پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

هزینه چاپ اسکناس برای بانک مرکزی چقدر است؟

اسکناس هایی که باید در کشور بازسازی شوند، شامل هشت میلیون قطعه می شود که اگر این هشت میلیون را در هزینه تولید هر اسکناس که صدتومان است ضرب کنیم، می بینیم که بانک مرکزی هر ساله هزینه زیادی را برای تولید اسکناس در کشور که آن هم تحت لیسانس کشور دیگری است، متحمل می شود.

اسکناس هایی که باید در کشور بازسازی شوند، شامل هشت میلیون قطعه می شود که اگر این هشت میلیون را در هزینه تولید هر اسکناس که صدتومان است ضرب کنیم، می بینیم که بانک مرکزی هر ساله هزینه زیادی را برای تولید اسکناس در کشور که آن هم تحت لیسانس کشور دیگری است، متحمل می شود.

به گزارش پايگاه خبري نيوزبانك،پول کاغذی را چینی ها باب کردند؛ هر چند در تاریخ معاصر از چشم بادامی ها بعید است ایده اولیه تولید کالایی از خودشان باشد اما تاریخچه پول کاغذی از چین شروع می شود و باید گفت که اسکناس برای اولین بار در اواخر قرن دهم در چین به چاپ رسید.
در ایران، پول کاغذی از زمان فتحعلی شاه وارد دادوستدهای مردم شد. اولین بانکی که چاپ اسکناس در ایران را برعهده گرفت، بانک جدید شرق بود که مرکزش در لندن قرار داشت و اسکناس های چاپ شده توسط این بانک در بانک بازرگانی ایران منتشر می شد. در سال۱۲۶۷ هجری قمری، امتیاز چاپ اسکناس از بانک جدید شرق به بانک شاهی واگذار شد. بانک شاهنشاهی ایران، طبق قرارداد رویتر حق انحصاری نشر اسکناس را داشت، اما چاپ اسکناس همچنان در بانک جدید شرق انجام می گرفت تا اینکه مجلس در سال1310 شمسی حق چاپ اسکناس را به مدت 10سال به بانک ملی داد و بعد از تاسیس بانک مرکزی، حق انتشار اسکناس به بانک مرکزی داده شد.
البته در آن زمان هم، ایران اسکناس مورد نیاز خود را به کشورهای خارجی اغلب به انگلیس سفارش می داد تا اینکه با راه اندازی کارخانه تولید کاغذ اوراق بهادار از سال67 به بعد، اسکناس روی کاغذهای تولید کشور به چاپ رسید. با این حال، برخی از کارشناسان مدعی اند ایران هنوز تحت لیسانس کشورهای خارجی اسکناس مورد نیاز کشور را چاپ می کند که عملا تفاوتی با خرید اسکناس از کشورهای خارجی ندارد.
«تکاب» مخفف کارخانه تولید کاغذ بهادار است که در آمل و در نزدیکی منطقه ای به نام «چمستان» قرار دارد. کارخانه تولید کاغذ اسکناس، متعلق به بانک مرکزی است و تمام اسکناس های کشور هم با استفاده از کاغذ کارخانه تکاب در چاپخانه ای که آن هم متعلق به بانک مرکزی است و در خیابان پاسداران تهران واقع شده، به چاپ می رسد. طبق اعلام بانک مرکزی، تمام اسکناس های کشور در داخل تولید می شود و از همان سال 67 ایران با هیچ کشوری قرارداد نشر اسکناس ندارد.
محمد هادی مهدویان، کارشناس مسایل اقتصادی و بانکی، هم در این باره می گوید: «پس از تاسیس کارخانه کاغذ آمل، صددرصد اسکناس ها در داخل کشور منتشر شدند. البته یکسری از موارد امنیتی مورد استفاده در اسکناس هنوز هم وارداتی است. به گفته کارشناسان، خمیر کاغذ اسکناس قبل از خودکفاشدن از یک شرکت سوییسی وارد کشور می شد و برخی ها معتقدند قاب طراحی اسکناس هنوز هم از خارج از کشور تهیه می شود.»
قبل از سال62، حتی طراحی اسکناس ها نیز در خارج از کشور انجام می شد؛ به طوری که ایران فقط علایم فرهنگی- هنری ایرانی را که باید روی اسکناس ها درج می شد، به تولیدکننده سفارش می داد اما در حال حاضر، در بانک مرکزی اداره کلی به نام «تولید اسکناس و مسکوک» وجود دارد که تمامی امور طولانی مربوط به چاپ و توزیع اسکناس را انجام می دهد.
