پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

بلوکه 5 میلیارد دلار پول ایران در هند

نیوزبانک-بلوکه شدن روپیه های نفتی ایران در نظام بانکی هند، باعث تقویت پول ملی هند شده است. اما ایران باید در پی راهی برای دریافت منابع مالی حاصل از فروش نفت خود باشد؛ به نظر می رسد تنها راه فعلا واردات کالا از هند است

بلوکه شدن روپیه های نفتی ایران در نظام بانکی هند، باعث تقویت پول ملی هند شده است. اما ایران باید در پی راهی برای دریافت منابع مالی حاصل از فروش نفت خود باشد؛ به نظر می رسد تنها راه فعلا واردات کالا از هند است.

به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک به نقل از فرارو، بعد از 4 ماه وقفه اولین محموله نفت ایران تا پایان هفته جاری به پالایشگاه مانگلور هند تحویل داده می شود تا با این کار صادرات نفت ایران به پالایشگاه های هند از سر گرفته شود؛ صادراتی که قرار است به موجب محدودیت های جدید، در قبال آن، ایران به جای یورو، از هند روپیه دریافت کند. یعنی از 6 فوریه به بعد (بهمن ماه سال گذشته) ایران باید در ازای دریافت 100درصد پول صادرات نفت خود به هند که برخی منابع موثق خبری رقم آن را 5 میلیارد دلار اعلام می کنند از هند کالا وارد کند. این به معنای تهاتر یک دهم کل میزان درآمدهای نفتی ایران با کالاهای هندی است؛ مساله ای که مسئولان داخلی کمتر خبری در خصوص آن منتشر کرده اند و با وجود تصویب قانون ممنوعیت تهاتر نفت با کالا در مجلس و برخی اعتراض ها به مغایرت این موضوع با اساس قانون اساسی، نمایندگان مجلس اعلام می کنند نمی توانند به این مساله اعتراض کنند. چون بحث دریافت منابع نفتی به روپیه مطرح است و شاید نتوان این اقدام را تهاتر دانست.

بدهی نفتی میلیاردی هند به ایران

هند بعد از چین، دومین مشتری نفتی ایران است؛ مشتری ای که بر اساس گزارش ها در نیمه نخست سال ۲۰۱۳ روزانه بالغ بر ۲۱۱ هزار و ۴۰۰ بشکه نفت در روز از ایران وارد کرده است. 45درصد منابع مالی این صادرات، تا پیش از این در بانک «یو سی او» هند به روپیه پرداخت می شد و 55درصد باقیمانده در قالب یورو و از طریق «هالک بانک» ترکیه به کشور وارد می شد. تا پیش از 6 فوریه (بهمن ماه سال گذشته) این روند ادامه داشت. اما اکنون به دلیل محدودیت های بین المللی و به گفته یکی از مقامات هندی، قرار است ایران 100 درصد پول نفت خود از هند را به روپیه دریافت کند.

در خصوص میزان بدهی نفتی هند به ایران آمار دقیقی در اختیار نیست. ابراهیم جمیلی، رئیس شورای مشترک ایران و هند رقم این بدهی را حدود 5 میلیارد دلار می داند. اما روزنامه ایندین اکسپرس اخیرا اعلام کرده است ایران تنها از محل فروش نفت به یک پالایشگاه هندی که تحت کنترل دولت قرار دارد 7 میلیارد دلار از هند طلبکار است و این پول به روپیه در بانک یو سی او انباشته شده است. اما روزنامه تایمز هند هم رقم بدهی نفتی هند را 5 تا 6 میلیارد دلار دانست که در حساب بانک یوسی او ذخیره شده است.

عصر ایران هم در گزارشی نوشت: در سال 2011 ایران روزانه بیش از 350هزار بشکه نفت به هند صادر کرده است 350 هزار بشکه ای که ارزشی معادل 11 میلیارد دلار دارد اما به دلیل توافق هند و ایران 45درصد از این مبلغ از سوی دولت هند به صورت روپیه پرداخت می شود. از طرف دیگر در موارد متعدد مسئولان کشور اعلام کرده اند که سال گذشته کشور را با نصف درآمدهای ارزی اداره کرده اند. از آن جمله وزیر صنعت، معدن و تجارت رقم درآمدهای نفتی کشور را 50 میلیارد دلار ذکر کرده بود.

