پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

پای شورای رقابت در کفش تعزیرات

بابک دربیکی، عضو هیات علمی دانشگاه

نیوزبانک-وجود انحصار یکی از مشکلاتی است که ورود، فعالیت و همچنین رقابت در بسیاری از بازارهای کشور را مختل نموده و عنصری مهم در افزایش فساد اقتصادی تلقی می گردد.

وجود انحصار یکی از مشکلاتی است که ورود، فعالیت و همچنین رقابت در بسیاری از بازارهای کشور را مختل نموده و عنصري مهم در افزايش فساد اقتصادي تلقي مي گردد. به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک،تجربه ي تاريخي در ايران و نيز تجارب ساير كشورها و نيز ديدگاه هاي بسياري از اقتصاد دانان، مويد چنين نگاهي است. در گذشته، بازارهای زیادی در کشورمان از جنبه ي انحصاری برخوردار بوده­اند که به­عنوان نمونه، می­توان از صنایع سیمان، خودرو، فولاد و پتروشیمی نام برد. در خصوص بنگاه­ها یا صنایعی با سابقه ي انحصاری، چنانچه پیش­نیازهای لازم به­خوبی دیده نشوند و تدابیر لازم اندیشیده نشوند، حتی بعد از واگذاری نیز ممکن است جنبه ي انحصاری حفظ شده و واگذاری به فراهم آوردن زمینه­های رقابتی شدن بازار یا صنعت مورد نظر منتهی نشود. در اين صورت،‌ نه تنها مشكلي حل نمي شود بلكه با پديده اي به مراتب پيچيده تر و دشوارتر مواجه خواهيم بود كه اصلاح آن از حدود اختيارات دولت هم خارج خواهد بود و قطعا در بحث فضاي كسب و كار، پسرفتي بزرگ به وجود مي آورد. انحصار در برابر رقابت قرار دارد و براي مبارزه با انحصار، بايد به توسعه ي بازار رقابتي همت گماشت. ايجاد بازار رقابتی در بخش­ها و صنایع مختلف، نیازمند وجود بستر­هایی مناسب است. مبارزه با انحصار، بدون ایجاد نهادهای بازار رقابتی، نتیجه ي مورد انتظار را در بر نخواهد داشت و صرفا منجر به واگذاری انحصار می­شود. به عبارت دیگر، در شرایط غیررقابتی و بدون توجه به الزامات اولیه ي واگذاری­، خصوصی­سازی به ­معنای واقعی آن حاصل نخواهد شد و صرفا مالکیت­ها منتقل مي گردند. از آنجا كه در چنين فضايي، معمولا كساني مي توانند اختيار را در دست گيرند كه از ابزارهاي قدرت مختلف نيز برخوردار باشند، حتي اين انتقال انحصار، گاه به متورم شدن آثار انحصار مي انجامد و شرايط را بدتر از گذشته مي كند. در عين حال، تجديد ساختار بازار، از جمله مواردي است كه بايد در راستای ایجاد زمینه هاي دستيابي به بازار رقابتی منصفانه مورد توجه قرار گیرد. جهت اين تغيير ساختار بايد به سمت و سويي باشد كه محيط كسب و كار را در حوزه هاي مختلف حقوقي، اقتصادي و حتي سياسي و اجتماعي بهبود بخشد. همچنين اين تغيير ساختار بايد موجبات افزايش مزيت­هاي رقابتي صنایع، كاهش نااطمینانی­ها­ و رشد سرمايه­گذاري­هاي ملي و بين­المللي در آن صنعت را نيز فراهم سازد. لازمه ي اين امر، بازنگري در رابطه­ ي دولت- بازار در صنایع مختلف و نيز توسعه و بسط نهادهاي بازار به ­عنوان عناصر اصلي سياست­گذاري و توسعه­­­ای است. توسعه ي رقابت و اعمال سياست هاي ضد انحصاري، در عين حال مستلزم وجود نهادهاي ضد انحصار و ورود مستقل، تخصصي، قدرتمند و كارآمد قوه ي قضاييه به اين حوزه است. به طوري كه همه ي ابعاد سياست‏هاي ضد انحصاري را پوشش دهد. شوراي رقابت،‌ از نهادهاي ضد انحصاري در كشور است و انتظار مي رفت بتواند در اين حوزه موثر باشد. اما تجربه ي شورای رقابت در كشور نيز نشان نمي دهد كه اين نهاد، توانسته باشد عملكرد مناسبي براي مقابله با انحصار از خود نشان دهد. شوراي رقابت،‌ بيش از آن كه تمركز خود را به پایش رقابت در بازارهای رقابتی و الگو سازي براي كاستن انحصار، معطوف سازد، بر تنظیم بازارهای انحصاری متمركز شده است. در این حوزه نیز به ­علت عدم اصلاح قوانین در ایران، بین نهادهای قیمت‌گذاری و سایر مراجع تنظیمی تخصصی که پیش از خصوصی‌سازی وجود داشته‌اند، از یک سو و شورای رقابت از سوی دیگر، عملا تداخل قانونی به وجود آمده است. در واقع، شوراي رقابت به جاي انجام وظايف قانوني و جايگاه واقعي خود، خواسته يا ناخواسته،‌ جا پاي نهادهايي چون سازمان تعزيرات حكومتي،‌ سازمان حمايت از مصرف كننده و مانند آن ها گذاشته است. از همين روست كه براي توسعه ي سياست هاي ضد انحصاري، بايد ضمن استفاده از همه ي نهادها و زمينه هاي قانوني و در عين حال فرايندهاي اجرايي مناسب، به تصحيح رويه ها و عملكرد نهادهايي چون شوراي رقابت پرداخت. بديهي است به منظور بهبود محيط كسب و كار،‌ تلاش دولت تدبير و اميد در اين خصوص، با توجه به تيمي كه خود سال هاست منتقد روند فعلي خصوصي سازي و ويژه خواري افراد و نهادهاي مختلف بوده اند،‌ امري ضروري و مهم است كه مي تواند در زماني معقول و متناسب با واقعيت هاي مربوط به جامعه، بسترهاي اوليه ي مناسب براي بازسازي اقتصاد كشور را فراهم سازد
تاریخ خبر: ۱٣۹۲/٠۵/۱٣

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!