پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

بررسی مفاهیم تجارت الکترونیکی و بانکداری الکترونیکی

نیوزبانک-بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در عرصه های مختلف اقتصادی، بازرگانی تاثیرات شگرف این پدیده را بیش از پیش نمایان ساخته است.

بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در عرصه های مختلف اقتصادی، بازرگانی تاثیرات شگرف این پدیده را بیش از پیش نمایان ساخته است. مزایای فراوان اقتصادی کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در اقتصاد و بازرگانی شامل صرفه جویی هزینه مبادلاتی، افزایش بهره وری بنگاه و صنعت، تغییر فرایندهای مدیریت و تولید بنگاه های اقتصادی، کاهش هزینه جستجو، دسترسی بیشتر و آسانتر و ارزانتر به اطلاعات، کاهش محدودیت های ورود به بازار، شمار بیشتر عرضه کنندگان، افزایش رقابت، کاهش سود انحصاری ، کاهش هزینه تمام شده و قیمت کالا و تسهیل تجاری موجب توجه روزافزون به این پدیدة نوین شده است. فعالان اقتصادی در سراسر جهان به ویژه در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه پیشرو با بکارگیری آخرین یافته های فناوری به ویژه فناوری ارتباطات و اطلاعات بطور فزاینده مبادلات تجارت الکترونیکی خود را گسترش می دهند.
در این راستا برخی بنگاههای اقتصادی از جمله بانک ها با مهندسی مجدد فعالیت های مدیریتی و تولیدی و خدماتی خود و بکارگیری کسب و کار الکترونیکی توانسته اند سهم بازار خود را در بازارهای جهانی ابتدا حفظ و سپس ارتقاء دهند. بدیهی است برای بنگاههایی که در این رقابت عقب بمانند، کاهش سهم بازار اولین پیامد آن خواهد بود.
مصرف کنندگان نیز در کشورهای مختلف تمایل چشمگیری برای انجام مبادلات به صورت الکترونیکی از خود نشان داده اند. کاهش هزینه و افزایش سرعت دسترسی به اینترنت و مزایای اقتصادی و اجتماعی تجارت و بانکداری الکترونیکی از دلایل اصلی توجه مردم به اینگونه مبادلات است.
در ایران نیز طی چند سال گذشته دولتمردان با درک مزایا و اثرات تجارت الکترونیکی به طراحی و ایجاد تجارت الکترونیکی همت گمارده اند. بی گمان یکی از وظایف اصلی در توسعه تجارت و بانکداری الکترونیکی کشور، آگاه سازی عمومی است که در این راستا، معاونت برنامه ریزی و بررسیهای اقتصادی وزارت بازرگانی برنامه هایی برای طراحی و پشتیبانی از برنامه های آموزشی و پژوهشی به مورد اجرا گذاشته شده است.
●مقدمه
با توجه به پیشرفت های فناوری روزمره و شتابان, جوامع به جوامعی مبتنی بر دانش و آگاهی تبدیل شده اند. توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات به مؤسسات و سازمانها این امکان را می دهد که فعالیت های تجاری و مبادلات خود را با سرعت و انعطاف پذیری انجام دهند.
تجارت الکترونیکی و به تعبیر وسیع تر کسب و کار الکترونیکی شیوه و نحوه زندگی کردن انسانها را نیز متحول می سازد. کشورهای پیشرفته چندین سال است که تجارت الکترونیکی را آغاز کرده اند و کم کم مسائل و مشکلات آن را تجربه کرده اند بنابراین تا حدودی بسترهای فناوری, قانونی و سرمایه های انسانی و مادی لازم برای توسعه و گسترش آن را فراهم ساخته اند و در آستانه تحول اساسی و کامل در شیوه کسب و کار و زندگی هستند, که در آن به میزان وسیع از فناوری اطلاعات و ارتباطات استفاده خواهد شد.
علاوه بر کشورهای پیشرفته, کشورهای در حال توسعه نیز به منظور ایجاد زیرساخت ها و بسترهای لازم برای تجارت الکترونیکی, در حال برنامه ریزی و تلاش هستند. در کشور ما هم تلاش های پراکنده ای صورت گرفته است, ولی این تلاشها تاکنون اثربخش نبوده است زیرا از یک طرف از انسجام و یکپارچگی لازم برخوردار نمی باشد و از طرف دیگر فاقد سرعت مناسب هستند.
هدف از ارائه این مقاله آشنایی با ابعاد و زیرساخت های تجارت الکترونیکی و تبیین نقش و جایگاه انتقال الکترونیکی وجوه و بانکداری الکترونیکی در آن می باشد.
●مفاهیم:
▪تجارت الکترونیکی
در دهه ۱۹۵۰ میلادی کارت های پلاستیکی در عرصه تجارت ظهور کرد. در طول دهه ۱۹۷۰ با معرفی انتقال الکترونیکی وجوه (EFT) بین بانکها بر اساس شبکه های خصوصی, بازارهای مالی دچار تغییر اساسی گردیدند. انتقال الکترونیکی وجوه (EFT) پرداخت های الکترونیکی همراه با اطلاعات مربوط به وجوه ارسالی را بهینه نمود.در طول سالهای بعد از ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ تجارت الکترونیکی در کشورهای پیشرفته به شکل پیام های الکترونیکی (مثل مبادله الکترونیکی داده ها EDI و پست الکترونیکی(در سطح وسیعی بین شرکتها رایج گشت. فناوری پیام های الکترونیکی در حقیقت سبب شد کارهای مبتنی به کاغذ در فرآیندهای کسب و کار کاهش یابد و به دنبال آن اتوماسیون افزایش یابد. مؤسسات به طور سنتی برای مبادلات خود از شیوه کاغذ مثل چک, سفارش خرید, اسناد بارگیری و حمل, استفاده می کردند. این مبادلات به شکل الکترونیکی تبدیل شد.
