Warning: mysqli_fetch_array() expects parameter 1 to be mysqli_result, boolean given in /home/newsbank/public_html/inc/theme_head_title.php on line 37

Warning: mysqli_free_result() expects parameter 1 to be mysqli_result, boolean given in /home/newsbank/public_html/inc/theme_head_title.php on line 38
گفته روحانی درباره تورم درست بود :: پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

نیلی:

گفته روحانی درباره تورم درست بود

نیوزبانک-نکته ای که لازم است به آن اشاره کرد این است که آنچه به طور معمول «احساس» می شود یک چیز است و آنچه «برایند» آماری است، چیز دیگری است. مثال دمای هوا، شاید مثال خوبی برای این موضوع باشد. وقتی باد می وزد، دمایی که شما روی پوستتان احساس می کنید، با دمای متوسط هوای بدون باد متفاوت است.

نکته ای که لازم است به آن اشاره کرد این است که آنچه به طور معمول «احساس» می شود یک چیز است و آنچه «برایند» آماری است، چیز دیگری است. مثال دمای هوا، شاید مثال خوبی برای این موضوع باشد. وقتی باد می وزد، دمایی که شما روی پوستتان احساس می کنید، با دمای متوسط هوای بدون باد متفاوت است.

به گزارش پايگاه خبري نيوزبانك، اقتصاد حرف اول را در دنیا می زند و به جرات می توان گفت کشوری که دارای اقتصاد قدرتمند است به موازات آن در مسائل سیاسی – اجتماعی و ... نیز حرفی برای گفتن دارد. در ایران به ویژه طی 8 سال گذشته اقتصاد دچار افول بسیاری شده است که بر اثر این افول، آسیب بسیاری به مردم و کشور از لحاظ درآمدی و قدرت خرید وارد شد.
با گذشت یک سال از روی کارآمدن دولت یازدهم، از اینکه اقتصاد کشور در چه وضعیتی است، با دکتر مسعود نیلی، مشاور رئیس جمهور در امور اقتصادی به گفت وگو نشسته ایم که در ادامه می خوانید.
امروز صحبت از اقتصاد و وضعیت نابسامان اقتصاد در صدر اخبار و گفت وشنودهاست. اما متاسفانه تصویر دقیقی از وضعیت اقتصاد وجود ندارد. شما اقتصاد امروز ایران را چگونه به تصویر می کشید؟
برای ارائه یک تصویر از وضعیت اقتصاد باید دو مورد را در نظر داشته باشیم؛ یکی، عنوان را در بر دارد مانند بیماری که با مراجعه به پزشک متوجه می شود که دچار فلان بیماری شده است. در واقع آن پزشک معالج ابتدا نام بیماری فرد را اعلام می کند که این بیماری نامش این است. این می تواند یک معرفی کلی باشد. اما تصویر و توصیف زمانی ارائه می شود که به عبارت واضح تر اگر به همان مثال بیمار بازگردیم، پزشک به بیمار توضیح می دهد که نتایج آزمایش خون، چربی و ... چگونه است. در اقتصاد نیز همین مساله مطرح است. یعنی ابتدا یک تشخیص اصلی روی ماهیت مشکل می دهیم و بعد با اتکا به این تشخیص اصلی، وارد جزئیات می شویم. بنابر آنچه بدان اشاره شد، باید بگویم زمانی که دولت یازدهم روی کار آمد، اعلام کرد نام بیماری که اقتصاد کشور به آن مبتلا شده، «رکود تورمی» است.
رکود تورمی بدین معناست که کشور در حوزه تولید و سرمایه گذاری با کاهش مواجه است و بالطبع رئیس جمهور به درستی گفت تورم 16 درصد شده استمیزان در آمد مردم کاهش پیدا می کند و اقتصاد در مجموع درحال کوچک شدن است. اما این تنها مساله نیست. در شرایط رکود تورمی، انقباض در اقتصاد همراه با افزایش مستمر سطح عمومی قیمت هاست. بنابراین آنچه در آغاز کار دولت به آن اذعان شد این بود که اقتصاد کشور دچار چنین بیماری شده که این مساله البته به معنی آن نبود که بیماری ذکرشده از همان زمان ایجاد شده است. رشد منفی اقتصاد از زمستان 90 در کشور شروع شد. به عبارت دیگر اگر ما پایان سال 92 را مبنا قرار دهیم معنای آن این است که 9 فصل متوالی اقتصاد ما با این بیماری درگیر بوده است. البته قبل از آن نیز، تورم در کشور وجود داشته، اما خیز تند خود را از سال 90 آغاز کرده است.
