پایگاه خبری اقتصادی و تحلیلی نیوزبانک

جستجو

صادرات غیر نفتی، برگ برنده اقتصاد

صادرات غیرنفتی برنامه چهارم توسعه 150 درصد محقق شد

نیوزبانک- اوج تحریم های غرب علیه ایران سال گذشته در تحریم نفت خود را نشان داد، دشمنان به این هم بسنده نکردند و با نشانه گرفتن بانک مرکزی ، در مسیر نقل و انتقال ارز ایران محدودیت ایجاد کردند.

اوج تحریم های غرب علیه ایران سال گذشته در تحریم نفت خود را نشان داد. دشمنان به این هم بسنده نکردند و با نشانه گرفتن بانک مرکزی ، در مسیر نقل و انتقال ارز ایران محدودیت ایجاد کردند.

به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک به نقل از ایرنا، اين اولين بار در تاريخ جهان بود كه بانك مركزي كشوري مورد تحريم قرار مي گرفت ، آنها انتظار داشتند كه با اين رويكرد، اقتصاد ايران فلج و حوزه تجارت كشور متوقف شود ، اما به استناد آمارها نه تنها اين اتفاق رخ نداد، بلكه چرخه صادرات كشور بدون توقف به حركت خود ادامه داد.

به اعتقاد بسياري از كارشناسان، سال 91 از ابتدا سال سختي براي اقتصاد و مردم ايران بود، اما در كنار اين سختي ها، سال ابتكارات، تدابير جديد و خروج از اتكا به ارز حاصل از نفت شد.

دراين سال دشمنان قسم خورده جمهوري اسلامي ايران تلاش هاي بسياري براي ايجاد سد در مقابل مبادلات تجاري ايران در كنار ساير تحريم ها به كار بستند، اما عبور موفق كشورمان از اين مشكلات، برگ زرين ديگري در تاريخ انقلاب اسلامي شد. البته در كنار فشارهايي كه از خارج به كشور تحميل شد، كم نبودند افراد و گروههايي كه به جاي كمك براي مقابله با اين تهاجم اقتصادي، به هياهو و جنجال در كشور پرداختند. در اين ميان صادرات غير نفتي يكي از همين حوزه هاست.

در سال گذشته اتفاق بزرگي در اقتصاد ايران رخ داد. به نحوي كه مي‌توان گفت از لحاظ ابعاد از فاز نخست هدفمندي يارانه ها هم مهمتر است و آن چيزي جز كاهش درآمدهاي نفتي از 100 به 50 ميليارد دلار نبود. در واقع اقتصاد 50 درصد وابستگي به ارز نفتي را از دست داد. اما با وجود بروز برخي مشكلات براي مردم، كشور وارد مرحله جديدي شد كه حاصل آن عملكرد موفق صادرات غيرنفتي در اين سال بود.

ممكن است عنوان شود ورود به شرايط سال 91 خود خواسته نبوده،‌ به بياني ديگر مردان اقتصاد ايران تصميمي براي ممانعت از ورود نفت به اقتصاد كشور در سال 91 نگرفته بودند و اين تحريم بود كه باعث شد نفت جمهوري اسلامي ايران خريداري نشود و به تبع آن فشارهايي از بيرون به فضاي اقتصادي كشور تحميل شود. اين موضوع كاملا درست است. اما مهم اين است كه مردم و مسئولان با ايستادگي در برابر تحريم ها، تهديدهاي دشمن را در هر حوزه به فرصتي تبديل كردند. باز شدن فضاي جديد پس از هر تحريمي نشان مي‌دهد كه هرچند دشمنان هر روز از تحريم هاي جديدي حرف مي زنند و حوزه يا صنعت خاصي را تحت فشار قرار مي دهند، اما بلافاصله با گشايش فرصت هاي جديد در صنايع ديگر روبرو مي شوند.