”مبادله الکترونیکی داده ها“ به شرکتها و مؤسسات اجازه می داد که اسناد مورد نیاز و اطلاعات, دستورها و مجوزها را به شکل الکترونیکی بین خود رد و بدل نمایند.در اواسط دهه ۱۹۸۰ نوع استفادة جدیدی از فناوری تجارت الکترونیکی بین مشتریان گسترش یافت. این شیوه جدید عبارت بود از خدمات پیوسته, که تعاملات اجتماعی جدید (مثل مکالمه و گفتگوی الکترونیکی) و اشتراک دانش و اطلاعات علمی (مثل گروههای اخبار و برنامه های انتقال فایل( را به وجود آورد.در طول سالهای آخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ فناوری پیامهای الکترونیکی به جزء تفکیک ناپذیری از جریانات کاری مؤسسات تبدیل شد که به آن سیستم های یکپارچه محاسباتی می گفتند. این شیوه باعث ایجاد کارایی و اثربخشی بیشتر برای مؤسسات گردید.در دهه ۱۹۹۰ ظهور وب های جهانی (www) بر روی اینترنت, تحولی شگرف در عرصه تجارت الکترونیکی به وجود آورد. وب موجب گردید تا تجارت الکترونیکی به شیوه ارزان تر فعالیت های تجاری را انجام دهد. وب همچنین سبب شده است تا مؤسسات کوچکتر بتوانند پابپای شرکتهای چندملیتی عرض اندام نمایند.
●مزایای ایجاد تجارت الکترونیکی
۱ـ در تجارت الکترونیکی تأخیر ناشی از تهیه و ارسال مدارک از بین می رود.
۲ـ در تجارت الکترونیکی از آنجا که داده ها به دفعات وارد سیستم نمی شوند احتمال بروز خطا کاهش می یابد.
۳ـ صرفه جویی در نیروی کار به علت عدم نیاز به ورود مجدد داده ها به سیستم و کاهش هزینه آن.
۴ـ در تجارت الکترونیکی به علت اینکه زمانهای تأخیر کاهش می یابد جریان اطلاعات از روانی و اطمینان بیشتری برخوردار خواهد بود.
۵ـ در تجارت الکترونیکی وصول پیام به طور الکترونیکی و بدون وقفه به فرستنده اعلام می گردد.
۶ـ تجارت الکترونیکی محدودیت های زمانی و مکانی تجارت را برداشته است, به عبارت دیگر تجارت را به تجارت جهانی تبدیل کرده است.
۷ـ کاهش هزینه تمام شده کالا و خدمات
۸ـ افزایش رقابت تمامی شرکتها می توانند به معرفی خود و محصولات خود بپردازند و مصرف کنندگان به سرعت می توانند اطلاعات مورد نیاز خود را جمع آوری نمایند و بهترین فروشنده را انتخاب نمایند.
۹ـ امکان عرض اندام شرکت های کوچک و متوسط در سطح جهان
۱۰ـ افزایش فروش بنگاهها و شرکتها به علت حضور در بازارهای جدید و جهانی.
۱۱ـ برداشتن محدودیت های زمانی برای عرضه خدمات و محصولات توسط بنگاهها.
۱۲ـ کاهش هزینه های اجتماعی : تجارت الکترونیکی باعث کاهش هزینه های رفت و آمد افراد, صرفه جویی در وقت, کاهش ترافیک, کاهش آلودگی هوا, شلوغی معابر و سایر هزینه های اجتماعی می گردد.
●معایب تجارت الکترونیکی
به علت نو بودن این فناوری هنوز خیلی زود است که تمام زوایای پنهان آن روشن شود و عیب های آن آشکار گردد. زیرا در حال حاضر مرحله اولیه عرضه این نوع فناوری می باشد بنابراین بیشتر بر جنبه های مثبت آن در مقایسه با تجارت سنتی تأکید می شود. و اغلب تحلیل گران اشاره ای به جنبه های منفی و معایب آن ندارند. تقریباً مشابه زمانی که فردی کالایی را می خواهد بخرد, هنگام خرید کالا, بیشتر مزیت ها و نقاط مثبت آن در نظر او جلوه گر می شود ولی پس از خرید کالا به تدریج نقاط منفی آن در نظرش آشکار می گردد.
یکی از جنبه های منفی تجارت الکترونیکی از میان بردن ارتباطات عاطفی بین طرفین معامله است. در تجارت سنتی خریدار و فروشنده, ارتباط مستقیم و رو در رو با همدیگر برقرار می کنند, این ارتباطات سبب ایجاد الفت و علاقه و ایجاد روابط عاطفی می گردد. این نوع روابط عاطفی نوعی تعهد بین خریدار و فروشنده ایجاد می کند که تضمین کننده روابط فی ما بین آنهاست.
هزینه مخاطرات معامله در تجارت الکترونیکی مشکل بعدی آن است. در تجارت الکترونیکی, خریدار و فروشنده همدیگر را ملاقات نمی کنند, کالا را هم نمی بینند بلکه از روی مشخصات و تصاویر مربوطه اقدام به خرید می شود, همین عامل ممکن است سبب ایجاد مخاطراتی برای طرفین باشد.
موضوع مهم دیگر, امنیت در تجارت الکترونیکی است. سیستم تجارت الکترونیکی در عین حالی که دقت و سرعت پردازش را به طور قابل ملاحظه ای بالا برده است باید پاسخگوی مسائل ایمنی نیز باشد که شامل: قابلیت دسترسی, محرمانه بودن, تمامیت پیام, اعتبار و انکارناپذیری و قابلیت بازرسی و رسیدگی می باشد. در خصوص مسائل امنیتی به تفصیل بیشتری بحث خواهد شد.
● مراحل تجارت الکترونیکی
از نقطه نظر مراحل استفاده از تجارت الکترونیکی می توان مراحل ذیل را متصور شد.
۱ـ مرحله اول : معرفی بنگاه تجاری
در این مرحله بنگاه تجاری یا هر شخص حقیقی یا حقوقی به معرفی خود در اینترنت می پردازد.
۲ـ مرحله دوم : معرفی محصولات و خدمات
در این مرحله بنگاه تجاری علاوه بر معرفی خود بر روی سایت اینترنت, به معرفی محصولات و خدمات خود نیز اقدام می کند. در این مرحله مشتریان می توانند از طریق اینترنت و به وسیله پست الکترونیکی اطلاعات اضافی را از بنگاه تجاری درخواست نمایند و بنگاه تجاری هم به موقع از طریق پست الکترونیکی اطلاعات مورد نیاز را در اختیار مشتریان قرار دهد.
۳ـ مرحله سوم : پشتیبانی مشتریان به صورت پیوسته
مشتریان برای دریافت خدمات فنی با سایت اینترنتی شرکت عرضه کننده کالا یا خدمات ارتباط برقرار می کنند و مستقیماً از راهنمایی ها و کمک های آنها استفاده می نمایند.
۴ـ مرحله چهارم : فروش و عرضه کالا و خدمات به صورت پیوسته
در این مرحله بنگاه تجاری (عرضه کننده کالا و خدمات) یک سایت اینترنتی ایجاد می کند که دارای کلیه امکانات از قبیل کاتالوگ الکترونیکی و سیستم های انتقال الکترونیکی وجوه (EFT) می باشد و می توان به صورت پیوسته عمل فروش و پرداخت و دریافت پول را انجام دهد.