با احتساب بدهی نفتی هند به ایران که باید به روپیه وارد کشور شود می توان گفت حداقل یک دهم درآمدهای نفتی ما اکنون در بانک های هندی بلوکه شده است. منابع نفتی که طبق اعلام مقامات هندی نه از طرف بانک های هندی سودی به آن تعلق می گیرد و نه امکان سرمایه گذاری در بازارهای بورس هندی را دارد. اما به اذعان منابع هندی ، بلوکه شدن روپیه های نفتی ایران در نظام بانکی هند، باعث تقویت پول ملی هند شده است. اما ایران باید در پی راهی برای دریافت منابع مالی حاصل از فروش نفت خود باشد؛ به نظر می رسد تنها راه فعلا واردات کالا از هند است.

 

تهاتر 5 میلیارد دلاری با چه کالاهایی؟

در این وضعیت برخی مقامات ایرانی در خصوص این تهاتر نفتی سکوت کرده اند. خبر دریافت منابع نفتی با روپیه را روزنامه تایمز هند گزارش داده است. در این گزارش آمده است: این موضوع به دلیل محدودیت های بین المللی در انتقال دلار و یورو به ایران است. با این تفسیر ایران چاره ای ندارد جز آنکه موافقت کند که در ازای فروش نفت به هند، به عنوان دومین خریدار نفتی اش، روپیه دریافت کند. به عبارت دیگر بسته بودن مسیر نقل و انتقالات ارزی سبب شده است ایران منابع حاصل از فروش نفت را تنها از طریق واردات کالا به سیستم اقتصادی خود بازگرداند. آن هم نه هر کالایی. تنها امکان واردات خدمات مجاز و کالاهای سطح پایین وجود دارد.

چون به دلیل تحریم های ایالات متحده امکان فروش تجهیزات نظامی و دفاعی یا فناوری پیشرفته به ایران وجود ندارد. پس ایران ناگزیر است در ازای پول نفت خود، خدمات مجاز همچون انواع کالا، مواد غذایی، دارویی و درمانی یا تجهیزات پزشکی ابتدایی وارد کند. برخی هم عنوان می کنند که ایران می تواند کمی صبر کند تا راهی برای بازگرداندن پول های بلوکه شده در هند بیابد. اما این مساله هم تنها به نفع شریک هندی است. چون دهلی نو نه اجازه می دهد ایران در اوراق بهادار یا سهام هند سرمایه گذاری کند و نه سودی به روپیه های ایرانی می دهد. بر این اساس ایران به واردات کالاهایی مانند برنج، چای، سویا، شکر و گندم از هند روی آورده است. کالاهایی که در برخی موارد واردات آنها از هند و دیگر کشورها، تنها باعث مشکل آفرینی برای تولید داخل شده است.

 

رشد 3برابری واردات از هند

هند در کل سال گذشته 2 میلیارد و 33 میلیون دلار کالا به ایران صادر کرده. این در حالی است که با امکان تهاتر کالا با نفت از اواخر سال گذشته، مقامات هندی واردات 5 تا 6 میلیارد دلاری را در دستور کار خود قرار داده اند، یعنی رشد 3 برابری صادرات کالا به ایران.

این در حالی است که به گزارش آمار اتاق تهران از گمرک ایران رشد واردات کالاهای هندی در سال 91 نسبت به سال 90 تنها حدود 800 میلیون دلار بوده است. میزان واردات از هند در سال 90 یک میلیارد و 180 میلیون دلار بوده است. این رقم در سال 89 هم یک میلیارد و 270 میلیون دلار بوده است. در حالی که در سال های قبل رشد تجارت ایران و هند بسیار اندک بوده که امسال با در نظر گرفتن رشد 3 برابری صادرات، تنها در 3 ماهه اول امسال یک میلیارد و 332 میلیون دلار کالای هندی به ایران وارد شده است. این میزان رقمی معادل کل صادرات هند به ایران در سال های 89 تا 91 بوده است. در سال جاری هم هند، رتبه سومین کشور وارد کننده کالا در ایران را بعد از چین و امارات به خود اختصاص داده است.