اگر به آمارها نگاه کنیم، تورم ما در سال 1389، کمی بیش از 12 درصد بوده و در سال 90 شاهد بودیم که این رقم به 20 درصد افزایش پیدا کرد و در سال 91 به 31 درصد رسید و در سال 92 تا مرداد به 40 درصد رسید و در پایان سال 92 به 35 درصد کاهش پبدا کرد. بنابراین، تورم آهنگی افزایشی در اقتصاد ما داشت. آنچه مسلم است اینکه این وضعیت را زمانی که بخواهیم با عدد و رقم بیان کنیم الان امکان پذیر است. چراکه خوشبختانه بانک مرکزی برخلاف رویه گذشته، اطلاعات خوبی را دراختیار بازدیدکنندگان قرار داده است و با مراجعه به سایت بانک مرکزی، همگان تا حدودی می توانند در جریان امور قرار گیرند.
در زمینه رکود، آنچه من در ارقام کلان می خواهم عرض کنم این است که اکنون بر اساس بهنگام سازی که بانک مرکزی انجام داده، مشخص شده که رشد اقتصادی سال 1391 ما 8/6- درصد بوده است که پیش از آن 8/5 – اعلام شده بود. این آمار گویای آن است که عملکرد اقتصاد ما در سال 91 یک واحد بدتر از آنی بوده است که فکر می کردیم. برای توضیح بیشتر باید عنوان کنم که عدد 8/6- مربوط به تولید ناخالص داخلی است و درآمد ملی در این سال 17 درصد کاهش داشته است. این بدان معناست که اگر تغییر واقعی در سطح درآمد را بخواهیم در نظر بگیریم و رشد جمعیت را هم به آن اضافه کنیم، کاهش در سطح رفاه جامعه طی این مدت بی سابقه است و شبیه به آن را قبلا تجربه نکرده ایم.
نکته دوم این است که ما بدانیم چه اتفاقی افتاد که اقتصاد ما به اینجا رسید. بررسی عوامل موثر در بروز چنین بیماری در اقتصاد ایران به این دلیل دارای اهمیت است که بر این اساس می توان نوعی فرهنگ سازی کرد تا از این طریق، از بروز دوباره آنها جلوگیری کرد و همچنین بتوانیم بهترین حالت را برای آینده درنظر بگیریم و به یک اجماع برسیم که این اتفاقی که در اقتصاد رخ داده چند سال به طول خواهد انجامید تا آن را بازیابی کنیم. بنابراین من فکر می کنم بسیار اهمیت دارد که ما هر دو سر فصل را بتوانیم یک شناخت خوبی از آن به دست آوریم.
شما درمورد آمارها صحبت کردید. سوالی که در این میان مطرح می شود این است که آمار دقیق چیست؟ درواقع آمارها در دولت قبل به قابل اعتماد نبود و امروز نیز برای مثال آقای روحانی اعلام می کند نرخ تورم از 43 درصد به 16 درصد رسیده است که این آمار یک هاله ای از ابهام را در میان مردم به وجود می آورد. نظر شما در این رابطه چیست؟
به نظر من رسانه ها یکی از کارهایی که می توانند انجام دهند که هم از جهت اثربخشی می تواند مفید باشد و هم اینکه قطعا مخاطب خواهد داشت این است که گزاره هایی شبیه به آنچه را که مطرح کردید، مثلا اعلام آمارهایی که ما نمی دانیم این آمارها درست است یا خیر را در معرض راستی آزمایی عمومی و فراگیر قرار دهند. در این راستا رسانه ها ازجمله روزنامه ها باید به طور مرتب دنبال کنند و تا آنجایی هم که می توانید کمک بگیرید تا در اثر موشکافی صحت این آمارها مشخص شود.