۵ـ مرحله پنجم : انجام کلیه عملیات به صورت پیوسته
در این مرحله علاوه بر انجام فروش به صورت پیوسته, تمامی مراحل زنجیرة ارزش افزوده (در مرحله توزیع) سازمان و شرکت تجاری روی اینترنت و به صورت پیوسته انجام می گیرد.
مدلهای تجارت الکترونیکی
تجارت الکترونیکی دارای مدلهای مختلفی می باشد, ما در اینجا به مهمترین مدلهای آن اشاره می کنیم.
۱ـ تجارت الکترونیکی B۲B
در مدل B۲B یک شرکت یا بنگاه تجاری برای ثبت سفارش به تولیدکنندگان, دریافت پیش فاکتور, فاکتور خرید, پرداخت مبلغ خرید و هزینه های مربوطه از طریق شبکه اقدام می نماید.
۲ـ تجارت الکترونیکی B۲C
تجارت الکترونیکی بنگاه ـ مشتری شامل تجارت خرده فروشی می شود. این نوع تجارت بین فروشنده و مشتریان ایجاد می شود. یعنی مشتریان با استفاده از شبکه می توانند به فروشگاه دسترسی پیدا کرده کالای مورد نیاز خود را انتخاب نموده، سفارش خرید دهند و وجه آن را پرداخت نماید. این نوع تجارت با گسترش اینترنت به سرعت افزایش می یابد. امروزه در کشورهای پیشرفته انواع کالاها از اقلام مصرفی مثل مواد غذایی تا اقلام بادوام مثل اتومبیل از طریق اینترنت قابل خرید و فروش می باشد.
۳ـ تجارت الکترونیکی مشتری ـ مشتری C۲C
تجارت الکترونیکی مشتری ـ مشتری (C۲C) هم اخیراً به وجود آمده است. حجم مبادلات این نوع تجارت الکترونیکی در مقایسه با دو نوع فوق الذکر بسیار پایین تر است. این نوع تجارت الکترونیکی بیشتر برای برگزاری مناقصات و مزایده ها و حراج ها مورد استفاده قرار می گیرد.
۴ـ تجارت بنگاه ـ اداره B۲A
این نوع تجارت الکترونیکی کلیه مبادلات تجاری و مالی بین بنگاههای تجاری و ادارات و سازمانهای دولتی را در برمی گیرد. این نوع تجارت شامل دو بخش می باشد, یک بخش شامل خرید کالا و خدمات توسط ادارات از بخش غیردولتی یا بنگاههای تجاری و بخش دوم شامل پرداختهای بخش غیردولتی یا بنگاههای تجاری به ادارات دولتی بابت مالیات ها و عوارض مختلف می شود.
۵ـ تجارت الکترونیکی مشتری ـ اداره C۲A
مدل مشتری ـ اداره عبارت است از مبادلات مالی و تجاری دولت ها و شهروندان که شامل جمع آوری مالیات ها, عوارض و کمک های مردمی می باشد.
۶ـ تجارت الکترونیکی دولت ـ دولت G۲G
تجارت الکترونیکی دولت ـ دولت (G۲G) شامل مبادلات تجاری بین دولت ها می باشد. برای انعقاد قراردادهایی در زمینه های مختلف بین کشورها از این مدل استفاده می گردد. به عنوان مثال اگر دو کشور بخواهند در زمینه صادرات و واردات با یکدیگر قرارداد منعقد نمایند از مدل G۲G استفاده نمایند.
محدودیت های رشد تجارت الکترونیکی در کشورهای در حال توسعه
الف) مشکلات مربوط به زیرساخت ها
ضعف ساختار ارتباطی در کشورهای در حال توسعه, رشد تجارت الکترونیکی را در این کشورها محدود می کند. ضعف امکانات ارتباطی لازم در کشورهای در حال توسعه شامل موارد ذیل می باشد:
۱ـ امکانات انتقال اطلاعات برای اتصال شبکه داخلی کشور به اینترنت.
۲ـ توانایی اینترانت داخلی و شیوه و سرعت وصل شدن خانه ها و شرکتها به اینترنت و شبکه های توانمند.
۳ـ انحصارات دولتی و یا خصوصی که اتصالات و ارتباطات بین المللی را محدود می سازد و افزایش قیمتها و شرایط ناکارآمد را به دنبال دارد.
۴ـ کمبود حلقه های زیرساختی محلی لازم برای دسترسی به تلفن (تعداد ۵/۲ خط تلفن به ازاء هر ۱۰۰ نفر).
۵ـ کیفیت پایین حلقه های زیرساختی محلی تلفن (تراکم خطوط و پهنای باند).
۶ـ بالا بودن هزینه خدمات تلفن.
علاوه بر ضعف ساختار ارتباطی در کشورهای در حال توسعه, ضعف زیرساخت های دیگر نیز برای گسترش تجارت الکترونیکی مانع ایجاد می کنند. یکی از زیرساخت های لازم برای رشد تجارت الکترونیکی نیروی برق و انرژی است. در کشورهای در حال توسعه قطعی برق مداوم و وقفه طولانی آن خطر بسیار جدی برای انتقال الکترونیکی اطلاعات و عملکرد سیستم ها به وجود می آورد.
خدمات پستی ناکارآمد مشکل دیگر کشورهای در حال توسعه می باشد. مسائل امنیتی ابزارهای الکترونیکی پرداخت در کشورهای در حال توسعه مشکل دیگری در گسترش تجارت الکترونیکی می باشد. در این کشورها به واسطه تقلب های فراوان, استفاده از کارتها که یکی از معمولی ترین ابزارهای پرداخت های الکترونیکی جهت خرید می باشد, با مشکل مواجه است. به عنوان مثال در کشورهای آمریکای لاتین, به علت اینکه شرکتهای ارائه دهنده کارتها, خسارتهای استفاده تقلبی از کارتها را جبران نمی کنند, عملاً خرید از طریق اینترنت را با مشکل مواجه ساخته است.
ب) دسترسی محدود به رایانه و اینترنت بدلیل هزینه بالا
ج) فقدان ساختارهای قانونی مناسب
اغلب کشورهای در حال توسعه قوانین و مقرراتی دارند که هیچ چیزی به جز کاغذ و نوشتار را در خصوص معاملات تجاری قبول ندارند.