در خمیر کاغذ اسکناس ها، موارد امنیتی مختلفی وجود دارد که نشان دهنده اصل بودن اسکناس است و این ویژگی ها که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود، اصل را از تقلبی نشان می دهد که گفته می شود هنوز هم برخی از این موارد امنیتی از خارج از کشور وارد می شود.
کامران صداقت، کارشناس مسایل بانکی و اقتصادی کشور، درباره خودکفابودن کشور در بحث تولید اسکناس مورد نیاز خود، می گوید: «هر چند هیچ سفارشی از خارج کشور برای تامین کاغذ اسکناس مورد نیاز نداریم اما تحت لیسانس بودن یک کشور دیگر با واردات تفاوت چندانی ندارد.» او ادامه می دهد: «متاسفانه در بحث تامین اسکناس کشور هنوز خودکفا نیستیم و کشورها با تحت لیسانس قراردادن یک شرکت دیگر، در واقع صادرات خود را توسعه می دهند. وقتی هزینه نیروی انسانی بالا می رود بهترین روش برای درآمدزایی تحت لیسانس قراردادن شرکت های خارجی و توسعه صادرات است برای کشور ما که در بحث تولید کاغذ تحت لیسانس یک کشور دیگر قرار گرفته است، فرقی با واردات کاغذ ندارد.»
فروردین ماه سال گذشته، رییس وقت بانک مرکزی اعلام کرده بود که هزینه چاپ اسکناس برای ارقام ۵۰تومانی، صدتومانی، ۵۰۰تومانی و یک هزارتومانی بیش از ارزش آن است. هر چند امسال مسوولان بانک مرکزی از افزایش تولید اسکناس خبر داده بودند اما تمام حجم اسکناس های تولیدشده نباید روانه بازار شود چراکه یک چرخه ای بین تولید اسکناس و امحای آن وجود دارد.
صداقت با بیان اینکه به طور متوسط هر پنج سال یک بار یک دور هزینه کامل برای چاپ اسکناس صرف می شود، می گوید: «هر چند رقم دقیقی از هزینه چاپ هر قطعه اسکناس وجود ندارد، اما می توان تخمین هایی زد؛ این هزینه تقریبا 60 الی80تومان است که گاهی به صدتومان هم می رسد. بنابراین چاپ هر قطعه اسکناس با این رقم صرفه اقتصادی ندارد.» او با اشاره به تعداد اسکناس های موجود در کشور، ادامه می دهد: «در حال حاضر هشت میلیارد قطعه اسکناس در کشور وجود دارد که 10درصد آن فرسوده است و باید برای امحا به بانک مرکزی برگردد و بازسازی شود.»
در زمان ریاست بهمنی در بانک مرکزی، اصرار به اجرای طرحی وجود داشت که بر اساس آن، ایران چک ها به اسکناس تبدیل می شدند و به جای ایران چک های 50هزارتومانی، اسکناس های 50هزارتومانی تولید و توزیع شود. هر چند طرح درشت شدن اسکناس ها که به باور برخی از کارشناسان و مسوولان با افزایش نرخ تورم همراه بود، به اجرا نرسید اما توجیه بانک مرکزی این بود که تولید اسکناس 50هزارتومانی بسیار مقرون به صرفه تر از ایران چک 50هزارتومانی است چون هم در هزینه چاپ صرفه جویی می شود و هم اینکه به جای تولید 5 قطعه اسکناس 10هزارتومانی، یک قطعه اسکناس 50هزارتومانی تولید می شود.
صداقت با بیان اینکه در سال های 91 و 92 هزینه چاپ هر قطعه اسکناس حدود صدتومان بود، می گوید: «هزینه چاپ اسکناس ها در مقابل ایران چک ها بسیار مقرون به صرفه تر است و بانک مرکزی هزینه زیادی را صرف تولید ایران چک ها می کند.»
او با اشاره به هزینه سالانه تولید اسکناس، می گوید: «اسکناس هایی که باید در کشور بازسازی شوند، شامل هشت میلیون قطعه می شود که اگر این هشت میلیون را در هزینه تولید هر اسکناس که صدتومان است ضرب کنیم، می بینیم که بانک مرکزی هر ساله هزینه زیادی را برای تولید اسکناس در کشور که آن هم تحت لیسانس کشور دیگری است، متحمل می شود.»
چاپ اسکناس در ایران علاوه بر اینکه غیراقتصادی است، عامل انتقال 70نوع بیماری در بین مردم است. با توجه به اینکه متوسط گردش اسکناس در ایران پنج تا شش سال و از متوسط عمر گردش در کشورهای پیشرفته بیشتر است، بنابراین انتشار آلودگی بیشتر خواهد بود.

تاریخ خبر: ۱٣۹٣/٠۵/٠٤

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!