آنچه مسلم است اینکه هرچه این آمارها از سوی اشخاص مرجع اعلام شود قظعا از اهمیت بیشتری برخوردار خواهد بود. در رابطه با سوال و مثالی که اشاره کردید باید بگویم آمار مربوط به تورم را دو مرجع اعلام می کنند. یکی مرکز آمار و دیگری بانک مرکزی؛ که هر دو هم برای کار خود یعنی آمارهای بعدی که باید با توجه به این آمار انتشار دهند احتیاج به این دارند که شاخص قیمت ها را مشخص کرده و انتشار دهند اما نکته ای که لازم است به آن اشاره کرد این است که آنچه به طور معمول «احساس» می شود یک چیز است و آنچه «برایند» آماری است، چیز دیگری است. مثال دمای هوا، شاید مثال خوبی برای این موضوع باشد. وقتی باد می وزد، دمایی که شما روی پوستتان احساس می کنید، با دمای متوسط هوای بدون باد متفاوت است. درست مانند حالتی که مثلا هریک از ما با خرید مستقیم یک یا چند کالای مشخص و مشاهده تغییر قیمت آنها –مثلا افزایش قابل توجه با تعمیم این مشاهده به کل اقتصاد، نتیجه می گیریم که تورم در کل با افزایش در مقیاس بزرگ مواجه بوده است.
به عبارت دیگر، ما با خرید اقلام و خدمات، یک حسی از میزان تورم پیدا می کنیم، اما آنچه بانک مرکزی یا مرکز آمار اعلام می کند بر این اساس است که چیزی حدود 400 قلم کالا و خدمات را به طور هفتگی در نظر می گیرد و بعد از ثبت اطلاعات تغییرات این مجموعه از کالاها و خدمات، شاخص قیمت را محاسبه کرده و اعلام می کند. حال چند نوع آمار وجود دارد به عبارت دیگر زمانی اعلام می شود برای مثال نرخ تورم درپایان خرداد 93 نسبت به خرداد 92 چقدر تغییر کرده است که به این نوع آمار می گویند آمار نقطه به نقطه. نوع دیگر آمار این است که گفته می شود برای مثال پایان خرداد 93 نسبت به پایان اردیبهشت 93 چه تغییری کرده است. یعنی تغییرات در طول یک ماه در نظر گرفته می شود که این نوع آمار برای برنامه ریزان و مقامات به دلیل آنکه شناخت بهتری درمورد اتخاذ سیاست های اقتصادی کوتاه مدت می دهد بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد و اهمیت ویژه ای دارد.
اما نوع دیگری از آمار وجود دارد که مجموع تغییرات در طول یکسال را مد نظر قرار می دهد. برای مثال 12 ماهه منتهی به خرداد 93 در مقایسه با 12 ماهه 1392 مورد بررسی قرار می گیرد که این، همان نرخ تورم سالانه است که معمولا بیشتر مورد توجه قرار می گیرد. پس به طور خلاصه سه نوع آمار مربوط به تغییرات سطح عمومی قیمت ها وجود دارد. یکی آمار نقطه به نقطه، که بر اساس آن، برای مثال تغییرات نقطه پایان خرداد امسال نسبت به نقطه مشابه سال قبل اعلام می شود، که آنچه آقای روحانی اعلام کرد ند، همین بوده است. نوع دوم اعلام متوسط سالانه است و نوع سوم آمار هر ماه نسبت به ماه قبل است .
آنچه حداقل به نظر من دارای اهمیت است آماری است که هرماه ارائه می شود و درواقع نشان می دهد که نوع سیاست های اتخاذ شده چه تاثیری بر اقتصاد داشته است. اولین نکته قابل توجه در ارتباط با تحولات شاخص های مختلف قیمت این است که تحول بزرگی در جهت کاهش، اتفاق افتاده است. برای مثال، رشد یک ماهه آخر بهمن 91 نسبت به آخر دی، 4/5 بوده است که در بهمن سال 92 این آمار به 4/0 درصد کاهش پیدا کرده است. یعنی میزانی که قیمت ها در بهمن سال 91، در طول کمتر از سه روز اتفاق می افتاده، در سال 92 در طول یک ماه رخ داده است. بنابراین می توان دریافت که آمار اعلام شده از سوی رئیس جمهور بر اساس آمار نقطه به نقطه درست است و از آنجایی که این تورم نقطه به نقطه نسبت به متوسط کل تورم کاهش داشته است می توان این ارزیابی را داشت که این معدل در حال کاهش است و عملکرد در راستای کنترل تورم مثبت و موفقیت آمیز بوده است.