د) مسائل امنیتی تبادل اطلاعات
شرکتهایی که کارهایشان را بر روی اینترنت انجام می دهند باید از شیوه ها و معیارهای امنیتی دقیق و پیچیده, به خصوص در مواردی که با اطلاعاتی مثل کارتها, حسابهای بانکی و شماره تأمین اجتماعی سر و کار دارند باید با دقت بیشتری استفاده نمایند تا این اطلاعات برای کاربران غیرمجاز در اینترنت قابل دسترسی نباشد.
هـ) فقدان سرمایه های انسانی لازم
افزایش استفاده از تجارت الکترونیکی باعث می شود که تقاضا برای نیروهای متخصص و ماهر به خصوص در زمینه های فناوری اطلاعات و ارتباطات افزایش یابد. این کشورها از یک طرف با کمبود نیروهای متخصص مواجه هستند و از طرف دیگر, نیروهای انسانی عادی نیز نسبت به اینترنت و تجارت الکترونیکی کم اطلاع هستند .
و) مشکل زبان انگلیسی
اغلب اطلاعات و مبادلات که بر روی اینترنت انجام می شود به زبان انگلیسی صورت می پذیرد. این شیوه, مهمترین مانع استفاده از اینترنت برای مصارف عمومی تجارت الکترونیکی به حساب می آید. با توجه به اینکه در کشورهای در حال توسعه درصد بسیار بالایی فاقد سواد لازم و تسلط بر زبان انگلیسی هستند, در استفاده از اینترنت با مشکل مواجه هستند.
ز) مشکلات فرهنگی
با توجه به اینکه در اینترنت همه چیز یافت می شود و محدودیت های فرهنگی و اخلاقی لحاظ نمی شود, از یک دیدگاه گسترش اینترنت باعث اضمحلال اصول فرهنگی, اعتقادی و اخلاقی در بین جوامع می شود, با این استدلال جلو گسترش آن گرفته می شود و یا حداقل محدودیت هایی بر آن اعمال می گردد. این محدودیت ها باعث کاهش نرخ رشد استفاده از اینترنت و تجارت الکترونیکی در کشورهای در حال توسعه می گردد.
●عوامل مؤثر در گسترش تجارت الکترونیکی
مهمترین مسائلی که برای ایجاد و اجرای تجارت الکترونیکی کارا لازم است عبارتند از:
الف) مسائل عمومی
۱ـ نقش مؤثر و تعیین کننده دولت ها در گسترش تجارت الکترونیکی
۲ـ نقش مؤثر و تسهیل کننده سازمانهای بین المللی
ب) مسائل اجتماعی و اقتصادی
مسائل مالیاتی- پول الکترونیکی- دسترسی به بازار- توسعه منابع انسانی - وظایف و نقش اساسی گمرکات - ریسک انحصاری شدن - مسائل فرهنگی (سانسور محتوا)
ج) مسائل قانونی
قوانین و مقررات بانکی - قراردادهای الکترونیکی - محرمانه بودن و حفاظت از اطلاعات - حفاظت از منافع خریدار و فروشنده - امضاء رقمی و رمزنگاری - حقوق مالکیت های فکری - تقلب و کلاهبرداری الکترونیکی - مقررات اینترنتی مثل استانداردها و محدوده نامها
د) مسائل فناوری
زیرساختارهای مخابراتی – امنیت – رمزنگاری- سیستم های پرداخت الکترونیکی- تصدیق و انسجام داده ها
●انتقال الکترونیکی وجوه و بانکداری الکترونیکی
▪ مقایسه بانکداری سنتی با بانکداری الکترونیکی
آنچه که در جدول ملاحظه می نمایید, مقایسه ای است بین ویژگیهای بانکداری سنتی و بانکداری نوین (الکترونیکی). در این بین آنچه که حائز اهمیت است این است که بانکداری الکترونیکی با وجود چالشهایی که برای پیشرفت و توسعه پیش روی خود دارد, می تواند به عنوان پدیدة بسیار مؤثر و غیرقابل انکار, امور تجاری و مالی را برای تمامی گروههای ذی نفع تسهیل نماید.
بانکداری نوین (الکترونیکی) بانکداری سنتی
ـ بازار نامحدود از لحاظ مکانی
ـ رقابت نامهای تجاری
ـ ارائه خدمات گسترده
ـ ارائه خدمات متنوع بر اساس نیاز و سفارش مشتری و نوآوری
ـ بانکهای چند منظوره مجهز به امکانات الکترونیکی
ـ تمرکز بر هزینه و رشد درآمد
ـ کسب درآمد از طریق کارمزد
ـ از نظر زمانی نامحدود و ۲۴ ساعته
ـ وجود رابطه نزدیک و تنگاتنگ بین بانکی
ـ به علت استفاده از رایانه, حجم کاغذ و نیروی انسانی به شدت کاهش می یابدـ بازار محدود
ـ رقابت بین بانکها
ـ ارائه خدمات محدود
ـ ارائه خدمات به یک شکل خاص
ـ متکی بر شعب
ـ تمرکز بر هزینه
ـ کسب درآمد از طریق حاشیه سود
ـ در قید ساعات اداری
ـ نبود رابطه نزدیک و مرتبط (بین بانکی)
ـ به علت وجود ساختار مبتنی بر کاغذ, به تعداد زیادی نیروی انسانی نیاز دارد
آنچه حائز اهمیت و در خور توجه است ویژگی فعال و آینده نگر خصوصیات بانکداری الکترونیکی در مقایسه با بانکداری سنتی است. بانکداری سنتی بیشتر با یک دید محافظه کارانه سعی می نماید به شیوه های مختلف هزینه های بانک را کاهش دهد. در صورتی که بانکداری الکترونیکی ضمن ارائه جامع خدمات بانکی در فکر توسعه و تحول بر مبنای جلب رضایت مشتری و افزایش درآمد بر مبنای ارائه خدماتی است که در قبالش کارمزد دریافت می دارد. بنابراین در بانکداری الکترونیکی هر چند که کاهش هزینه های بانکی مورد توجه قرار می گیرد و بر رشد درآمد بانک از طریق ارائه خدمات متنوع تأکید می گردد.
