پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

لندن پایتخت صکوک اسلامی

اصطلاح صکوک در اصل برگرفته از واژه عربی «صک» به معنای چک، نوشته بدهکار، سفته یا قبض بدهی است اما در یک معنای کلی گواهی سرمایه گذاری اسلامی بهترین تعریف برای آن است. درواقع صکوک نوعی سند است که فرد دارای این اوراق در سود و زیان ناشی از مشارکت در طرح ها و پروژه های مختلف شریک می شود. صکوک اوراق دارای بازده ثابت به اضافه سهمی از سود یا زیان ناشی از سرمایه گذاری است که درصد سود و زیان می تواند ثابت یا شناور باشد. بنابراین بازده صکوک مقدار ثابتی نیست و بر حسب ارزش واقعی محاسبه می شود.
انتشار صکوک همچون اوراق مشارکت می تواند توسط بخش خصوصی برای تأمین پروژه ها به جای استقراض از نظام بانکی مورد استفاده قرار گیرد. این اوراق نیز همچون اوراق مشارکت قابل انتقال به غیر است.
صکوک در سراسر دنیا
با توجه به آنچه در بالا گفته شده به راحتی می توان دریافت این ابزار مالی محبوبیت زیادی میان مسلمانان خواهد داشت؛ به همین دلیل بسیاری از کشورهای غربی سعی کردند در آن سرمایه گذاری کنند.
البته یکی از دلایل توجه بانک های غربی به آن رشد سریع تجارت با اقتصادهای ثروتمند خلیج فارس است که انگلیس روابط خوبی با اغلب کشورهای مسلمان نشین این منطقه دارد. برهمین اساس انگلیس نخستین کشوری خواهد بود که سهامی می فروشد که سرمایه گذاران مسلمان می توانند آن را بخرند. انگلیس ۵ سال قبل برای نخستین بار برنامه عرضه صکوک را اعلام کرد. اما این موضوع هیچ گاه پیگیری نشد زیرا دفتر مدیریت بدهی انگلیس معتقد بود این ساختار بسیار گران است. درحقیقت سرمایه پیشنهادی انگلیس در سال ٢٠١٣ میلادی برای صدور صکوک، حدود یک پنجم اندازه اصلی آن بود.
دیوید کامرون در انجمن اقتصاد اسلامی جهان که در سال ٢٠١٣ برگزار شد، اعلام کرد که خزانه داری تصمیم دارد تا ٢٠٠ میلیون صکوک صادر کند. وی در ادامه گفت: نمی خواهم لندن بزرگترین پایتخت امور مالی اسلامی در دنیای غرب باشد، می خواهم لندن در کنار دبی و کوالالامپور به عنوان یکی از پایتخت های امور مالی اسلامی در سراسر جهان شناخته شود.
تا قبل از ٢٠١٣ که نشست انجمن اقتصاد اسلامی جهانی در لندن پایتخت انگلیس برگزار شد، هرگز در یک کشور غیرمسلمان برگزار نشده بود که این امر نشان دهنده نقشی است که لندن در صنعت اقتصاد اسلامی بازی می کند. این محصول مالی مزایای بسیاری برای این کشور به همراه دارد، چون انگلیس نخستین کشور غیرمسلمانی است که وارد دریای عظیم و رو به رشد سرمایه گذاری اسلامی می شود. این درحالی است که اقتصاد اسلامی ۵٠ درصد سریع تر از بانکداری معمول رشد می کند و مجموع سرمایه گذاری جهانی اسلامی به ٣/١ هزار میلیارد دلار تا پایان سال جاری رشد خواهد کرد.
از سوی دیگر بورس لندن شاخص این سهام را در بورس خود افتتاح کرد تا به مدیران صندوق های همخوان با شریعت کمک کند تا فرصت های جدید سرمایه گذاری را شناسایی کنند.
انگلیس قصد دارد تا با صدور صکوک خود میلیاردها پوند انگلیسی را به سرمایه گذاران اسلامی بفروشد و به این ترتیب منابع سرمایه گذاری در خزانه خود را متنوع کند.