درحال حاضر هرگاه صحبت از اقتصاد می شود، نمی توان به یارانه توجهی نداشت. از آنجایی که شما خود به نوعی نظریه پرداز این نظریه بودید اما این طرح خیلی موفق نبود. نظر شما در این رابطه چیست؟
موضوع یارانه ها و ایرادات وارد به شیوه هایی که عمل می شد، از سال های پیش مطرح بود. از زمان برنامه اول صحبت از اصلاح نظام یارانه ها می شد و حتی قبل از آن. در اوایل انقلاب کسانی که آن دوران را به یاد می آورند می توانند گفته من را تائید کنند که در آن زمان طرحی ارائه شد که بر اساس آن، بنزین گران شد و منابع حاصله را به عنوان کمک به روستایی ها دادند که به طرح شهید رجایی معروف شد. در واقع اصل بحث این بود که ما پول بنزین را از شهرنشینان می گیریم و به روستانشینان کمک می کنیم. می توان تشبیه کرد به نوعی مالیات گرفتن از شهرنشینان و پرداخت یارانه به روستانشینان. مساله انرژی ارزان و مشکلاتی که به این دلیل از جمله قاچاق سوخت و همچنین بحث نوع مصرف و مسائل زیست محیطی را در پی دارد بر کسی پوشیده نیست و به هر جهت باید این مساله حل می شد که بخش مهمی از راه حل، افزایش قیمت و رساندن آن به سطح متناظر بین المللی بود.
از سوی دیگر یارانه ای که در قالب قیمت پایین پرداخت می شد درواقع کمک به خانوارهایی بود که سطح درآمد بیشتری داشتند و به طرق مختلف انرژی بیشتری مصرف می کردند. لذا منطق حکم می کرد که این یارانه حذف شود و به کسانی که سطح درآمد پایین تری داشتند کمک شود. بله شما درست بیان کردید، در سال های دور، وقتی صحبت یارانه و اصلاح آن مطرح می شد، من موافق تغییر قیمت و پرداخت نقدی یارانه بودم. اما با این منطق که به آن اشاره کردم. به هر حال تا سال 89 تمام بحث ها به صورت زبانی بود. اما برای هر نظر وقتی بخواهد اجرایی شود سوالات متعددی در حین عمل پیش خواهد آمد. مساله یارانه انرژی هم از این قاعده مستثنی نیست.
در واقع هنگامی که به افزایش قیمت بنزین می رسیم این سوال پیش می آید که در کشوری همچون ایران، که سطح قیمت بنزین در آن، با استاندارد بین المللی فاصله دارد، آیا باید قیمت به یکباره افزایش یابد یا به صورت پله پله. خب می بینیم در این مرحله دو رویکرد دربرابر تصمیم گیرندگان قرار می گیرد. هرچند هر دو یک غایت را دنبال می کنند و آن افزایش قیمت است، اما در یکی با شیب ملایم و دیگری باشیب تند. از سوی دیگر هنگامی که می خواهیم مازاد را به صورت یارانه پرداخت کنیم آیا آن را به همه اختصاص دهیم یا خیر به یک عده ای خاص؟ آیا آن را یکسان پرداخت کنیم یا تبعیضی؟ بنابراین تمام این سوالات وجود داشت.
آنچه در سال 89 انجام شد، یک افزایش جهشی یعنی افزایش قیمت با یک شیب بسیار تند انتخاب شد، از این رو طبیعتا هرچه شیب افزایش قیمت ها تندتر باشد، مردم نیز در همان ابتدا، قدرت تطبیقشان کمتر خواهد بود، بنابراین بیشترین درآمد از افزایش قیمت در همان ابتدا حاصل می شود. چراکه قدرت تطبیق پایین است و از یک طرف مردم هنوز به کاهش مصرف عادت نکرده اند و از طرف دیگر، تکنولوژی طول می کشد تا تغییر کند. بنابراین درآمد بیشتری از این جهت عاید دولت می شود. از سوی دیگر نیز تصمیم گرفته شد یارانه به صورت مساوی میان مردم تقسیم شود. تا اینجای کار را شاید می توانستیم بپذیریم، اما از این قسمت به بعد کار به صورتی انجام گرفت که افرادی از جمله من که از مدافعین این تغییر بودیم ابراز داشتیم این چیزی نبود که ما می خواستیم و مدنظرمان بود. اولین اشکال این بود که این طرح در شرایط نا مناسب به اجرا در آمد. به عبارت دیگر در آخر آذر 1389، که قیمت انرژی بطور متوسط، 550 درصد افزایش پیدا کرد،
در خرداد همان سال، یعنی 6 ماه قبل، قطعنامه علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب رسیده بود و به هر حال مشخص بود که ما در مسیر تحریم افتاده ایم و فشارهای بیشتری قرار است بر کشور وارد شود. بنابراین در این شرایط ما باید به این فکر می کردیم که شرایط سختی در انتظار ماست و آیا اقتصاد تحمل مجموع فشارها را خواهد داشت یا خیر؟! بعد دیگرموضوع مبلغ پرداختی به آحاد مردم بود. تصمیم گیرنده باید ارزیابی می کرد زمانی که قیمت بنزین از 100 تومان به 400 تومان افزایش می یابد و قیمت گازوئیل نیز از قیمت 15 الی 16 به 160 تومان تغییر قیمت می دهد کاملا مشخص است که چه میزان منابع از این افزایش این قیمت ها و سایر قیمت ها به دست می آید و از آنجایی که جمعیت کشور نیز یک عدد مشخص است محاسبه بسیار ساده است. تنها با یک حساب تقریبی منابع و تقسیم آن به کل جمعیت، رقمی حدود 18 هزار تومان حاصل می شد.