●انتقال الکترونیکی وجوه (EFT)
سیستم انتقال وجه به مجموعه ای از فعالیت ها اطلاق می شود که به وسیله بانک ها و مؤسسات دیگر از قبیل اتاق پایاپای جهت انتقال وجه بین بانکها صورت می پذیرد. حال اگر این فعالیت ها بر مبنای کاغذ استوار باشد به آن شیوة پرداخت و ”انتقال مبتنی بر کاغذ“ گفته می شود و اگر این فعالیت ها از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات و به صورت الکترونیکی انجام پذیرد به آن ”انتقال الکترونیکی وجوه (EFT)“ می گویند. EFT عبارت است از روشی برای انتقال وجه به طور خودکار به وسیله رایانه و با استفاده از اتاق پایاپای خودکار. طبق این تعریف اولاً EFT فرآیندی است که وجه به طور الکترونیکی منتقل می شود. ثانیاً یک موجودیت قانونی به نام اتاق پایاپای خودکار (ACH) که عملیات انتقال (تسویه) را انجام می دهد.انتقال الکترونیکی وجوه، شامل انتقال وجه بین حسابها, بانکها و سایر مؤسسات مالی, با استفاده یا بدون استفاده از اتاق پایاپای خودکار (ACH), از طریق بکارگیری ترمینال الکترونیکی, تلفن, رایانه, ماشینهای نقطه فروش (POS), ماشینهای خودپرداز (ATM) و یا هر وسیله الکترونیکی دیگر می گردد.
●مزایا و ویژگیهای بکارگیری انتقال الکترونیکی وجوه
مهمترین ویژگیهای نظام های انتقال الکترونیکی وجوه:
امنیت ـ سرعت ـ آسان بودن و سادگی ـ هزینه کم ـ کاهش اشتباهات انسانی ـ بهره وری و کارایی ـ بهبود مدیریت وجوه و نقدینگی ـ بهبود روابط با مشتریان
نحوه عملکرد انتقال الکترونیکی وجوه
ممکن است انتقال الکترونیکی وجوه از طریق کارت اعتباری, کارت هزینه, کارت بدهکار, حساب جاری الکترونیکی, حساب جاری معمولی, از طریق تلفن, رایانه, ترمینال رایانه ای, اینترنت به وسیله افراد و سازمانها و یا کارمندان بانک صورت پذیرد. یکی از مسائل کلیدی در انتقال وجه, روشهای انتقال وجه است. معمولاً انتقال وجه به دو صورت می باشد یکی انتقال اعتبار و دیگر انتقال بدهکار
الف) انتقال اعتبار: عبارت است از روشی که در آن وجوه از طریق انتقال دهنده برای انتقال گیرنده ارسال می شود.
ب) انتقال بدهکار: طبق این مکانیزم گیرنده به بانک خود دستور می دهد تا مبلغ خاصی را از انتقال دهنده وصول نماید.
انواع سیستم های انتقال الکترونیکی وجوه
۱- بانکداری الکترونیکی مصرف کننده (در سطح مشتری)
آن بخشی از بانکداری است که مشتریان و مصرف کنندگان نهایی با آن سر و کار دارند. قسمت های مختلف این بخش:
الف) ماشین خودپرداز (ATM)
مشتریان از طریق این ماشین ها می توانند کارهای زیر را انجام دهند:
برداشت وجه از حساب ـ درخواست صورت حساب بانکی- به حساب گذاشتن چک یا وجه نقد علاوه بر موارد فوق از طریق ATM می توان بلیط هواپیما, اوراق قرضه, سهام خریداری نمود و نسبت به پرداخت صورت حسابهای آب و برق و... را اقدام نمود.
ب) ماشین های نقطه فروش EFT POS
به عبارت دیگر EFT POS دستگاهی است که طبق آن یک مشتری در نقطه ای از زمان و مکان که در آنجا کالا یا خدماتی را می خرد, با استفاده از اشکال مختلف تعیین هویت ایمن و حلقه اتصال الکترونیکی مطمئن, وجه را از حساب خود در یک بانک یا مؤسسه مالی, به فروشنده منتقل می کند.
ج) بانکداری تلفنی
بانکداری تلفنی, عبارت است از انجام یک معامله تجاری خرده بین بانک و مشتریان از طریق تلفن.
د) بانکداری اینترنتی
بانکها می توانند بر روی شبکه جهانی وب (www) یک صفحه اختصاصی اینترنتی برای نمایش اطلاعات در مورد بانک و خدماتشان ایجاد کنند و علاوه بر آن به مشتریان اجازه بدهند که بسیاری از اعمال را انجام دهند.
هـ) بانکداری خانگی / دفتری
اساساً بانکداری خانگی به انجام عملیات بانکی از طریق رایانه شخصی اطلاق می گردد.
۲-بانکداری الکترونیکی بین بانکی
یک شیوه جهانی انتقال الکترونیکی وجوه, استفاده از شبکه سوئیفت می باشد. بانکهای عضو در این شبکه بین بانکی به راحتی می توانند, به انتقال الکترونیکی وجوه بین خود بدون محدودیت مرز و در سطح بین المللی اقدام نمایند. سوئیفت معمولاً برای نقل و انتقالات بین المللی پول بین بانکها مورد استفاده قرار می گیرد.
۳-کارت های پلاستیکی (بانکی) در بانکداری الکترونیکی
یکی از ابزارهای بانکداری الکترونیکی, کارت ها می باشند.
انواع کارت های بانکی :
۱ـ کارت بدهکار
الف) بدهکاری تک معامله ای
کارت هایی هستند که به یک حساب جاری وصل می باشند و پس از انجام هر معامله فوراً از حساب برداشت می شود.
ب) بدهکاری ماهیانه
مهمترین مزیت این نوع کارت برای دارنده آن این است که به آنها این اجازه را می دهد که پرداخت را به عقب اندازند.
۲ـ کارت های اعتباری
این کارت ها دو نوع هستند: ۱ـ کارت های پرداخت متغیرـ کارت های پرداخت مجدد ثابت .
۳ـ کارت های هزینه
این نوع کارت تقریباً مشابه کارت های اعتباری هستند با این تفاوت که در پایان ماه باید کل مبلغ صورت حساب پرداخت شود.
۴ـ کارت های هوشمند
نوع پیشرفته ای از کارت های بدهکاری یا اعتباری می باشد, که دارای chip و حافظه می باشد, از لحاظ مکانیسم عمل, ویژگیهای کارتهای بدهکار و اعتباری را می توانند داشته باشد. این نوع کارت ها در حال تکوین می باشند ولی دو نوع مشهور آن عبارتند از:
الف) کیف پول الکترونیکی
یک نوع کارت هوشمند است که می تواند حداکثر یک مبلغ معین را در خود نگه دارد. برای وارد کردن پول در آن نیاز به کد اختصاصی شخصی (PIN) می باشد ولی برای برداشت نیازی به کد نیست.