در سال 91 اقتصاد شاهد جهش در قيمت ارز بود. فضاي اقتصادي از مختصات ارزي هزار توماني به اقتصادي با ارز 2500 توماني تبديل شد كه اين خود نشان دهنده انعطاف پذيري قابل توجه فضاي اقتصادي در كشور است. تا پيش از اين همگان به ياد دارند كه اگر يك تا 2 درصد نوسان در قيمت ارز ايجاد مي شد، چه مشكلاتي در همه حوزه ها بروز مي‌كرد. اما در سال 91 نرخ ارز تقريبا 2.5 برابر شد و كل بدنه اقتصاد بايد به مرور خود را با اين تغيير تطبيق مي‌داد. البته واضح است كه انجام اين كار بصورت دفعي صدمات زيادي را بر اقتصاد كشور و فعالان اقتصادي وارد مي كرد و بايد در اين مسير كاملا تدريجي طي مسير مي كرديم. اما متاسفانه برخي افراد و جريان هاي داخلي كه فضا را براي انتقام گيري مناسب يافته بودند، با فراموش كردن دشمنان خارجي و ناديده گرفتن اقدامات خصمانه آنها، با سوء استفاده از فضاي موجود، نوسانات نرخ ارز را به دولت منتسب كردند؛اين در حالي بود كه اتفاقي بسيار بزرگ در حال وقوع بود، مقابله با تحريم هاي جديد دشمنان و تسليم نشدن در برابر آنان از يك طرف و از طرف ديگر كاهش وابستگي اقتصاد به نفت كه تا 50 درصد تقريبا محقق شد.

بايد به خاطر بسپاريم كه اتفاقات خوب عبور از نفت در حالي رخ داد كه در گذشته ارز نفت در تمام بخش هاي اقتصادي اثر گذار بوده، بنابراين اقتصاد كشور اگر فقط يك گام ديگر بردارد، مي تواند، آرزوي ديرينه ملت ايران را اجرايي كند .

 

بنابراين اگر قرار باشد درباره اقتصاد كشور سخن بگوييم، بايد گفت كه در حال حاضر اقتصاد ايران نيمه نفتي است، كار خيلي بزرگي در سال گذشته توسط دولت دهم انجام شد، براين اساس 50 درصد ارز حاصل از نفت در مسير حوزه توليد ، تجارت و اقتصاد قرار گرفت. هدفي كه از اول انقلاب اسلامي همه دولت ها به دنبال آن بودند .

بايد خاطرنشان کرد:اهداف كمي صادرات غيرنفتي در سال گذشته 91.5 درصد تحقق يافت ، دراين سال عملكرد صادرات گروه هاي كالايي مشتمل بر پتروشيمي ، صنعت ، معدن، كشاورزي ، فرش و صنايع دستي در سال 91 افزون بر 32.5 ميليارد دلار بود .دراين سال ميزان صادرات غيرنفتي با احتساب 8.9 ميليارد دلار ميعانات گازي 41.4 ميليارد دلار شد.

در ميان گروه هاي صادراتي، گروه صنعت با عملكرد صادرات 14.8 ميليارد دلاري و فرش و صنايع دستي با عملكردي معادل 0.5 ميليارد دلار به ترتيب بيشترين و كمتري ارزش صادرات را در مدت مذكور به خود اختصاص داده اند .

در ميان گروه هاي كالايي ياد شده از يك سو گروه معدن با 121 درصد، صنعت با 101 درصد، كشاورزي با 84 درصد ، پتروشيمي با 81 درصد و گروه فرش و صنايع دستي با 56 درصد تحقق نسبت به اهداف سال 91 به ترتيب در رتبه اول تا پنجم ميزان تحقق اهداف كمي صادرات غيرنفتي كشور قرارگرفته اند .

سهم صنعت از عملكرد صادرات كشور در سال گذشته 45 درصد، پتروشيمي 31 درصد، كشاورزي 13 درصد ، معدن 9 درصد و فرش و صنايع دستي 2 درصد بوده است .

عملكرد گروه پتروشيمي هم با توجه به حاكم بودن شرايط تحريم و موانع و مشكلات فراروي صادرات محصولات پتروشيمي در سال 91 با كاهش 32 درصدي از نظر وزني و 33 درصدي از نظر ارزشي نسبت به سال 90 مواجه شد و عملكرد صادرات ايران به رقم تقريبي 10.1 ميليارد دلار به وزن 14.4 ميليون تن رسيده است .