این در حالی است که در سال گذشته هند در هفتمین جایگاه وارداتی ایران قرار داشت و پیش از آن رقبایی از کشورهای امارات، چین، کره جنوبی، ترکیه و سوئیس مقام های اول تا پنجم را در اختیار داشتند. در 2 سال پیش از آن هم، یعنی در فاصله سال های 89 تا 90 هم هند در رتبه دهم واردات کالا به ایران قرار داشت.

اگر چه برخی از کارشناس ها معتقد هستند اقتصاد هند اقتصادی در حال پیشرفت است و همین مساله را عامل گسترش روابط و معادلات تجاری هند با شرکای خود می دانند اما در خصوص مبادلات هند با ایران، نمی توان تنها به این دلیل اکتفا کرد. به نظر می رسد فراهم شدن امکان تهاتر کالا با نفت برای هندی ها عاملی مهم در رشد روابط تجاری با ایران بوده است. تسنیم هم در خبری به نقل از پایگاه اینترنتی دِ هندو بیزنس لاین گفته است: پس از آنکه 2 کشور مکانیسم پرداخت پول نفت ایران به روپیه را به اجرا گذاشتند، صادرات هند به ایران در سال 13-2012 جهش داشته است. اما هندی ها برنامه دیگری در سر دارند؛ رساندن رقم 2 میلیارد دلاری مبادلات سال 91 به 5 تا 6 میلیارد دلار در سال 92.

 

راه های افزایش واردات از هند

هند مصر است معاملات 2 میلیارد دلاری سال پیش را به 5 تا 6 میلیارد دلار در سال جاری برساند. برای این کار هم اقدامات خاصی را مد نظر قرار داده است. دهلی نو قصد دارد در ماه اکتبر (مهر ماه سال جاری) نمایشگاهی از کالاهای ساخت هند را در ایران برگزار کند؛ نمایشگاهی که هند انتظار دارد به مدد آن و با نمایش محصولاتی نظیر کالاهای مهندسی، دارویی، کالاهای پروژه ای، قطعات مورد نیاز برای ساخت خودرو و مواد شیمیایی میزان صادرات خود به ایران در سال جاری را افزایش دهد.

این تنها تلاش هند برای ادامه و گسترش رابطه با ایران نیست. گشایش اعتبارات اسنادی توسط بانک های هند سرعت گرفته است. به نحوی که به گفته آجای ساهای، دبیر کل اتحادیه سازمان های صادراتی هند، تنها در ماه آوریل 400 میلیون دلار اعتبار اسنادی صادر شده است. اقدامی که هند را امیدوار می کند امسال صادراتش به ایران را به 5 میلیارد دلار برساند. جدای از آن دهلی نو مشوق های صادراتی را برای تجار هندی که کالای بیشتری به ایران صادر کنند در نظر گرفته است. برای این کار هندی ها حتی راه صادرات مجدد را هم در پیش گرفته اند.

مدیر کل تجارت خارجی هند اعلام کرده است تجار هندی برای افزایش کالاهای صادراتی به ایران می توانند کالاهایی را از دیگر کشورها وارد کرده و با افزودن 15 درصد ارزش افزوده آن کالا را به ایران بفروشند. رفیق احمد، رئیس فدراسیون سازمان های صادراتی هند در بیانیه ای اعلام کرد: این اقدام به نفع صادر کنندگان هندی خواهد بود و ما می توانیم صادرات هند به ایران را در سال مالی فعلی به میزان قابل توجهی افزایش دهیم. آجای ساهای، مدیر اجرایی فدراسیون سازمان های صادراتی هند هم گفت: این مشوق ها می تواند صادرات به ایران را نسبت به سال گذشته 2 برابر کند و به 6 میلیارد دلار برساند.

تهاتر غیرقانونی؟

ایران به هند نفت می فروشد و به دلیل محدودیت های بین المللی باید 100 درصد پول نفت خود را به روپیه دریافت کند. این یعنی تهاتر کل صادرات نفتی ایران به هند در قالب کالا؛ مساله ای که پیش از این نمایندگانی در مجلس آن را خلاف قانون اساسی کشور خوانده بودند. از آن جمله عزت ا... یوسفیان ملا تأکید کرده بود: معاملاتی که به صورت تهاتری در این سال ها انجام می شود و نفت خام صادر و به جای درآمد آن مثلا پوشاک یا کالا وارد می شود خلاف قانون اساسی است.