کیف پول الکترونیکی را می توان بارها پر کرد یعنی مجدداً تا سقف مجاز شارژ نمود.
ب) چک الکترونیکی
برای استفاده از این کارت در معاملات خرده فروشی از EFT POS استفاده می شود. از طریق EFT POS و متصل شدن به ترمینال بانک عملیات انتقال الکترونیکی وجوه صورت می پذیرد یعنی حساب مشتری در بانک بدهکار و حساب فروشنده بستانکار می گردد.
●انواع کارت های اعتباری
همانگونه که اشاره شد کارت های اعتباری در انواع مختلف و با کاربردهای گوناگون از سوی بانکها, مؤسسات مالی و غیرمالی (مانند کارت تلفن) در سراسر جهان صادر و در بین متقاضیان توزیع می گردد. از کارت ها به عنوان هسته مرکزی ارائه خدمات بانکی, در شاخه بانکداری خرد استفاده می شود. کارت های اعتباری انواع مختلفی دارد. معمولاً کارت ها را بر اساس شیوه تسویه حساب, فناوری مورد استفاده, نوع خدمات, و گستره جغرافیایی کاربرد طبقه بندی می نمایند.
طبقه بندی کارتها به لحاظ شیوه تسویه
کارت ها بر اساس شیوه تسویه به سه دسته کلی زیر تقسیم می شوند:
الف) کارت اعتباری
کارت های اعتباری به منظور خرید کالا و خدمات و دریافت پول نقد صادر می شوند.
ب) کارت بدهکاری
که دریافت وجه یا خرید کالا و خدمات صرفاً به اندازه موجودی حساب دارنده کارت, امکان پذیر می باشد و اضافه بر موجودی امکان پذیر نمی باشد.
ج) کارت هزینه
کارت های هزینه بسیار شبیه کارت های اعتباری می باشند تفاوت آنها این است که در کارت های اعتباری میزان اعتبار, تعیین می شود و دارنده کارت مجاز است به اندازه اعتبار کارت, خرید انجام دهد و یا پول دریافت نماید, ولی کارت هزینه حد مشخص اعتباری ندارد و دارنده آن هر چه قدر بخواهد می تواند کالا و خدمات خرید نماید ولی پس از دریافت صورت حساب باید بدهی خود را تأدیه کند, تفاوت دیگر این نوع کارت با کارت های اعتباری این است که به وسیله این کارت ها نمی توان وجه نقد دریافت نمود.
●انواع کارت از لحاظ فناوری ساخت
الف) کارت با نوار مغناطیسی
در کارت های با نوار مغناطیسی, اطلاعات مربوط به دارنده کارت به صورت کدهای مخصوص بر نوار مغناطیسی که پشت کارت قرار دارد, ضبط می شود. به این عمل در اصطلاح رمزگذاری کارت می گویند.
ب) کارت های هوشمند
کارت هوشمند به عنوان کارآمدترین عضو خانواده کارت های معمول, قلمداد می شود. این کارت شامل یک مدار مجتمع الکترونیکی به شکل تراشه می باشد که عناصری برای نقل و انتقال, ذخیره سازی و پردازش اطلاعات به همراه دارد.
انواع کارت ها به لحاظ گستره جغرافیایی کاربرد
نوع دیگر طبقه بندی کارت ها بر حسب گستره جغرافیایی کاربرد آنها می باشد که به دو دسته تقسیم می شوند:
الف) کارت های داخلی ب) کارت های بین المللی الف) کارت های داخلی
مسائل و مشکلات کارت های اعتباری (بانکی)
۱ـ مسائل و مشکلات قانونی مربوط به چگونگی باز کردن حساب, صدور کارت, امنیت کارت, کارتهای گم شده, مسئولیت ضررهای احتمالی, چگونگی حل مناقشات مشتریان بانک ۲ـ ریسک مربوط به کارت ها ۳ـ تقلبات در مورد کارت ها ۴ـ اشتباهات در پرداخت های انجام شده توسط کارت ها ۵ـ خرابی سیستم های نرم افزاری و سخت افزاری ۶ـ امنیت اطلاعات فردی ۷ـ آثار تورمی کارت ها در پاره ای از موارد.
●بانکداری الکترونیکی
با وجود مشکلات و موانعی که در راه گسترش بانکداری الکترونیکی و انتقال الکترونیکی وجوه در ایران وجود دارد, اقدامات قابل توجهی در زمینه کارت های بانکی, سویفت (SWIFT), شتاب, مهتاب, VSAT, به طور اعم و اقدامات بانکهای مختلف ایران به طور اخص انجام گرفته است.
مشکلات و موانع گسترش انتقال الکترونیکی وجوه بانکداری الکترونیکی (مشکلات مربوط به زیرساختهای اساسی)
شناخت مشکلات و محدودیت ها, به برنامه ریزان و تصمیم گیران کشور که قصد گسترش و توسعه تجارت الکترونیکی و بانکداری الکترونیکی در کشور را دارند, کمک خواهد کرد تا برنامة جامعی را برای این منظور تدوین نمایند. در این قسمت, شرح مختصری پیرامون هر کدام ارائه می شود.
▪برق : برای استفاده بهینه از امکانات و زمینه های تجارت الکترونیکی و دریافت و پرداخت الکترونیکی از طریق اینترنت یکی از نیازهای اساسی داشتن پشتوانه برق سراسری مناسب و مطمئن می باشد که جوابگوی این نیاز باشد. در غیر این صورت, قطعی نامنظم برق و بروز نوسانات در آن, ارتباط های الکترونیکی را دچار اختلال می کند در نتیجه تجارت الکترونیکی و به تبع آن دریافتها و پرداختهای الکترونیکی دچار مشکل می شود.
▪مخابرات : یکی از مشکلات, کافی نبودن پهنای باندهای مخابراتی است که حجم بار خطوط را با ترافیک روبرو می سازد. این عوامل در برقراری ارتباط مشکلاتی پدید می آورد.
▪ماهواره: ماهواره ها وسایل ارتباطی بسیار مناسب هستند که مشکلات فنی از جمله برد مسافت و همین طور زمان دسترسی به اطلاعات را بسیار کاهش می دهند. گسترش تجارت الکترونیکی در کشور بدون داشتن بسترهای مناسب مخابراتی و ماهواره ای (هوایی ـ زمینی) موجب بروز مشکلات آتی خواهد شد, بنابراین برنامه ریزان باید به این مانع نیز توجه نمایند و در جهت رفع آن همگام با سایر برنامه های گسترش تجارت الکترونیکی, توجه نمایند.