اما زمانی که به جای این مبلغ، مقدار 45 هزار تومان، جایگزین می شود، دیگر مثل روز روشن خواهد بود که کشور با یک کسری بودجه بسیار زیاد و قطعی مواجه خواهد شد. چراکه در این مورد، حتی اگر یک روز پرداخت آن دیر شود، اضطراب و نگرانی در مردم کاملا مشهود است. بنابراین زمانی که طرحی را با یک کسری بزرگ شروع می کنیم این طرح نه تنها موفق نخواهد بود بلکه مشکلی بر مشکلات دیگر نیز بار خواهد کرد. به عبارت دیگر در حالی که دولت به طور معمول با کسری در بودجه قدیمی خود مواجه بود، با اجرای غلط پرداخت یارانه، یک کسری بودجه مضاعف و در ابعاد گسترده را نیز به اقتصاد کشور تحمیل کرد. بنابراین آنچه منجر به شکست این طرح شد این بود که ابتدا شیبی که به افزایش قیمت ها داده شد متناسب با آن شرایطی که کشور در آن قرار داشت نبود و دوم آنکه یک مشکل دیگر به اقتصاد کلان اضافه کرد و آن کسری بودجه بود که خود به تورم دامن می زند و نکته سوم این است که سیاست های اقتصاد کلان که لازم بود در پیش گرفته شود که اثرات منفی آن را به حداقل برساند، دقیقا در جهتی برعکس گام برداشته شد و مسکن مهر مثالی روشن در این باب است که به تورم دامن زد.
شما اشاره کردید شروع پرداخت یارانه با یک کسری بسیار زیاد آغاز شد. سوال اینجاست که در شرایطی که یارانه یک باری سنگین بر دوش اقتصاد کشور است چرا دولت یازدهم به جای آنکه تلاش برای کاهش این بار انجام دهد با تصویب طرح سبد کالا باری بر آن افزود؟
سبد کالا اتفاقی بود که رخ داد و به آن انتقاداتی وارد بود. در واقع حمایتی که به صورت مستقیم با مردم ارتباط پیدا کند. از آنجایی که ما فاقد یک سیستم تامین اجتماعی هستیم که در سایه آن بتوانیم فقرا را شناسایی کنیم، معمولا با یک جمعیت اولیه شروع می شود، اما به سرعت به سمت گسترده شدن پیش می رود. برای مثال زمانی که من می بینم عضو هیات علمی مشمول سبد کالا شده اما مستخدم دانشگاه مشمول این سبد نشده طبیعی است که این شرایط پایدار نمی ماند. اما این پایدار نبودن به این معنا نیست که در همان مثال، سبد کالا را از عضو هیات علمی گرفته به مستخدم بدهند بلکه به این سمت پیش می رود که هم به استاد دانشگاه تعلق گیرد و هم به مستخدم. بنابراین در چنین شرایطی است که همان طور که اشاره کردید یک بار اضافه بر دوش اقتصاد و دولت سوار می شود.
اصولا حمایت های مستقیم معمولا به این سمت حرکت می کند و سبد کالا نیز از این قاعده مستثنی نبود و آن مشکلات در این مسیر پیش آمد. آنچه مسلم است این است که دولت در بحث یارانه ها بسرعت یک رویکرد اصلاحی را در پیش گرفت. یعنی بخشی از آن را به سمت سلامت هدایت کرد که همه از این رویه حمایت می کنند. در واقع دولت به سمت نیازهای واقعی مردم رفت. به این معنا که هزینه ای که مردم خود به عنوان خدمات بستری به بیمارستان می پرداختند بخشی از آن را دولت تقبل کرد. آنجایی هم که دولت احساس می کند بخشی از قشر کم درآمد با مشکلاتی اساسی ازجمله مواد غذایی مواجه هستند از طریق کمیته امداد و سازمان تامین اجتماعی و... آنها را زیر پوشش برای دریافت سبد کالا قرار می دهد. بنابراین آنچه شما گفتید کاملا صحیح است که بحث سبد کالا خالی از اشکال نبود و انتقاداتی به آن وارد بود. اما آیا این مساله به مسیر اصلی خود باز می گردد یا خیر؟ که باید اذعان کرد به نظر می رسد تلاش برای این امر درحال شکل گیری است چراکه این مساله دیگر تکرار نشد و این کمک ها به سمت گروه های اول حرکت کرد که این گروه های اول از سوی سازمان های حمایتی تعیین می شوند.
