیبهشت سال ۹۲ تا اردیبهشت سال جاری حدود ۶۵ درصد افزایش داشته و از ۴۴۰ هزار میلیارد تومان به ۷۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک، هرچند که این رشد جذب سرمایه از 41 درصد سال 92 به 93 با کاهشی حدود 17 درصد در گذر سال 93 به 94 روبرو شده اما باز جای تامل است که این افزایش 24 درصدی و رقم 770 هزار میلیارد تومان آیا رقم مناسبی برای سرمایه های جذب شده بانک ها وموسسات اعتباری از بخش غیر دولتی است؟ و آیا این حجم از نقدینگی نمی تواند سر از جایی بهتر در آورد؟ و اصلا آیا این 17 درصد کاهش یافته از سپرده ها به بازار سرمایه رفته یا جذب موسسات و نهاد های غیر مجاز شده است؟ موضوعی که این روزها به موضوع داغ صنعت بانکداری تبدیل شده است.
اما نکته دیگر در این میان نرخ سود بانکی و تاثیر این نرخ بر حجم سپرده گذاری بانک ها وموسسات مالی است بدین ترتیب که هدف از کاهش نرخ سود بانکی، تلاش برای«کاستن از هزینه های تامین سرمایه برای بنگاه های تولیدی و مردم» و نیز «افزایش میزان سرمایه گذاری و تولید در کشور» است اما آیا با کاهش نرخ سود بانک ها، افزایش سرمایه گذاری تحقق پیدا می کند؟ و آیا کاهش نرخ سود تسهیلات و سپرده ها به نفع اقتصاد کشور بوده است؟
پایین آوردن نرخ سود بانکی در ایران، معمولا با توجیه تلاش برای افزایش سرمایه گذاری و در نتیجه رونق اقتصادی کشور صورت گرفته است. برای بررسی میزان تحقق این هدف، ابتدا باید به بررسی عوامل موثر بر سرمایه گذاری اشاره داشت. در ادبیات اقتصادی معمولا سرمایه گذاری را تابعی از عواملی چون تولید (نرخ رشد اقتصادی)، نرخ سود بانکی، نرخ تورم، موجودی منابع مالی و بانکی، ریسک و نااطمینانی، استهلاک، موجودی سرمایه دوره قبل و هزینه تعدیل سرمایه می دانند.
از لحاظ تئوریک انتظار می رود که رابطه ای معکوس بین نرخ سود بانکی و نرخ رشد سرمایه گذاری وجود داشته باشد با این وجود مطالعات در ایران نشان می دهد که این دو متغیر هیچ گونه رابطه معکوسی ندارند، در حالی که رشد سرمایه گذاری و نرخ سود حقیقی (نرخ سود اسمی منهای تورم) رابطه ای معکوس با همدیگر دارند.
نکته مهمی که در رابطه با کشور ایران گفته شد (محدودیت منابع مالی به عنوان یکی از عوامل موثر بر سرمایه گذاری و وجود تحریم بانکی و اقتصادی کشور)، ما را به این نکته می رساند که کاهش نرخ سود بانکی در ایران موجب کاهش منابع در دسترس برای سرمایه گذاری است و البته طبیعتا نرخ سود بانکی تنها عامل موثر بر سرمایه گذاری نبوده و عوامل دیگری نیز بر آن تاثیر گذارند؛ اما بدون شک نرخ سود پایین بانکی یکی از عوامل مهم در پایین بودن سرمایه گذاری محسوب می شود.
اگر نرخ سود سپرده های بانکی در سطحی پایین تر از تورم، نرخ سود موجود در بازار سرمایه (نرخ سود سهام) یا نرخ سود اوراق مشارکت قرار داشته باشد، سیستم بانکی در جذب سپرده ها و تجهیز منابع مالی با مشکل مواجه خواهد شد که کاهش توان بانک ها در اعطای تسهیلات به بخش های مختلف اقتصادی را به دنبال خواهد داشت این نکته نیز قابل ذکر است که در کشور ما با توجه به نرخ تورم، نرخ سود حقیقی در سطحی بسیار پایین است و در بسیاری از سال ها سود حقیقی منفی به سپرده گذاران بانکی پرداخت شده است.