٣۴ میلیارد پوند صکوک
ارزش صکوک ثبت شده در بازار لندن طی ۵ سال گذشته به ٣۴ میلیارد پوند رسیده است. سرمایه های همخوان با شریعت از هم اکنون برای سرمایه گذاری برخی از بزرگترین سازه های پایتخت انگلیس مانند دهکده المپیک به کار می رود. در سال ٢٠١٣ بیش از ٢٠ بانک محصولات و خدمات اسلامی مالی را در انگلیس ارایه می کردند که این رقم میان کشورهای غربی بی سابقه بوده است. دولت انگلیس نیز تصمیم گرفت ارتباط میان مراکز مالی روبه رشد را در کشورهای اسلامی و بازارهای آسیایی به عنوان قلب برنامه هایش برقرار کند.
گسترش صکوک در اروپا
تلاش انگلیس برای معرفی خود به عنوان یک مرکز مالی اسلامی برتر نتیجه اوج گرفتن رقابت با مراکز مالی دیگر در آسیا (مالزی) و به خصوص در خاورمیانه است. مالزی بزرگترین بازار برای صکوک است که اکنون تلاش های خود را از توسعه بازار محلی به سمت جذب صادرکنندگان جهانی معطوف کرده و از سوی دیگر، دبی قوانین را بازبینی می کند تا صدور و تجارت صکوک را به خود جذب کند. با وجود رشد کند صکوک (سهام اسلامی ) در اروپا به آسانی می توان پیشرفت ها و روندهایی را شناسایی کرد که نشان دهنده رشد در بازار صکوک قاره اروپا هستند. درخصوص صدور بدهی های صکوک فقط Saxony Anhalt آلمانی یک صکوک sovereign را در ٢٠٠۴ صادر کرد که درآن زمان این امیدواری را به وجود آورد که کشورهای اروپایی هم به فروش صکوک روی خواهند آورد. از آن زمان تاکنون صحبت هایی برای فروش صکوک در ایرلند، انگلیس، فرانسه و دولت های دیگر به وجود آمده است.
انگلیس، لوکزامبورگ و ایرلند، در رتبه های اول تا سوم
درحال حاضر بازارسهام لندن بالاترین حجم و ارزش صکوک در سراسر جهان را دارد و پس از آن بازارهای سهام لوکزامبورگ و ایرلند قرار دارند. دومین توسعه خارق العاده اوج گیری و صدور برخی صکوک شرکتی در اروپاست. این شرکت ها هرچند کوچک ثابت کرده اند بسیاری از شرکت ها، به خصوص آنهایی که با شریعت همخوان هستند، به جذب سرمایه از طریق کانال های همخوان با این روند علاقه نشان می دهند.
همچنین در سال ٢٠١٢ میلادی دو شرکت فرانسوی نیز فروش صکوک را آغاز کردند. بنابراین بسیاری از شرکت های مستقل و دولتی به فروش صکوک چه در سطح ملی و چه در سطح بین المللی علاقه نشان می دهند و برخی از آنان مالزی را برای فروش سهام اسلامی انتخاب می کنند. از سوی دیگر کشوری مانند ترکیه که اکنون جزو اروپا به شمار می رود، در جایی که دیگران بیمناک بودند، دل به دریا زد. این کشور از جمعیت مسلمان و انعطاف پذیری رژیم سیاسی خود بهره گرفت و بانک ها و دولت این کشور فروش صکوک را آغاز کردند و اکنون یکی از صادرکنندگان برتر جهانی قلمداد می شود. از سوی دیگر بسیاری از قانونگذاران در اروپا نوشتن قوانین جدیدی را آغاز کرده اند که به صدور صکوک یا ابزارهای مالی اسلامی کمک می کند.
بانک های اسلامی انگلیس ناامید از دولت
ممکن است برنامه دولت انگلیس برای صدور نخستین سهام اسلامی در یک کشور غربی موقعیت آن را در تجارت صکوک قدرتمندتر کند اما از طرف دیگر ممکن است فرصت ایجاد صنعت بانکداری اسلامی اروپا را از بین ببرد. در اوایل ماه ژوئن انگلیس به ۵ بانک دستور داد ٢٠٠ میلیون پوند (٣٣۶ میلیون دلار) صکوک صادر کنند. این بخشی از برنامه دولت کامرون برای حمایت از لندن در برابر رقابت با مراکز دیگر صکوک بود. انگلیس HSBC، بانک باروا قطر، CIMB مالزی و بانک ملی ابوظبی و استاندارد چارترد را انتخاب کرد. آنها موسساتی بزرگ با قدرت بازاریابی قابل توجهی هستند و به نظر می رسد توزیع آسان و قیمت گذاری دقیق را برعهده گرفته اند. اما این گزینش جالب بود زیرا ۶ بانک اسلامی این کشور را نادیده گرفت.