همچنين عملكرد صادرات گروه صنعت در سال گذشته باوزن 22 ميليون تن به ارزش تقريبي 14.8 ميليارد دلار است كه در مقايسه با صادرات اين گروه در يك سال قبل از آن بيانگر رشد ارزشي 24 درصدي و 26 درصدي وزني است . در اين ميان گروه معدن هم با وزن 29.3 ميليون تن وبه ارزش 2.9 ميليارد دلار رسيده كه نسبت به يك سال قبل از آن 17درصد از نظر وزني و 16 درصد از نظر ارزشي رشد داشته است .

عملكرد گروه كشاورزي پارسال با افزايش وزني 24 درصد و افزايش ارزشي 14 درصد نسبت به سال 90 ، با وزن تقريبي 3.2 ميليون تن به ارزش 4.2 ميليارد دلار رسيده است .

در حوزه فرش و صنايع دستي با صادراني به ارزش 475ميليون دلار وبه وزن 18 هزارتن در سال 91 نسبت به سال 90 بدون هيچ گونه تغيير وزني از 24 درصد كاهش ارزشي روبرو بوديم .

در سال 91 ميعانات گازي صادره توسط شركت ملي گاز ايران افزون بر 8.9 ميليارد دلار به وزن 9.6 ميليون تن بوده است كه در مقايسه با يك سال قبل از آن با كاهش 15.4 درصدي وزني و 12.6 درصدي ارزشي روبرو بوده است .

آمار تجارت خارجي 105 ميليارد دلاري در سال 90، صادرات 43.8 ميليارد دلاري و واردات 61.8 ميليارد دلاري در اين سال نشان مي دهد كه سهم ارزش صادرات غير نفتي كشور به 70 درصد ميزان واردات رسيده است كه نسبت به يك سال قبل از آن رشد 28 درصدي نشان مي دهد.

به عبارت ديگر، بيش از دو سوم ارزش واردات كشور از طريق ارز حاصل از صادرات غير نفتي قابل تحقق است و ميزان وابستگي تجارت خارجي و واردات كالا به ارز حاصل از نفت روبه كاهش گذاشته است.

كارشناسان رشد 28 درصدي صادرات غير نفتي و كاهش 4 درصدي واردات در سال 90 را ناشي از رشد نرخ ارز ارزيابي كرده اند كه باعث گران شدن واردات و تشويق صادركنندگان به صادرات بيشتر شده است. لازم به ذكر است بخش عمده‌اي از واردات كالا در سال 90 با نرخ ارز 1200 توماني و كمتر از آن تحقق يافته است.

ميزان صادرات غيرنفتي در سال 90 ، رشد 28 درصدي داشت و به 43.7 ميليارد دلار رسيد. دراين سال به 160 كشور جهان كالا صادر شد. روند تجارت خارجي كشور در سال 90 به خصوص در حوزه صادرات كالاهاي غير نفتي و خدمات نشانگر تأثيرناپذيري تحريم‌هاي اقتصادي استكبار جهاني و نتيجه تلاش جهادگونه فعالان اقتصادي در سال جهاد اقتصادي بوده است .

ميزان صادرات ميعانات گازي در سال 90 هم معادل‌10 ميليارد دلار بود كه با توجه به هدفگذاري 4 ميليارد دلاري ، ‌شاهد تحقق 2.5 برابري آن بوديم، ازسويي براساس برنامه ها بايد صادرات پتروشيمي به 14 ميليار دلار مي رسيد كه اين ميزان با تحقق 107 درصدي به 15 ميليارد دلار رسيد.

در حوزه صادرات صنعت هدف‌گذاري صورت گرفته براي اين سال 12 ميليارد دلار بود كه اين رقم به 12.5 ميليارد دلار رسيد كه بيانگر رشد 83 درصدي حوزه صادرات صنعت است.حوزه فرش و صنايع دستي و كشاورزي هم به ترتيب با يك ميليارد دلار و 3.7 ميليارد دلار هر كدام به ترتيب 100 و 82 درصد از اهداف پيش بيني شده را محقق كردند .