یعنی شما می گویید توزیع سبد کالا قطع شده است؟ این سوال به این دلیل است که گویی زمزمه های توزیع دوباره آن به گوش می رسد؟
آنچه من اطلاع دارم این است که در چارچوب آن منابعی که از هدفمندی یارانه ها در فازی که این دولت اجرا کرده است بخشی از آن رفته است به سمت سلامت و بخشی از آن صرف قشر کم درآمد جامعه شده است که این قشر کم درآمد شامل افرادی است که زیر پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی است.
اما با توجه به مشکلات آماری که ما در کشور با آن مواجه هستیم مواردی که حتی آقای روحانی هم به آن اشاره کرد تعیین قشر کم درآمد با مشکل مواجه خواهد شد؟
بله، متاسفانه این مشکلات وجود دارد. اما اگر بخواهیم مطمئن حرکت کنیم، چاره ای نداریم جز آنکه اعتماد کنیم به سازمان های حمایتی و از این طریق بتوانیم قشر کم درآمد را تشخیص دهیم. اگر بخواهیم از این سطح دایره را گسترده تر کنیم و خانوارهایی را که از این قشر وضع مالی بهتری دارند اما همچنان سطح درآمدی پایین دارند باز برمی گردیم به همان مشکلات سابق. درواقع ما مادامی که سازمان مالیاتی مناسبی نداریم که بتوانیم ثروتمندان جامعه را تشخیص دهیم و سیستم تامین اجتماعی مناسبی نداریم که در سایه آن قشر کم درآمد جامعه را تشخیص دهیم، همیشه با این مشکل مواجه خواهیم بود.
بالاخره به کجا خواهیم رفت؟ درواقع سوال این است که دولت با یارانه چه خواهد کرد؟
بحث یارانه یک بخش آن مربوط است به بخش افزایش قیمت انرژی و بخش دیگر آن مربوط است به بحث های حمایتی. بر این اساس اولین کاری که دولت انجام داده این بوده است که در بخش افزایش قیمت انرژی بیان کرده که روش افزایش ملایم را در دستور کار قرار می دهم. یعنی به جای 550 درصد افزایش قیمت، 50 درصد قیمت ها را افزایش داده است. یعنی در سال گذشته تورم ما 35 درصد بوده و افزایش قیمت انرژی 50 درصد. این بدین معناست که تنها 15 درصد بیشتر از تورم، قیمت ها افزایش یافته است و تنها برای آنکه به نوعی در تصمیم مصرف کننده اثرگذار باشد این تغییر قیمت صورت گرفته.
درواقع دولت اذعان کرده به دلیل آنکه شرایط رکود تورمی حاکم است اصل آن است که با این وضعیت به مقابله پرداخته شود. بنابراین این رویکرد از جهت افزایش قیمت در سیاست های اقتصادی دولت اتخاذ شده است. ضمنا می توان این نتیجه را هم گرفت که اگر روند تورم در سایه سیاست های درست پولی و سایر عوامل، کاهشی باشد، افزایش های سال های بعد، از این هم ملایم تر باشد تا در یک فرایند تدریجی اما مستمر، بدون واردآوردن شوک به اقتصاد، به تعادل در بازار انرژی دست پیدا کنیم. اما از جهت رویکرد حمایتی رویکرد دولت به بحث سلامت، حمایت کالایی و مواد غذایی از قشر کم درآمد و همچنین حمایت هایی از تولید بوده است که دولت سعی در اجرای آن داشته و دارد. در همین راستا اگر با اعمال چنین سیاست هایی ما کاهش تورم را در ابعاد گسترده شاهد باشیم و قیمت انرژی هم به آن قیمت اصلی برسد، حامل های انرژی دیگر مانند کالاهای دیگر می شود و از آن حساسیت خاص خارج خواهد شد. در بحث ایجاد منابع هم باید اشاره کرد قاعدتا منابعی که ایجاد می شود در صورت نیاز و امکان به بخش های دیگر همچون آموزش و پرورش و تداوم بهبود نظام مالی سلامت می تواند تعلق گیرد.