این نماینده مجلس در تشریح دلایل این موضوع گفته است: باید همه درآمدها از جمله فروش نفت ابتدا وارد خزانه شود و هرگونه استفاده از منابع خزانه کشور بر اساس قانون بودجه باشد. اما به نظر می رسد مجلس و قوه مقننه هیچ واکنشی به این نقض قانون نشان نمی دهد و تنها به ذکر برخی توصیه ها اکتفا می کنند.

از آن جمله روح ا... بیگی ئیلانلو، نایب رئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس گفته است: مسئولان کشور باید در قبال فروش نفت و تهاتر آن با کالا رویه مشخصی را در پیش بگیرند تا تهاتر کالا و نفت موجب واردات کالاهای اساسی و ضروری شود.

به عبارت دیگر تاکید بر آن است که در تهاتر کالا با نفت باید کالاهایی وارد شود که در کشور تولید نمی شود. اما چندی پیش موضوع واردات دکل های حفاری چینی در حالی خبرساز شد که مشابه آن در داخل تولید می شد.

در آن زمان عبدا... تمیمی، عضو کمیسیون انرژی مجلس وعده داده بود این موضوع به طور حتم در کمیسیون انرژی مجلس مورد بررسی قرار خواهد گرفت که نگرفت! برخی دیگر از نمایندگان هم دلیل سکوت مجلس را شرایط خاص اقتصادی کشور و شرایط ویژه پیش آمده به دلیل تحریم ها می دانند.

روبرت بگلریان می گوید: به دلیل محدودیت ها ما باید دست دولت را بازبگذاریم. در این شرایط نمی توانیم موضع گیری داشته باشیم. هیچ گزارش دقیقی هم به مجلس نرسیده است. کمیسیون انرژی هم در این مورد هیچ جلسه ای تشکیل نداده است. می توان منتظر کابینه و وزیر جدید نفت ماند تا جزئیات این تهاتر را از آنان سوال کنیم.

این عضو کمیسیون انرژی تاکید کرد: تهاتر نفت با کالا موضوع تازه ای نیست. اما الان تنها به دلیل افزایش حجم فروش به هند و مسدود شدن مسیرهای انتقال ارز، این مساله برجسته تر شده است. اما واکنش نمایندگان به این موضوع چیست؟

بگلریان می گوید: تنها اقدامی که می توانیم انجام دهیم این است که بر واردات کالا نظارت داشته باشیم تا کالاهای واسطه ای و سرمایه ای وارد شود. از طرفی قرار نیست تمام این کالاها هندی باشد می توان هند را به پایگاه صادرات مجدد تبدیل کرد.

مهدی موسوی نژاد، عضو دیگر کمیسیون انرژی اما تاکید می کند که تهاتر کالا با نفت غیرقانونی است و مجلس در سال 91 مصوبه ممنوعیت تهاتر را تصویب کرده است. اما اینکه چه عاملی سبب می شود مجلس در برابر تهاتر یک دهم کل درآمدهای نفتی ایران سکوت کند؟ این عضو کمیسیون انرژی جواب می دهد: موضوع اصلی که مانع برخورد با این موضوع می شود این است که کارشناسان نمی دانند آیا این اقدام تهاتر است یا خیر. چون ما در قبال فروش نفت روپیه می گیریم و سپس اقدام به خرید کالا می کنیم.

این موضوع که کارشناسان مجلس نمی دانند آیا دریافت 100 درصد منابع نفتی با روپیه، تهاتر محسوب می شود یا خیر در حالی است که وزیر صنعت، معدن و تجارت و دیگر مسئولان این وزارتخانه بارها بر تهاتری بودن نفت با کالا تاکید کرده اند و رسانه های مختلف هم این موضوع را عنوان داشته اند. اما مجلس همچنان با وجود تهاتر در این مبادله تجاری با دیده تردید می نگرد. تنها واکنشی که این نماینده به این تهاتر نشان می دهد این است که دولت باید تبیین کند که آیا کالاهایی که وارد می کند به تولید داخل ضربه می زند یا خیر؟ که اگر این گونه باشد مجلس قطعا به این تهاتر اعتراض می کند

تاریخ خبر: ۱٣۹۲/٠۵/۲٣

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!