حوزه معدن و خدمات فني و مهندسي به ترتيب هر كدام با 2.4 و 4.1 ميليار دلار به ترتيب 80 و 103 درصد از برنامه هاي حوزه خود را محقق كردند. دراين سال پيش بيني شده بود تا معدن و خدمات فني و مهندسي به ترتيب 3 و 4 ميليارد دلار صادرات داشته باشند.

با نگاهي كوتاه به برنامه هاي توسعه اقتصادي كشور در مي يابيم كه دراين برنامه‌ها به ويژه برنامه هاي سوم و چهارم، صادرات به عنوان يك عنصر مؤثر و كليدي در توسعه اقتصادي محسوب شده و بر آمادگي زيرساخت‌هاي فرهنگي و اجتماعي براي به‌كارگيري راهبرد‌هاي صادراتي تأكيد شده است، بنابراين عملكرد صادرات غيرنفتي حاكي از موفقيت سياست‌هاي اتخاذ شده است. به‌ نحوي كه در برنامه سوم توسعه حدود 92 درصد از اهداف مورد نظر تحقق پيدا كرد و اين رقم براي برنامه چهارم توسعه به حدود 150 درصد رسيد.

به عبارت ديگر، هدفي كه براي صادرات غيرنفتي در برنامه چهارم مدنظر قرار گرفت، 52.9 ميليارد دلار بود. اما عملكرد آن طي اين برنامه بالغ بر 79 ميليارد دلار بوده است.

اما با استناد به گزارش ها بايد گفت: در حالي كه طي 15سال اجراي برنامه‌هاي اول، دوم و سوم مجموعه صادرات غيرنفتي كشور 53 ميليارد دلار بود، دولتهاي نهم و دهم در 5 سال برنامه چهارم توسعه موفق به افزايش صادرات غيرنفتي به ميزان 79ميليارد دلار شدند.

مقايسه عملكرد دولت ها در اجراي برنامه‌هاي اول تا چهارم توسعه در بخش صادرات غيرنفتي نشان مي‌دهد، در برنامه اول توسعه، يعني سال هاي 68 تا 72 هدفگذاري انجام شده در تحقق صادرات غيرنفتي 17.8 ميليارد دلار بوده كه فقط 66 درصد آن محقق شده است.

در برنامه دوم توسعه سال هاي 74 تا 78 هدف گذاري صادرات غيرنفتي 26.4 ميليارد دلار بود كه 58 درصد از اهداف مورد نظر در صادرات غيرنفتي محقق شد و در برنامه سوم توسعه 79 تا 83 هم هدف گذاري صادرات غيرنفتي 28.2 ميليارد دلار بود كه 92 درصد اهداف آن محقق شد . هرچند اين ميزان تا حدودي به اهداف تعيين شده نزديك شده ، اما بررسي عملكرد صادرات غيرنفتي در طول برنامه چهارم توسعه سال هاي 84 تا 88 كه هدفگذاري 5 ساله آن 52.9 ميليارد دلار بود، نشان مي‌دهد عملكرد دولت سبب شده ميزان تحقق اهداف برنامه از 149 درصد عبور كند و به 79 ميليارد دلار (بدون احتساب ميعانات) برسد.

براساس آمار رسمي گمرك، درباره صادرات غيرنفتي كشور در طول برنامه چهارم توسعه، در سال 84 كه هدفگذاري 8.5 ميليارد دلاري در نظرگرفته شده بود، در پايان سال، تحقق 129 درصدي داشته و به 11ميليارد دلار رسيده است.

در سال 1385، هدفگذاري انجام شده 9.5 ميليارد دلار بود كه در پايان سال درصد تحقق به 175 رسيد و صادرات غيرنفتي با احتساب ميعانات گازي از 16 ميليارد و 700 ميليون دلار هم گذشت.