آنچه بیشتر مورد توجه است معطوف به بحث پرداخت نقدی یارانه است. درواقع منظور من این است که آیا دولت تصمیم دارد یارانه را با همین مبلغ به همه پرداخت نماید یا آن را قطع می کند؟
آنچه تا امروز اعمال شد مشتمل بر دو بخش بود؛ یعنی یک بخش که مربوط به این دولت بود که به طور مشخص بحث افزایش قیمت ها و شیوه های حمایتی بود که توسط این دولت اعمال شده است. اما بخش دیگر مربوط به گذشته است. آنچه در این دولت صورت گرفت این بود که به سمت پرداخت نقدی حرکت نکرد. اما آنچه مربوط به گذشته بود یعنی پرداخت 45 هزار تومانی که از گذشته مقرر شده بود این را دولت اعلام کرد که کسانی که نیازی به دریافت آن ندارند به طور داوطلبانه انصراف دهند که درصد کمی از مردم انصراف دادند که چیزی حدود 1300 میلیارد تومان از این انصراف منابع حاصل شد تا بتواند صرف هزینه های کمک به اقشار ضعیف و بحث سلامت شود.
اما باید پذیرفت که فرآیند حذف اجباری، پیچیدگی های زیادی دارد که باید بلحاظ بازتاب ها و واکنش های اجتماعی، به دقت مورد توجه قرار گیرد. بنابراین شاید این مساله وظیفه رسانه ها و روزنامه ها را سنگین تر کند چراکه بهتر است آنها پا در میدان بگذارند و در جهت تبیین این موضوع قدم بردارند و به صورت عینی و ملموس به این موضوع بپردازند که هرگاه صحبت از حذف یارانه برای عده ای خاص می شود یا از مردم خواسته می شود که از دریافت یارانه انصراف دهند این به چه معناست.
متاسفانه با این مساله که اهمیت بسیاری از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی دارد، در سطح افکار عمومی خیلی ساده برخورد می شود. من لازم است اینجا مثالی بزنم؛ فرض کنید فردی حقوقش 2میلیون تومان باشد و ما اعلام کنیم حقوق تا 2 میلیون مشمول یارانه است. حال به فرض آنکه ما بتوانیم صاحبان درآمد را به دقت تفکیک کنیم، یک نفر دو میلیون و پنجاه هزار تومان حقوق دریافت می کند و نفر دیگر، یک میلیون و نهصد و نه هزار تومان. برای یک خانواده 4 الی 5 نفره این تفاوت رقم قابل توجهی است. در چنین شرایطی باید چه کرد؟ آنچه مسلم است اینکه متاسفانه نه فقط عامه مردم بلکه تحصیل کرده های جامعه به دلیل آنکه به این مساله کم پرداخته شده است تصوری نادرست از مفهوم «دهک » دارند. درواقع تصوری که از دهک وجود دارد این است که افراد تصور می کنند بحث دهک مانند کد پستی کاملا مشخص است و معلوم است که هر کسی در چه دهکی قرار دارد و فقط تنها مساله ای که باقی می ماند این است که چه دهک هایی را حذف کنیم. اما باید در این باره این توضیح داده شود که دهک تنها یک شاخص مطالعاتی است.
بنابراین مساله دهک خود به پیچیدگی های موجود افزود و از این جهت که تصوراتی غیرواقعی برای مردم ایجاد می کند، نمی توان به این سمت حرکت کرد مگر آنکه این مساله به خوبی برای مردم توضیح داده شود تا شناختی واقعی نسبت به این مساله پیدا شود تا در سایه این شناخت بتوان فعالیت های خوبی را انجام داد. بنابراین وقتی این مساله ساده انگاشته شود طبیعی است که این تصور پیش می آید که تصمیم گیری در این رابطه نیز ساده است و اگر تصمیمی اتخاذ نمی شود به این دلیل است که دولت یا نمی خواهد یا منافعی برایش وجود دارد.