این امر می تواند روی ایجاد نیروی کارشناسی در صنعت بانکداری اسلامی انگلیس تأثیر بگذارد. همچنین ممکن است دسترسی بانک های انگلیسی برای صدور را محدود کند، به این ترتیب استفاده از صکوک برای مدیریت جریان نقدینگی بانک ها سخت تر می شود. آپوستولوس بانتیس تحلیلگر اعتبار در بازارهای نوظهور در کامرزبانک می گوید: تراکنش های اولیه صکوک گامی رو به جلو است زیرا نوعی محک و بازار آزاد برای دیگر صادرکنندگان انگلیسی خلق می کند. اما این موضوع هیچ گونه تأثیر شگرف اساسی ندارد. باید دفعات صدور مکرر باشد و همچنین میزان شراکت بانک ها و شرکت های خصوصی افزایش یابد تا بازاری برای صکوک خارج از انگلیس ایجاد شود. مقامات انگلیسی قبلا اشاره کرده بودند صکوک آتی احتمالا یکباره است و به منزله برنامه مرتب صدور قلمداد نمی شود.
یکی از بانک های اسلامی بزرگ در انگلیس، بانک لندن و خاورمیانه است. این بانک به تنهایی بزرگترین بانک اسلامی اروپاست که ارتباطات قدرتمندی با کشورهای حاشیه خلیج فارس دارد و سال گذشته دفتری در دبی افتتاح و سهام خود را در بورس دبی ثبت کرد. در فوریه BLME یکی از مدیرانی بود که صدور ۵/١ میلیارد دلار صکوک را از بانک توسعه اسلامی آغاز کرد که بزرگترین میزان صدور از سوی یک وام دهنده خارجی بود. «هامفری پرسی» مدیر ارشد این بانک می گوید: طبیعتا از این که هیچ بانک اسلامی به عنوان هماهنگ کننده انتخاب نشده ناامید شده ایم زیرا این امر فرصتی فراهم می کند تا انگلیس به یکه تاز بازار مالی اسلامی تبدیل شود.
نقش کشورهای اسلامی در محورسازی انتخاب بانک باروا، CIMB و بانک ملی ابوظبی (که به طور واضح بزرگتر از بانک های اسلامی انگلیس هستند) به عنوان هماهنگ کننده نشان می دهد بخش بزرگی از فرآیند صدور به سرمایه گذارانی در قطر، امارات متحده عربی، جنوب شرقی آسیا می رسد که پول نقد فراوانی دارند.
بانک های اسلامی انگلیس فاقد ابزارهایی با طیف وسیع و همخوان با شریعت هستند که قابلیت کاربرد یا حتی تبادل داشته باشد تا بتوانند سرمایه هایشان را مدیریت کنند. هر دو بانک BLME و بانک سرمایه گذاری اسلامی اروپا (یک موسسه لندنی دیگر) اعلام کرده اند صکوک انگلیسی را از سوی مشتریان و برای مقاصد نقدینگی خود بخرند. اگر بخش اعظم اوراق در خاورمیانه و آسیا باقی بماند، انجام این کار سخت می شود. «هریس عرفان» مدیرعامل EIIB می گوید: احتمال دارد نیمی از آن به بانک های اسلامی انگلیسی تخصیص یابد اما تصور می کنم تخصیص دهی عموما خارج از انگلیس باشد. این در اصل اوراقی برای خرید و نگهداری است و با توجه به حجم کم آن نمی توان تصور کرد در مقادیر بالا مبادله شود. در شرایط کنونی حداقل به نظر می رسد انگلیس تصمیم دارد تسلط خود را به عنوان یک مرکز صکوک با برنامه صدور تثبیت کند. عرفان از EIIB می گوید: پیش بینی می کنیم دولت های دیگر مانند لوکزامبورگ برنامه های صدور خود را سرعت بدهند اما در زمان کنونی انگلیس موقعیت خود به عنوان وام دهنده را تثبیت کرده است.
منبع: روزنامه شهروند

تاریخ خبر: ۱٣۹٣/٠۵/۱٣

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!