فراهم آورندگان خدمات اینترنت : در کشور ما به دلیل موانع قانونی و محدودیتهایی که به لحاظ سیاسی, فرهنگی و قضایی ایجاد شده است تعداد ارائه کنندگان خدمات اینترنتی نسبت به درخواست کنندگان این خدمات پایین است و اندک بودن تعداد ارائه کنندگان خدمات اینترنتی باعث کم شدن امکان دسترسی به اینترنت برای عموم می شود. در صورت پایین بودن تعداد ارائه کنندگان خدمات اینترنتی و مشکل بودن دسترسی به اینترنت نمی توان تجارت الکترونیکی و بانکداری الکترونیکی را راه اندازی کرد.
▪سیستم پست : با گسترش تجارت الکترونیکی و بانکداری الکترونیکی به راحتی می توان کالا و خدمات مورد نظر خود را از طریق اینترنت گزینش و همین طور سفارش داد, مبلغ آن را پرداخت نمود و از طریق پست در منزل یا محل کار تحویل گرفت. بنابراین لازم است سیستم پست از دقت, اطمینان, سرعت و گستردگی لازم برخوردار باشد تا جوابگوی به موقع این نیازهای روزافزون تجارت الکترونیکی باشد.
سیستم حمل و نقل : گسترش تجارت الکترونیکی و خرید و فروش و پرداخت وجه به طور الکترونیکی, لازم است سیستم حمل و نقل کارا, سریع, مطمئن و گسترده از آن پشتیبانی نماید.
مؤسسات بیمه کننده : این مؤسسات با ارائه خدمات گسترده و گوناگون (به عنوان مثال در خصوص پرداخت خسارات ناشی از تقلب در کارهای بانکی) می توانند به عنوان یکی از مهمترین پشتیبانهای تجارت الکترونیکی بالاخص انتقال الکترونیکی وجوه باشند و می توانند باعث تسهیل و اطمینان خاطر بیشتر استفاده کنندگان باشند.
سرمایه های انسانی مناسب برای کاربرد انتقال الکترونیکی وجوه : عامل نیروی انسانی به عنوان مهمترین عامل در زمینه کسب فناوری های نوین و توسعه آن محسوب می گردد کشورهایی که می خواهند در این زمینه پیشرفت داشته باشند باید در زمینه افزایش دانش عمومی, آموزش نیروهای متخصص و کارآمد, افزایش دانش عمومی و حرفه ای عاملان فعالیتهای فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی و نیز افزایش دانش عمومی و حرفه ای کارکنان سازمانهای ذیربط در روند فعالیتهای بانکداری الکترونیکی و دیگر ابزار نوین ارتباطی و اطلاعاتی و ارائه دهندگان خدمات نوین سرمایه گذاری کنند. این موضوع برای کشورهای در حال توسعه و به ویژه ایران امری اجتناب ناپذیر است. چرا که با پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی و افزایش فعالیتهای تجاری داخلی و بین المللی, به علت جهت گیری اعضای این سازمان به سمت فعالیتهای تجاری الکترونیکی و تعهد اعضا به سمت الکترونیکی کردن فعالیتهای تجاری و بانکی, پرداختن به عامل نیروی انسانی یک اصل مهم است و توجه ویژه و خاص را می طلبد.
●برنامه راهبردی تحول در نظام بانکداری
از آنجا که تدوین برنامه راهبردی تحول در نظام بانکداری,از پیچیدگی و گستردگی زیادی برخوردار است لازم است از متخصصان و کارشناسان مختلف استفاده شود. این گروه متخصصان شامل گروههای زیر می باشند:
الف) کارشناسان و متخصصان داخلی شاغل در نظام بانکداری جمهوری اسلامی ایران
ب) مشاوران داخلی
ج) مشاوران خارجی
استفاده از مشاوران خارجی در کنار مشاوران و کارشناسان داخلی از آن جهت مهم است که نظام بانکداری ما از پیشرفت های دهه های اخیر نظام بانکداری در جهان عقب افتاده است و کشورهای پیشرفته انواع راهها را تجربه کرده اند و مشکلات و موانع را به خوبی می شناسند.
نقش و وظایف بانک مرکزی در برنامه تحول در نظام بانکداری
هر چند وظیفه اصلی بانک مرکزی تدوین و اعمال سیاستهای پولی و سیاست گذاری و نظارت بر نظام بانکداری می باشد. ولی آنچه در برنامه تحول راهبردی در نظام بانکداری یعنی حرکت از بانکداری سنتی به بانکداری الکترونیکی باید بر عهده گیرد عبارت است از سر و سامان دادن به اتاق های پایاپای بین بانکی می باشد. در صورت فقدان اتاق پایاپای الکترونیکی, اجرا و پیاده سازی نظام بانکداری الکترونیکی با مشکل جدی مواجه خواهد شد زیرا محدوده عمل آن بسیار محدود خواهد شد و فقط در حیطه یک شعبه یا یک بانک می تواند کاربرد داشته باشد. کارایی نظام بانکداری الکترونیکی زمانی مشخص می شود که انواع ارتباطات الکترونیکی بین شعب و بانکها به سرعت انجام پذیرد.
در کنار ایجاد اتاق پایاپای الکترونیکی توسط بانک مرکزی, لازم است اتاق های پایاپای فرعی الکترونیکی توسط بانکها و سایر مؤسسات مالی ایجاد شود. در این صورت وظیفه بانک مرکزی حمایت و هدایت و تشویق چنین مراکزی می باشد. زیرا ایجاد و توسعه این مراکز در کشور باعث گسترش بانکداری الکترونیکی و سیستم های پرداخت و انتقال الکترونیکی وجوه می گردد. به عنوان مثال اتاق پایاپای الکترونیکی برای انواع کارتهای بانکی می تواند کاربرد چنین کارتهایی را گسترش دهد.
وظیفه دیگر بانک مرکزی تدوین قانون جامع انتقال الکترونیکی وجوه در کشور می باشد که تمامی جوانب آن را در برگیرد مهمترین جوانب انتقال الکترونیکی وجوه شامل شرایط و ضوابط صدور و بکارگیری کارت های بانکی, ضوابط و مقررات اتاق های پایاپای الکترونیکی, قوانین مربوط به انتقال وجه در نقاط فروش ، ماشین های خودپرداز, حسابهای جاری الکترونیکی, امنیت, سوء استفاده الکترونیکی می باشد.