اين ميزان در سال 86 به رشد خود ادامه داده به طوري كه اهداف كلي صادرات غيرنفتي كه 10.5 ميليارد دلار بود، در پايان سال شاهد تحقق 200 درصدي در مجموع كل بوده و به 21 ميليارد دلار رسيد.

در سال 87 هم 11.6 ميليارد دلار هدفگذاري شد كه در پايان شاهد رشد 159 درصدي بدون احتساب ميعانات گازي و 201 درصدي با احتساب ميعانات گازي بوديم به طوري كه از 23.3 ميليارد دلار عبور كرد .

اوج رشد صادرات غيرنفتي در سال 88 محقق شد و در حالي كه هدفگذاري برنامه 12.8 ميليارد دلار بود، ميزان صادرات غيرنفتي به 25.6 ميليارد دلار رسيد كه رشدي 200 درصدي با احتساب ميعانات گازي و 166.4 درصدي بدون احتساب ميعانات گازي را نشان مي‌دهد.

مجموع صادرات غيرنفتي در سال 89 با احتساب ميعانات گازي 32.6 ميليارد دلار بود ، اين رقم با احتساب خدمات فني ومهندسي به مرز 36 ميليارد دلار رسيد . وزن كالاهاي صادراتي با احتساب ميعانات و بدون ميعانات در سال گذشته به ترتيب 68 و 60 ميليون تن شد.

از نظر كارشناسان شرايط كشور نيازمند توجه زيادي در برخي پارامترها ي اقتصادي است، به اين دليل مديريت و تقاضاي ارز بايد با برنامه ريزي دقيق تري انجام شود و دراين خصوص صادركنندگان يكي از مهمترين گروه هاي ارز آور در كشور محسوب مي شوند.

سال گذشته كه تحريم كنندگان سراغ نفت و بانك مركزي رفتند، برخي احساس كردند راه غلبه براين مشكل آن است كه بايد اقتصاد از ارزهاي نفتي تهي شود، اما اقتصاد را از ارز نمي توان تهي كرد، به ويژه در حوزه تجارت چرا كه ممكن است نياز به واردات مواد اوليه بسياري براي توليد از خارج باشد.

نقطه اتكا كشور در سال 92 و در سال هاي بعدي بايد صادرات غيرنفتي باشد، اين موضوع يك تعارف سياسي و اقتصادي نيست. چرا كه تكانه ها و شوك هاي اقتصادي سال 91 نشان داد كه اقتصاد ايران مي تواند وابستگي خود را به نفت به حداقل برساند.

البته برخي افراد و گروهها اين طرز فكر را ارايه مي كنند كه اقتصاد را بايد بدون ارز مديريت كرد و همه نيازها را در داخل تامين كرد. اين نگاه ناشي از بي تجربگي و خام نگري به فضاي اقتصادي در سطح جهان است. چرا كه نه تنها امروز، بلكه در هيچ مقطعي، نمي توان كشوري را پيدا كرد كه فقط صادر كننده باشد و از ورود كالا به آن كشور جلوگيري شود.

نه تنها در اقتصاد ايران بلكه در ساير كشورها هم فاكتورهايي همچون مواد خام و كالاي نيمه ساخته وجود دارد كه بايد وارد كشور شود، برخي كالاهاي كشاورزي هم وجود دارد كه امكان توليد آن در سطوح مورد نياز وجود ندارد يا اينكه بسيار پر هزينه است، لذا بايد وارد كشور شود.

از طرفي در برخي كالاها مانند معدن، انواع محصولات كشاورزي و هاي‌تك، مزيت ها ي بسياري وجود دارد كه بيش از توان و توليد كشور است كه بايد براي صادرات آنها به شيوه اي مطلوب اقدام كرد.

تاریخ خبر: ۱٣۹۲/٠٤/۱٦

اخبار مرتبط

نظرات

٠ نظر

در صورتی که می خواهید پاسخ خود را دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید
ارسال نظر ...
نظری برای نمایش موجود نیست ، شما اولین نفری باشید که نظر می دهید!