بیان یک مثال از تاریخ در اینجا مفید است و آن اینکه در دهه 70 میلادی، در انگلستان سیاستی اتخاذ شد به نام child benefit (اعانه به کودک) بدین معنا که هر نوزادی متولد می شد، دولت برای او، مبلغی را ماهانه تا 16 سالگی در نظر می گرفت و این مبلغ هر ماه به حساب کودک متولد شده واریز می شد. این سیاست در دولت حزب کارگر که یک دولت چپ بود اتخاذ شد. اما دولت مارگارت تاچر که سیاستمداری قاطع و با تفکر اقتصاد بازار بود و مخالف با پرداخت چنین کمک هایی نیز بود نتوانست این پرداخت را متوقف کند چراکه وقتی پرداختی به صورت مداوم به مردم تعلق گیرد حذف آن بسیار سخت است.
درحال حاضر راه برون رفت از وضعیت موجود رکود تورمی را چگونه می بینید؟ شما زمانی اشتغال را نجات بخش می دانستید و زمانی خروج کنترل تورم را مهم ترین می دانستید. امروز راهکار را در چه چیز می بینید؟
من نه اینکه اشتغال را نجات بخش بدانم بلکه آن را کلیدی ترین هدفی می دانم که باید به آن توجه کرد. درواقع اگر اقتصاد ما نتواند برای نسل متولد دهه 60 که به سمت 40 سالگی در حرکت است، شغل همراه با درآمد درست کند، مشکلات بسیاری پیش رو خواهد بود. بنابراین این یک هدف اصلی است که مهم تر از آن نداریم.
منتها برای آنکه اقتصاد ما اشتغال ایجاد کند اشتغالی که اولا در مقیاس بزرگ است و ثانیا باید در آن استمرار وجود داشته باشد لازمه آن این است که رشد اقتصادی پایداری داشته باشیم. به عبارت دیگر باید رشدی داشته باشیم که همراه با ایجاد شغل باشد. در این راستا برای آنکه بتوانیم رشد اقتصادی داشته باشیم باید حتما تورم پایین داشته باشیم. بنابراین، آنچه ما به آن احتیاج داریم، رشد پایدار غیرتورمی است.
با این تفسیر ما مشاهده می کنیم که در کشور شرایطی کاملا برعکس حاکم است یعنی رشد اقتصادی جای خود را به رکود داده و آن غیرتورمی هم شده است تورم. می توان نتیجه گرفت که خروج از این شرایط تنها خارج شدن غیرتورمی از رکود است و این خروج غیرتورمی است که کار را بسیار سخت می کند چراکه اگر می خواستیم با تورم از رکود خارج شویم می شد به سرعت این کار را کرد که البته مانند یک قرص مسکن برای مدتی عمل می کرد و پس از آن دوباره شاهد مشکلات بسیاری می بودیم.
درحال حاضر، مساله اصلی اقتصاد ما به عنوان گلوگاه و به عنوان مهم ترین مانعی که در سایه رفع آن مساله رکود ما حل خواهد شد، تنگنای مالی است. یعنی آنکه واحد های تولیدی ما همه نیاز به منابع مالی دارند و منابع مالی ما نیز به علت آنکه اقتصاد درشرایط رکود است به شدت محدود شده است. بدین معنا که در شرایط رکود، درآمد جامعه کم می شود و وقتی سطح درآمد کاهش پیدا می کند، ابتدا این پس انداز است که کم می شود و وقتی پس انداز با کاهش مواجه شد، بازار مالی با کمبود جدی منابع برای تامین واحدهای تولیدی روبه رو خواهد شد. به عنوان جمع بندی مشکل اصلی اقتصاد ما تنگنای مالی است و اینکه چگونه می توان با توجه به منابع مالی محدود از این تنگنا خارج شد.
البته برای خروج از این تنگنا همیشه یک راه آسان وجود دارد و آن این است که به سراغ بانک مرکزی برویم و از آن استقراض کنیم که این مساله می تواند یک منابع چند ماهه ایجاد کند اما به دلیل آنکه به تورم دامن خواهد زد خیلی زود تمامی مشکلات به جای اول خود باز می گردند. در این صورت تنها راه، از یکطرف منتهی به بانک ها می شود که قدرت اعطای تسهیلات سالم آنها افزایش پیدا کنند و البته بازار سرمایه به تجهیز منابع بپردازد و از طرف دیگر، سیاست هایی اتخاذ شود که از این منابع محدود فعلی با بالاترین راندمان بهره برداری شود که در این راستا بهبود شرایط کسب و کار و همچنین تخصیص منابع به بنگاه هایی که می توانند تحرک بیشتری داشته باشند، می تواند راهگشا باشد./روزنامه آرمان

تاریخ خبر: ۱٣۹٣/٠٤/۲۲

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!