●شیوه ایجاد تحول در یک بانک
برای تدوین برنامه تحول در یک بانک لازم است اولاً شناخت کاملی از نیازها و توقعات در حال تغییر مشتریان بانکها اعم از دولت و سازمانهای دولتی, بخش خصوصی و اشخاص حقیقی, از نظام بانکی کشور, پیدا شود. ثانیاً لازم است وضعیت رقبا (در حال حاضر رقبا بانکهای دولتی می باشند ولی در آینده بانکهای خصوصی و حتی بانکهای بین المللی به عنوان رقیب قد علم خواهند نمود), فناوری مورد استفاده و نوع خدماتی که توسط آنها ارائه می شود, مورد بررسی قرار گیرد. پس از بررسی کلیه عوامل محیطی اعم سیاسی ـ قانونی, فرهنگی ـ اجتماعی, فناوری و اقتصادی و همچنین شناسایی فرصت ها و تهدیدهای محیطی, بانک باید به بررسی عناصر داخلی خود بپردازد. عوامل داخلی شامل نیروی انسانی, مدیران, فناوری, خدمات, منابع مالی و سایر عناصر داخلی می باشند. بانک با بررسی این عوامل می تواند نقاط قوت و ضعف خود را مشخص نماید. پس از تعیین نقاط قوت و ضعف و فرصتها و تهدیدهای محیطی, قدم بعد تحلیل استراتژی و تدوین استراتژی تحول در بانک می باشد. یک بانک در صورتی که موانع خارج از کنترل آنها مثل تحریم اقتصادی آمریکا و غیره برطرف شود می تواند با یک برنامه بلندمدت چند ساله از بانکداری سنتی به بانکداری الکترونیکی تبدیل شود.
تحول در نظام بانک در حقیقت مستلزم اجرای برنامه مهندسی مجدد در بانک می باشد. برای اجرای موفقیت برنامه مهندسی مجدد در بانک, لازم است شرایط ذیل را مهیا نمود:
۱ـ احساس نارضایتی از وضع موجود توسط کارکنان و مدیران : برای این که کارکنان و مدیران بانکها از وضع موجود ناراضی شوند, باید مشکلات بانکداری سنتی را کاملاً برجسته نمود.
۲ـ منافع حاصل از برنامه مهندسی مجدد و بانکداری الکترونیکی باید به طور روشن و واضح بیان شود. بیان روشن مزایای بانکداری الکترونیکی باعث می شود که اراده و عزم قوی برای حرکت در بانک به وجود آید.
۳ـ مدیران بانک به ضرورت ایجاد تحول در نظام بانکداری پی برده باشند و به این اعتقاد رسیده باشند که باید تحول ایجاد کرد. زیرا اگر مدیران بانک نسبت به ایجاد تحول در بانک متقاعد نشده باشند، حمایت و پشتیبانی جدی از برنامه بانکداری الکترونیکی نخواهند کرد. زیرا بهترین برنامه هم اگر تهیه شود, چنانچه از پشتیبانی جدی مدیران ارشد برخوردار نباشد محکوم به شکست خواهد بود.
۴ـ تحول فراگیر در کل بانک, برای اینکه برنامه مهندسی مجدد در بانک به نتایج مطلوب برسد, لازم است که در کل بانک به طور فراگیر اجرا شود. زیرا یک تحول بنیادی است نه یک بهبود سیستم یا روش, بانکداری سنتی مختصات خاص خود را دارد و بانکداری الکترونیکی هم خصوصیات خود را دارا است. باید کلیه سیستم ها و روشها و فرآیندها, رفتارها و حتی فرهنگ ها در بانک دچار تغییر گردد. اگر بانک توانست شرایط فوق را ایجاد نماید می تواند برنامه مهندسی مجدد را شروع نماید.
فرآیند مهندسی مجدد شامل چهار گام اساسی است که به ترتیب می تواند در بانک اجرا شود:
۱ـ بانک ابتدا لازم است مشخص نماید که چه چیزی را می خواهد تغییر دهد و چرا باید این تغییر را بدهد
در این مرحله مدیران بانک موارد زیر را باید روشن نمایند.
الف) نیازها و توانایی های بانک نسبت به برنامه تحول.
ب) چگونگی پاسخگویی بهتر به نیازهای ذی نفعان بانک (مشتریان, کارکنان, سهامداران, سرمایه گذاران).
ج) تدوین چارچوب موفقیت بانک که باعث ایجاد سهولت در امر ارتباطات و برنامه ریزی می شود.
با روشن شدن موارد فوق مأموریت ها و رسالت کلی بانک و راهبردهای کلان و اهداف تفصیلی بانک مشخص می شود.
۲ـ برنامه ریزی
بعضی از کوششهایی که اخیراُ توسط بانکها برای ایجاد بانکداری الکترونیکی صورت می پذیرد فاقد برنامه ریزی راهبردی و منسجم می باشد. برای اینکه مدیران بانک در دام اجرایی و روزمرگی نیفتند لازم است به برنامه ریزی توجه بیشتری مبذول نمایند.
۳ـ اجرای برنامه تحول
اجرای برنامه تحول و مهندسی مجدد در بانک مثل هر سازمان دیگر سخت و دشوار است. در حین اجرای برنامه با انواع موانع روبرو می شود. بعضی از موانع فنی می باشند و بعضی موانع فرهنگی. زیرا از وضعیت جاری می خواهیم به وضعیت آینده و ایده آل برسیم. انواع تضادها بر سر منابع, تصمیم گیری نسبت به روشهای مورد استفاده, مقاومت در مقابل تحول, مسائل مربوط به فرآیندهای قدرت, و مسائل مربوط به کنترل به وجود می آید.
۴ـ سنجش و ارزیابی
آخرین مرحله فرآیند تحول در نظام بانکداری, سنجش و ارزیابی می باشد. در این مرحله دو کار انجام می شود یکی ارزیابی پیشرفت عملیات اجرایی, و دیگر ارزیابی و سنجش نتایج به دست آمده می باشد. در طول دوران اجرای برنامه تحول, لازم است پیشرفت عملیات اجرایی به طور مداوم ارزیابی گردد و انحرافات آن تجزیه و تحلیل شوند و اگر لازم باشد اقدامات اصلاحی در برنامه اعمال گردد. از طرف دیگر پس از اجرای برنامه نیز باید نتایج به دست آمده مورد سنجش قرار گیرند تا میزان موفقیت برنامه ارزیابی شود.
وحیدفدایی مرکیه

تاریخ خبر: ۱٣۹٣/٠٤/۲۵

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!