نتایج حاصل از مطالعه تاثیر نرخ سود بر رشد و توسعه بخش های مختلف اقتصادی، نشان دهنده این است که سرمایه گذاری در ایران بیشتر از آنکه تحت تاثیر نرخ سود باشد، متاثر از ریسک اقتصادی و تغییرات نرخ ارز در بازار آزاد (در شرایط قبل از یکسان سازی نرخ ارز) است. به عبارتی دیگر، کاهش نرخ سود به واسطه کاهش جذب پس اندازها باعث می شود که در مجموع میزان سرمایه گذاری کاهش یابد.
از طرف دیگر کاهش نرخ سود، کاهش پس اندازهای بانکی و در نتیجه سرازیر شدن این سپرده ها به سمت بازارهای موازی مانند سهام، سکه، ارز و مسکن، باعث رونق حباب گونه این بازارها شده و فشارهای تورمی را در پی خواهد داشت و از طرف دیگر کاهش نرخ سود سپرده های بانکی باعث افزایش سرعت گردش نقدینگی می شود که خود این موضوع نیز تورم را افزایش می دهد.
موضوع دیگری که حاصل غیر واقعی بودن نرخ سود بانکی بوده و نباید از آن غافل شد، عبارت است از کاهش توان سیستم بانکی کشور در جذب پس اندازهای خارجیان و نیز ایرانیان مقیم خارج از کشور‏. لازم به توجه است که اصلاح نرخ سود بانکی و رسیدن آن به بالاتر از نرخ تورم و در عین حال رفع موانع سپرده گذاری افراد مقیم خارج از ایران در بانک های ایرانی، خواهد توانست منابع مالی مناسبی به منظور تامین مالی طرح های سرمایه گذاری مختلف را فراهم آورد.
اما با پایین آمدن نرخ تورم، سود حقیقی افزایش یافت و علاقه برای سپرده گذاری در بانک ها بیشتر شد ولی بعد از سال 1392 و ساماندهی سود بانکی و توافق بانک ها برای کاهش نرخ سود روزشمار به 10 درصد و سالانه 22 درصد و در همین حال با رکود در بازار مسکن، ارز و طلا همانطور که آمار نشان می دهد سپرده گذاری از سال پیش تا کنون کاهش 17 درصدی از خود نشان می دهد.
از سویی دیگر فعالان بازار سرمایه و تولید کنندگان بیشتر معتقدند که سپرده های بانکی باید از بانک ها خارج شوند و وارد بازار سرمایه و تولید گردند تا با به حرکت در آوردن این بخش به کل اقتصاد کمک کنند.
در همین راستا یکی از فعالان بازار سرمایه معتقد است که با توجه به مناسب نبودن بورس، پول ها به سمت سرمایه گذاری در بانک ها رفته و بانک ها فرصتی برای جذب سرمایه پیدا کرده اند اما با رفع احتمالی تحریم ها بخش قابل توجهی از سپرده ها از بانک ها خارج و وارد بازار سرمایه می شوند و جهش و هیجانی در این بازار به راه خواهند انداخت.
رئیس هیئت مدیره یکی از کارگزاری ها نیز در این خصوص معتقد است: پول ها باید به بازار سرمایه وارد شود و بازار سرمایه از بانک محوری به سرمایه محوری تغییر کند تا بازار سهام توسعه یابد و مردم هم از سود سهام بهره مند شوند.
از سویی دیگر گروهی از فعالان عرصه بازار معتقدند بخش بزرگی از سپرده ها اکنون در دست موسسات و نهاد های غیر مجاز است و این موسسات که ملزم به رعایت نرخ سود نیستند هزاران میلیارد تومان از سپرده ها را جذب خود کرده اند، مشکلی که حتی صدای رئیس کل بانک مرکزی را هم درآورده است.
در همین راستا در رابطه با جذب سپرده ها توسط موسسات و نهادهای غیرمجاز و بدون نظارت بانک مرکزی ولی اله سیف رئیس بانک مرکزی طی یادداشتی می گوید: خلق پول بیضابطه و اعطای سودهای بیشتر از سود متعارف شبکه بانکی و تبلیغات وسیع، سبب جذب حجم زیادی از سپردههای مردم در آنها، بدون تودیع هرگونه سپرده قانونی نزد بانک مرکزی شده است و رقابت ناسالم این موسسات در جذب سپردههای مردم از طریق پرداخت سود بیشتر، باعث شده از یک طرف بانکها در تجهیز منابع و تنظیم نرخ سود با مشکل مواجه شوند و از سوی دیگر، خطر ورشکستگی این موسسات و در پی آن سلب اعتماد عمومی به کل شبکه بانکی افزایش یابد.
تاریخ خبر: ۱٣۹٤/٠٤/۲۱

اخبار مرتبط